Przedawkowanie
Motti 2,5 % + 2,5 %

Przedawkowanie kremu Motti, zawierającego 25 mg/g lidokainy i 25 mg/g prylokainy, może prowadzić do poważnych powikłań, z których najczęstszą i klinicznie istotną jest methemoglobinemia. Szczególnie narażone są noworodki i niemowlęta poniżej 12 miesiąca życia oraz pacjenci stosujący leki indukujące powstawanie methemoglobiny, takie jak sulfonamidy, nitrofurantoina, fenytoina i fenobarbital. Methemoglobinemia objawia się zaburzeniami transportu tlenu, a jej rozpoznanie może być utrudnione przez fałszywie zawyżone wyniki pulsoksymetrii, dlatego zaleca się monitorowanie wysycenia krwi tlenem za pomocą co-oksymetrii. Poza methemoglobinemią, przedawkowanie może wywołać objawy toksyczności ośrodkowego układu nerwowego (OUN) w dwóch fazach: pobudzenia i zahamowania, a także zaburzenia układu krążenia, w tym hipotensję i arytmie.

Przedawkowanie leku Motti

Przedawkowanie produktu leczniczego Motti (krem zawierający 25 mg/g lidokainy i 25 mg/g prylokainy) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta. Chociaż przypadki przedawkowania są rzadkie, ze względu na powolne wchłanianie substancji czynnych z nieuszkodzonej skóry, znajomość objawów toksyczności oraz odpowiednich procedur postępowania jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjenta.1

Methemoglobinemia jako główny skutek przedawkowania

Methemoglobinemia jest najczęściej zgłaszanym istotnym klinicznie powikłaniem przedawkowania kremu Motti. Występuje ona zwłaszcza w przypadku zastosowania zbyt dużych dawek prylokainy. Należy zwrócić szczególną uwagę na grupy zwiększonego ryzyka, do których należą:2

  • Pacjenci ze szczególną podatnością genetyczną
  • Noworodki i niemowlęta poniżej 12 miesiąca życia
  • Pacjenci stosujący równocześnie leki indukujące powstawanie methemoglobiny, takie jak:
    • Sulfonamidy
    • Nitrofurantoina
    • Fenytoina
    • Fenobarbital

Monitorowanie pacjenta z methemoglobinemią

W przypadku podejrzenia methemoglobinemii należy pamiętać, że odczyty z pulsoksymetru mogą dawać fałszywie zawyżone wartości wysycenia hemoglobiny tlenem. W takiej sytuacji bardziej wiarygodną metodą monitorowania wysycenia krwi tlenem jest zastosowanie co-oksymetrii.3

Ogólnoustrojowe objawy toksyczności

Oprócz methemoglobinemii, przedawkowanie kremu Motti może prowadzić do innych objawów toksyczności, podobnych do tych obserwowanych przy przedawkowaniu innych leków znieczulających miejscowo. Objawy te mogą obejmować dwie główne fazy:4

  1. Faza pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego
  2. Faza zahamowania ośrodkowego układu nerwowego i czynności układu krążenia (w ciężkich przypadkach)

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie pacjenta z przedawkowaniem kremu Motti powinno być ukierunkowane na zwalczanie konkretnych objawów toksyczności:5

  • W przypadku klinicznie istotnej methemoglobinemii: Leczenie z zastosowaniem powolnego dożylnego wstrzyknięcia błękitu metylenowego
  • Przy ciężkich objawach neurologicznych (drgawki, zahamowanie OUN):
    • Oddech wspomagany
    • Podawanie leków przeciwdrgawkowych
  • Przy objawach ze strony układu krążenia: Postępowanie zgodne z zaleceniami dotyczącymi resuscytacji krążeniowo-oddechowej

Ze względu na powolne wchłanianie substancji czynnych z nieuszkodzonej skóry, pacjent z objawami toksyczności powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją przez kilka godzin po zastosowaniu leczenia doraźnego.6

Tabela objawów przedawkowania

Objaw przedawkowania Opis Mechanizm Postępowanie
Methemoglobinemia Zwiększenie stężenia methemoglobiny we krwi, prowadzące do zaburzeń transportu tlenu Spowodowana głównie działaniem prylokainy w dużych dawkach Powolne dożylne wstrzyknięcie błękitu metylenowego
Objawy ze strony OUN – faza pobudzenia Pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego Toksyczne działanie lidokainy i prylokainy na OUN Leczenie objawowe, leki przeciwdrgawkowe
Objawy ze strony OUN – faza zahamowania Zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego Ciężkie toksyczne działanie lidokainy i prylokainy na OUN Oddech wspomagany, leki przeciwdrgawkowe
Zaburzenia układu krążenia Zahamowanie czynności układu krążenia, hipotensja, zaburzenia rytmu Toksyczne działanie lidokainy i prylokainy na układ sercowo-naczyniowy Postępowanie zgodnie z zaleceniami resuscytacyjnymi
Fałszywie zawyżone wyniki pulsoksymetrii Nieprawidłowe odczyty wysycenia hemoglobiny tlenem Interferencja methemoglobiny z odczytem pulsoksymetru Monitorowanie wysycenia krwi tlenem przy użyciu co-oksymetrii

Należy podkreślić, że szczególnie narażone na wystąpienie methemoglobinemii są noworodki i niemowlęta poniżej 12 miesiąca życia, u których stosowano krem Motti zbyt często. Również pacjenci przyjmujący równocześnie leki indukujące powstawanie methemoglobiny (sulfonamidy, nitrofurantoina, fenytoina, fenobarbital) znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka.7

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl