Właściwości farmakodynamiczne leku Motti

Motti należy do grupy farmakoterapeutycznej leków znieczulających miejscowo typu amidowego, oznaczonej kodem ATC: N01BB20. Preparat występuje w postaci białego delikatnego kremu, zawierającego w każdym gramie 25 mg lidokainy i 25 mg prylokainy (stężenie 2,5% każdej substancji czynnej).¹

Mechanizm działania

Produkt Motti działa poprzez uwalnianie lidokainy i prylokainy z kremu do warstw naskórka i skóry właściwej, gdzie substancje te oddziałują na skórne receptory i zakończenia nerwowe pośredniczące w odczuwaniu bólu. Oba związki, będące amidowymi lekami znieczulającymi miejscowo, powodują stabilizację błon neuronów poprzez hamowanie przepływu jonów niezbędnych do inicjowania i przewodzenia impulsów nerwowych. Efektem tego działania jest miejscowe znieczulenie okolicy poddanej działaniu leku. Istotne jest, że jakość znieczulenia jest uzależniona od czasu zastosowania środka oraz zastosowanej dawki.²

Właściwości znieczulające w zależności od miejsca aplikacji

Znieczulenie skóry nieuszkodzonej

Motti stosuje się na nieuszkodzoną skórę pod opatrunkiem okluzyjnym. Czas potrzebny do uzyskania odpowiedniego znieczulenia skóry wynosi od 1 do 2 godzin, w zależności od rodzaju planowanego zabiegu. Skuteczność znieczulenia poprawia się wraz z wydłużeniem czasu stosowania leku w tym przedziale czasowym dla większości części ciała, z wyjątkiem obszarów o specjalnej charakterystyce:³

• Skóra twarzy – ze względu na jej małą grubość i bogate ukrwienie, maksymalny efekt znieczulający uzyskuje się już po 30-60 minutach na czole oraz policzkach.⁴
• Męskie narządy płciowe – znieczulenie miejscowe uzyskuje się już po 15 minutach stosowania produktu.⁵

Czas trwania znieczulenia po zastosowaniu produktu Motti przez 1-2 godziny wynosi co najmniej 2 godziny od zdjęcia opatrunku, z wyjątkiem twarzy, gdzie efekt znieczulający utrzymuje się krócej.⁶

Warto zaznaczyć, że efektywność znieczulenia jest taka sama dla wszystkich typów pigmentacji skóry (od typu I do VI). Badania kliniczne nie wykazały również różnic w skuteczności czy bezpieczeństwie między pacjentami w podeszłym wieku (65-96 lat) a pacjentami młodszymi.⁷

Odpowiedź naczyniowa

Lidokaina/prylokaina wywołuje dwufazową odpowiedź naczyniową w miejscu aplikacji, składającą się z początkowego zwężenia naczyń, po którym następuje ich rozszerzenie. Niezależnie od tej reakcji naczyniowej, preparat ułatwia procedurę nakłucia żyły w porównaniu z kremem placebo.⁸

U pacjentów z atopowym zapaleniem skóry obserwuje się podobną, ale krótszą reakcję naczyniową, z pojawieniem się zaczerwienienia już po 30-60 minutach, co wskazuje na przyspieszone wchłanianie produktu przez skórę u tych pacjentów.⁹

Preparat Motti może powodować przejściowe zwiększenie grubości skóry, częściowo spowodowane jej uwodnieniem pod opatrunkiem okluzyjnym. Po 15 minutach od kontaktu skóry z powietrzem, grubość skóry powraca do normalnego stanu.¹⁰

Głębokość znieczulenia

Głębokość (stopień) znieczulenia skóry zwiększa się wraz z wydłużeniem czasu stosowania preparatu. Badania wykazały, że u 90% pacjentów znieczulenie jest wystarczające do wprowadzenia sztancy biopsyjnej (o średnicy 4 mm) na głębokość 2 mm po 60 minutach, a na głębokość 3 mm po 120 minutach stosowania produktu Motti.¹¹

Znieczulenie błony śluzowej narządów płciowych

Wchłanianie lidokainy i prylokainy z błony śluzowej narządów płciowych przebiega znacznie szybciej niż w przypadku aplikacji na skórę, co przekłada się na szybszy początek działania znieczulającego. Po zastosowaniu preparatu przez 5-10 minut na błonę śluzową żeńskich narządów płciowych, średni czas trwania efektywnego znieczulenia na stymulację laserem argonowym (wywołującą ostry, kłujący ból) wynosi 15-20 minut, przy czym obserwuje się dużą zmienność osobniczą – od 5 do 45 minut.¹²

Znieczulenie owrzodzeń kończyn dolnych

W przypadku owrzodzeń kończyn dolnych, u większości pacjentów skuteczne znieczulenie umożliwiające oczyszczenie ran uzyskuje się po 30 minutach od zastosowania kremu. Wydłużenie czasu aplikacji do 60 minut może jeszcze poprawić stopień znieczulenia.¹³

Procedura oczyszczania owrzodzenia powinna rozpocząć się w ciągu 10 minut po usunięciu kremu. Brak jest danych klinicznych dotyczących dłuższego czasu odroczenia początku procedury oczyszczania.¹⁴

Istotnym aspektem działania produktu Motti przy tego typu zastosowaniu jest to, że:¹⁵

• Zmniejsza ból pozabiegowy przez okres do 4 godzin po oczyszczeniu owrzodzenia z martwych tkanek
• Pozwala na zmniejszenie liczby zabiegów oczyszczania wymaganych dla uzyskania czystego owrzodzenia w porównaniu z placebo
• Nie wykazuje negatywnego wpływu na gojenie owrzodzeń ani na florę bakteryjną w miejscu aplikacji

Wpływ na szczepienia

Badania kliniczne potwierdziły, że stosowanie produktu zawierającego lidokainę/prylokainę przed podaniem szczepionek nie wpływa na ich skuteczność immunizacyjną. Nie zaobserwowano istotnych różnic w średnich mianach przeciwciał, tempie serokonwersji ani odsetku pacjentów osiągających ochronne lub dodatnie miana przeciwciał po immunizacji w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Dotyczy to zarówno szczepionek przeciwko odrze-śwince-różyczce, jak i domięśniowych szczepionek przeciwko błonicy-krztuścowi-tężcowi, polio (inaktywowany wirus), Haemophilus influenzae typu b oraz zapaleniu wątroby typu B.¹⁶

Stosowanie w populacji pediatrycznej

Przeprowadzono rozległe badania kliniczne z udziałem ponad 2300 dzieci i młodzieży ze wszystkich grup wiekowych, które wykazały skuteczność preparatu Motti w zmniejszaniu bólu związanego z różnymi procedurami medycznymi, takimi jak:¹⁷

• Wkłucie igły (nakłucie żyły, kaniulacja, podawanie szczepionek podskórnie i domięśniowo, nakłucie lędźwiowe)
• Leczenie laserowe zmian naczyniowych
• Łyżeczkowanie zmian mięczakowych (mięczak zakaźny)

Lidokaina/prylokaina skutecznie zmniejsza ból związany zarówno z wprowadzaniem igły, jak i z iniekcją szczepionek. Skuteczność analgetyczna zwiększa się wraz z wydłużaniem czasu stosowania kremu w zakresie od 15 do 90 minut w przypadku skóry niezmienionej.¹⁸

W przypadku zmian naczyniowych skóry nie wykazano, aby stosowanie kremu przez 90 minut dawało lepsze znieczulenie niż aplikacja przez 60 minut.¹⁹

Należy zwrócić uwagę na ograniczenia skuteczności:²⁰

• Nie stwierdzono przewagi lidokainy/prylokainy nad placebo przy znieczuleniu przed krioterapią brodawek pospolitych (kurzajek) przy użyciu ciekłego azotu
• Nie wykazano odpowiedniej skuteczności w odniesieniu do znieczulenia do zabiegu obrzezania

Methemoglobinemia u noworodków

W jedenastu badaniach klinicznych u noworodków wykazano, że maksymalne stężenia methemoglobiny występują po około 8 godzinach od aplikacji lidokainy/prylokainy na powierzchnię skóry. Stężenia te są klinicznie nieistotne przy stosowaniu zalecanych dawek kremu i powracają do wartości prawidłowych po około 12-13 godzinach.²¹

Warto podkreślić, że powstawanie methemoglobiny jest związane z kumulacją prylokainy wchłanianej przez skórę, dlatego może nasilać się przy dłuższym czasie stosowania lidokainy/prylokainy.²²

Wpływ na szczepienia u dzieci

Podobnie jak u dorosłych, stosowanie lidokainy/prylokainy przed podaniem szczepionek u dzieci nie wpływa negatywnie na skuteczność immunizacji. Nie zaobserwowano różnic w średnich mianach przeciwciał, tempie serokonwersji ani odsetku pacjentów osiągających ochronne lub dodatnie miana przeciwciał po immunizacji w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Dotyczy to szczepionek przeciwko odrze-śwince-różyczce, domięśniowych szczepionek przeciwko błonicy-krztuścowi-tężcowi, inaktywowanego wirusa polio, szczepionki Haemophilus influenzae typu b oraz szczepionek przeciwko zapaleniu wątroby typu B.²³