Działania niepożądane leku Ketipinor (kwetiapina)

Leczenie kwetiapiną wiąże się z występowaniem szeregu działań niepożądanych, które mogą oddziaływać na różne układy narządów. Należy dokładnie monitorować pacjentów podczas terapii, zwracając szczególną uwagę na najczęściej raportowane efekty uboczne, które pojawiają się z częstością ≥10% przypadków.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej występujących działań niepożądanych kwetiapiny należą:

• Senność – zwykle występuje w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i zazwyczaj ustępuje w trakcie dalszego stosowania²
• Zawroty głowy i ból głowy
• Suchość błony śluzowej jamy ustnej
• Objawy odstawienia po przerwaniu leczenia
• Zaburzenia metaboliczne:
  • Zwiększenie stężenia triglicerydów
  • Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL)
  • Zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu
• Zwiększenie masy ciała
• Zmniejszenie zawartości hemoglobiny
• Objawy ze strony układu pozapiramidowego

Zaburzenia hematologiczne

Podczas terapii kwetiapiną obserwuje się wpływ na parametry hematologiczne. Bardzo często (≥1/10) stwierdza się zmniejszenie zawartości hemoglobiny, co może wystąpić do wartości ≤13 g/dl u mężczyzn i ≤12 g/dl u kobiet.³ Często występuje leukopenia i zmniejszenie liczby neutrofilów, a także zwiększenie liczby eozynofilów. Rzadziej obserwuje się neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość. W rzadkich przypadkach może wystąpić agranulocytoza.<sup data-drug="Ketipinor" data-section="Działania niepożądane" title="Na podstawie zmiany liczby neutrofilów od ≥1,5 x 10^9/l w warunkach wyjściowych do <0,5 x 10^9/l w dowolnym momencie podczas leczenia oraz na podstawie pacjentów z ciężką neutropenią (4

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Kwetiapina może powodować istotne zmiany w profilu metabolicznym. Bardzo często występuje zwiększenie stężenia triglicerydów do wartości >200 mg/ml oraz zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego, głównie frakcji LDL. Jednocześnie obserwuje się zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu.^{200 mg/ml (≥2,258 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥150 mg/dl (≥1,694 mmol/l) (pacjenci <18 lat) przynajmniej w jednym badaniu. […] Stężenie cholesterolu ≥240 mg/ml (≥6,2064 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) (pacjenci 5}

Często występuje także zwiększenie łaknienia oraz zwiększenie stężenia glukozy we krwi do poziomu hiperglikemii. Niezbyt często może rozwinąć się hiponatremia, cukrzyca lub dojść do zaostrzenia istniejącej cukrzycy. Rzadko obserwuje się zespół metaboliczny.⁶

Zmiany w gospodarce hormonalnej obejmują hiperprolaktynemię, zmniejszenie stężenia hormonów tarczycy (całkowitej T4, wolnej T4, wolnej T3) oraz niedoczynność tarczycy.⁷

Zaburzenia układu nerwowego

Senność jest bardzo częstym działaniem niepożądanym, które występuje szczególnie w początkowym okresie terapii. Inne częste objawy neurologiczne to zawroty głowy i ból głowy. Niezbyt często mogą wystąpić napady drgawkowe, zespół niespokojnych nóg, dyskinezy późne, omdlenie oraz stan splątania.⁸

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Częste sercowo-naczyniowe działania niepożądane obejmują częstoskurcz, kołatanie serca oraz niedociśnienie ortostatyczne. Niezbyt często występuje wydłużenie odstępu QT oraz żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. W rzadkich przypadkach może dojść do rzadkoskurczy.⁹ Bardzo rzadko odnotowano przypadki kardiomiopatii i zapalenia mięśnia sercowego, a z nieznaną częstością występuje udar mózgu.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bardzo częstym objawem jest suchość w jamie ustnej. Często występują także zaparcia, niestrawność i wymioty. Niezbyt często obserwuje się zaburzenia połykania. Rzadko dochodzi do zapalenia trzustki i niedrożności jelit.¹⁰

Zaburzenia wątroby

Często obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (ALT) oraz gamma-glutamylotransferazy (gamma-GT). Niezbyt często występuje zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AST). Rzadko może dojść do żółtaczki i zapalenia wątroby.¹¹

Objawy odstawienia po przerwaniu leczenia

Bardzo często występują objawy odstawienia po przerwaniu leczenia kwetiapiną. Najczęściej obserwowane objawy to: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i drażliwość. Nasilenie tych objawów zazwyczaj zmniejsza się po upływie tygodnia od zaprzestania leczenia.¹²

Inne istotne działania niepożądane

Istotne klinicznie, choć występujące rzadziej, działania niepożądane obejmują:

• Złośliwy zespół neuroleptyczny – bardzo rzadko
• Ciężkie reakcje skórne – w tym zespół Stevensa-Johnsona, toksyczno-rozpływna martwica naskórka, rumień wielopostaciowy
• Ryzyko tendencji samobójczych – niezbyt często występują wyobrażenia samobójcze i zachowania samobójcze
• Noworodkowy zespół odstawienia – u noworodków, których matki stosowały kwetiapinę w trakcie ciąży

Tabela działań niepożądanych kwetiapiny

Szczególne grupy pacjentów

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania kwetiapiny u pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat), gdyż u tej grupy obserwuje się zwiększoną częstość występowania działań niepożądanych, takich jak wymioty.¹³

W przypadku kobiet w ciąży należy pamiętać o możliwości wystąpienia noworodkowego zespołu odstawienia u noworodków, których matki przyjmowały kwetiapinę podczas ciąży.¹⁴

Monitorowanie bezpieczeństwa

Ze względu na profil działań niepożądanych kwetiapiny, zaleca się regularne monitorowanie pacjentów, szczególnie w zakresie:

• Parametrów hematologicznych (morfologia z rozmazem)
• Parametrów metabolicznych (glukoza, lipidy, masa ciała)
• Funkcji wątroby (enzymy wątrobowe)
• Funkcji tarczycy (hormony tarczycy)
• Czynności układu sercowo-naczyniowego (ciśnienie tętnicze, EKG)
• Objawów neurologicznych i psychiatrycznych

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne ciężkie działania niepożądane, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, agranulocytoza, ciężkie reakcje skórne czy wydłużenie odstępu QT. ^{18 roku życia): > 20 mcg/l (> 869,56 pmol/l) mężczyźni; > 30 mcg/l (> 1304,34 pmol/l) kobiety w każdym wieku. […] Na podstawie danych z raportów z badań klinicznych dotyczących występowania zdarzeń niepożądanych, odnoszących się do zwiększenia aktywności fosfokinazy kreatynowej we krwi niezwiązanego z występowaniem złośliwego zespołu neuroleptycznego.”>15}