Wprowadzenie do działań niepożądanych leku Marumax

Marumax (0,5 mg dutasterydu + 0,4 mg tamsulosyny chlorowodorku) jest produktem leczniczym stosowanym w terapii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). Jako produkt złożony zawierający dwie substancje czynne, profil jego działań niepożądanych odzwierciedla zarówno charakterystykę dutasterydu, jak i tamsulosyny. Poniższa analiza przedstawia szczegółowy przegląd działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tego preparatu, w oparciu o dane z badań klinicznych, w szczególności 4-letniego badania CombAT (Combination of Avodart and Tamsulosin).¹

Wykazano biorównoważność produktu Marumax oraz referencyjnego skojarzenia dutasterydu i tamsulosyny, co pozwala na wiarygodne odniesienie wyników badań nad terapią skojarzoną do ocenianego preparatu złożonego.²

Czasowy profil występowania działań niepożądanych

Dane z badania CombAT wskazują na charakterystyczny czasowy profil występowania działań niepożądanych. Częstość występowania zdarzeń niepożądanych uznanych za związane z leczeniem wynosiła:³

• Dla terapii skojarzonej dutasterydem i tamsulosyną: 22% w pierwszym roku, 6% w drugim roku, 4% w trzecim roku oraz 2% w czwartym roku terapii
• Dla monoterapii dutasterydem: 15% w pierwszym roku, 6% w drugim roku, 3% w trzecim roku oraz 2% w czwartym roku terapii
• Dla monoterapii tamsulosyną: 13% w pierwszym roku, 5% w drugim roku, 2% w trzecim roku oraz 2% w czwartym roku terapii

Wyraźnie widoczna jest wyższa częstość występowania działań niepożądanych w pierwszym roku stosowania leczenia skojarzonego w porównaniu do monoterapii. Różnica ta wynika głównie z większej liczby zaburzeń układu rozrodczego, szczególnie zaburzeń wytrysku nasienia, obserwowanych podczas terapii skojarzonej.⁴

Istotną obserwacją jest zmniejszanie się częstości działań niepożądanych wraz z czasem trwania terapii, co może sugerować rozwój pewnego rodzaju tolerancji lub adaptacji organizmu do stosowanego leczenia.

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

W poniższej tabeli przedstawiono działania niepożądane leku Marumax sklasyfikowane według częstości ich występowania zgodnie z przyjętymi standardami:⁵

• Często: ≥1/100 do <1/10
• Niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000
• Bardzo rzadko: <1/10 000

Tabela działań niepożądanych

* Niewydolność serca – wspólna nazwa obejmująca zastoinową niewydolność serca, niewydolność serca, niewydolność lewokomorową, ostrą niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, ostrą niewydolność lewokomorową, niewydolność prawokomorową, ostrą niewydolność prawokomorową, niewydolność komorową, niewydolność sercowo-oddechową, kardiomiopatię rozstrzeniową.⁶

Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia układu rozrodczego

Najbardziej charakterystyczną grupą działań niepożądanych związanych z terapią skojarzoną dutasterydem i tamsulosyną są zaburzenia dotyczące układu rozrodczego. W badaniu CombAT zaobserwowano większą częstość występowania takich zaburzeń w grupie terapii skojarzonej, szczególnie w pierwszym roku leczenia.⁷

Do najczęstszych działań niepożądanych dotyczących układu rozrodczego należą:

• Zaburzenia ejakulacji (włączając zmniejszoną ilość nasienia) – występujące często w terapii skojarzonej, jak i w monoterapii dutasterydem oraz tamsulosyną⁸
• Impotencja – występująca często w terapii skojarzonej i monoterapii dutasterydem, niezbyt często w monoterapii tamsulosyną
• Zmniejszone libido – występujące często w terapii skojarzonej i monoterapii dutasterydem, niezbyt często w monoterapii tamsulosyną
• Zaburzenia piersi (tkliwość i powiększenie piersi) – występujące często w terapii skojarzonej i monoterapii dutasterydem⁹

Warto podkreślić, że działania niepożądane dotyczące sfery seksualnej przypisywane są głównie działaniu dutasterydu, zarówno w monoterapii jak i w skojarzeniu z tamsulosyną. Istotnym aspektem klinicznym jest fakt, że te działania niepożądane mogą się utrzymywać nawet po zakończeniu leczenia, choć dokładna rola dutasterydu w tym procesie nie została w pełni wyjaśniona.¹⁰

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

W grupie pacjentów przyjmujących produkt złożony dutasteryd + tamsulosyna oraz w monoterapii dutasterydem obserwowano niezbyt często przypadki niewydolności serca. Jest to termin zbiorczy obejmujący szereg stanów klinicznych, w tym zastoinową niewydolność serca, niewydolność lewokomorową i prawokomorową, ostrą niewydolność serca, wstrząs kardiogenny i kardiomiopatię rozstrzeniową.¹¹

Podczas stosowania tamsulosyny niezbyt często obserwowano także palpitacje oraz niedociśnienie ortostatyczne, które nie występowały w przypadku dutasterydu ani terapii skojarzonej.

Zaburzenia układu nerwowego

Zawroty głowy są częstym działaniem niepożądanym obserwowanym zarówno w terapii skojarzonej, jak i w monoterapii tamsulosyną. Z kolei ból głowy występuje niezbyt często tylko w przypadku monoterapii tamsulosyną. Rzadko, ale tylko przy stosowaniu samej tamsulosyny, mogą wystąpić omdlenia.

Rzadkie i potencjalnie poważne działania niepożądane

Ciężkie reakcje skórne

Bardzo rzadko, ale wyłącznie w przypadku monoterapii tamsulosyną, może wystąpić zespół Stevensa-Johnsona – poważna, zagrażająca życiu reakcja skórna charakteryzująca się pęcherzami i złuszczaniem naskórka.¹²

Rzadko podczas stosowania tamsulosyny może dojść do obrzęku naczynioruchowego, który stanowi potencjalnie poważne działanie niepożądane wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.¹³

Priapizm

Bardzo rzadko podczas monoterapii tamsulosyną może wystąpić priapizm – przedłużająca się, bolesna erekcja niezwiązana ze stymulacją seksualną. Jest to stan wymagający pilnej interwencji medycznej, gdyż nieleczony może prowadzić do trwałego uszkodzenia tkanki prącia.¹⁴

Informacje dotyczące bezpieczeństwa onkologicznego

W badaniu REDUCE zaobserwowano większą częstość występowania raka gruczołu krokowego o stopniu złośliwości 8-10 punktów w skali Gleasona u pacjentów leczonych dutasterydem w porównaniu z grupą placebo. Nie ustalono jednoznacznie, czy efekt ten był spowodowany działaniem dutasterydu prowadzącym do zmniejszenia objętości gruczołu krokowego, czy też innymi czynnikami związanymi z badaniem.¹⁵

Zgłaszano także przypadki raka gruczołu sutkowego u mężczyzn stosujących dutasteryd. Jest to bardzo rzadkie działanie niepożądane, wymagające uwagi klinicznej.¹⁶

Działania niepożądane pochodzące z doniesień postmarketingowych

Dutasteryd – działania niepożądane po wprowadzeniu do obrotu

Po wprowadzeniu dutasterydu na rynek zgłaszano następujące działania niepożądane o nieznanej częstości występowania:¹⁷

• Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje alergiczne, w tym wysypka, świąd, pokrzywka, miejscowy obrzęk i obrzęk naczynioruchowy
• Zaburzenia psychiczne: depresja
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej (niezbyt często): łysienie (głównie utrata owłosienia ciała), nadmierne owłosienie
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: ból oraz obrzęk jąder

Tamsulosyna – działania niepożądane po wprowadzeniu do obrotu

W przypadku tamsulosyny, w okresie po wprowadzeniu do obrotu, zgłaszano dodatkowe działania niepożądane, których częstości nie można jednoznacznie określić:¹⁸

• Zaburzenia okulistyczne podczas zabiegów chirurgicznych: śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS), typ zespołu małej źrenicy, występujący w czasie operacji usunięcia zaćmy – istotne powikłanie u pacjentów stosujących antagonistów receptora α₁-adrenergicznego, w tym tamsulosynę
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe: migotanie przedsionków, arytmia, tachykardia
• Zaburzenia układu oddechowego: duszność, krwawienie z nosa
• Zaburzenia narządu wzroku: niewyraźne widzenie, zaburzenia widzenia
• Zaburzenia skóry: rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry
• Zaburzenia układu rozrodczego: problemy z wytryskiem, wytrysk wsteczny, brak wytrysku
• Inne: suchość w ustach

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na złożony profil bezpieczeństwa produktu Marumax, istotne jest systematyczne monitorowanie pacjentów pod kątem występowania działań niepożądanych oraz zgłaszanie obserwowanych zdarzeń do odpowiednich organów nadzoru.

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:

• Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49-21-301
• Fax: + 48 22 49-21-309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.²⁰