Wpływ deksketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Deksketoprofen jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce, uwzględniając wpływ leku na poszczególne stany fizjologiczne.¹

Przeciwwskazania ogólne

Należy stanowczo podkreślić, że stosowanie deksketoprofenu jest absolutnie przeciwwskazane w dwóch przypadkach:

• w trzecim trymestrze ciąży
• podczas karmienia piersią

Informacja ta ma kluczowe znaczenie i musi być jednoznacznie przekazana pacjentce.²

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania i potencjalne zagrożenia: Deksketoprofen, hamując syntezę prostaglandyn, może negatywnie wpływać zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu. Jest to efekt farmakologiczny wspólny dla wszystkich niesteroidowych leków przeciwzapalnych.³

Dane epidemiologiczne z badań farmakoepidemiologicznych wskazują na potencjalne zagrożenia:

• zwiększone ryzyko poronienia
• zwiększone ryzyko zaburzeń budowy serca
• zwiększone ryzyko wytrzewienia

Szczególnie istotne jest uświadomienie pacjentce, że całkowite ryzyko zaburzeń budowy układu sercowo-naczyniowego po ekspozycji na inhibitory syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży zwiększa się z mniej niż 1% do około 1,5%. Co więcej, ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki oraz wydłużaniem czasu trwania terapii.⁴

Badania przedkliniczne

Lekarz powinien być świadomy wyników badań na modelach zwierzęcych, które wykazały, że podawanie inhibitora syntezy prostaglandyn powodowało:

• poronienie przed zagnieżdżeniem jaja płodowego
• poronienie po zagnieżdżeniu jaja płodowego
• zwiększoną śmiertelność zarodka lub płodu

Dodatkowo, u zwierząt, którym podawano inhibitor syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy, obserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad płodu, w tym zaburzeń budowy układu sercowo-naczyniowego.⁵

Zalecenia dla pierwszego i drugiego trymestru ciąży

Mimo że trzeci trymestr ciąży stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, w pierwszym i drugim trymestrze deksketoprofen może być stosowany, jednak z zachowaniem następujących warunków:

1. Lek należy podawać wyłącznie w przypadku zdecydowanej konieczności medycznej
2. Należy stosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę
3. Terapia powinna trwać możliwie najkrótszy okres

Powyższe zalecenia dotyczą również kobiet planujących ciążę.⁶

Wpływ na laktację

W przypadku kobiet karmiących piersią, należy jednoznacznie poinformować, że stosowanie deksketoprofenu jest całkowicie przeciwwskazane w okresie laktacji. Warto podkreślić, że brak jest danych dotyczących przenikania deksketoprofenu do mleka kobiet karmiących piersią. Niezależnie od tego braku danych, ze względów bezpieczeństwa, stosowanie leku w tym okresie jest zabronione.⁷

Wpływ na płodność

Lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę, że deksketoprofen, podobnie jak inne leki z grupy NLPZ, może zaburzać płodność kobiet. Z tego powodu:

• Lek nie jest zalecany u kobiet planujących ciążę
• Należy rozważyć odstawienie deksketoprofenu u pacjentek, które mają problemy z zajściem w ciążę
• Lek powinien być odstawiony u kobiet poddawanych badaniom diagnostycznym z powodu niepłodności

Informacja ta ma szczególne znaczenie dla pacjentek w wieku rozrodczym, które w przyszłości planują posiadanie potomstwa.⁸

Postępowanie praktyczne

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe informacje, lekarz powinien:

1. Przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentką dotyczący planów prokreacyjnych
2. Rozważyć stosowanie alternatywnych metod leczenia przeciwbólowego u kobiet w wieku rozrodczym
3. W przypadku konieczności zastosowania deksketoprofenu w I lub II trymestrze ciąży – dokładnie wyjaśnić potencjalne ryzyko oraz stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas
4. Kategorycznie wykluczyć stosowanie leku w III trymestrze ciąży oraz w okresie karmienia piersią
5. Ostrzec pacjentki o potencjalnym wpływie na płodność