Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Produkt leczniczy HYZAAR (50 mg losartanu potasowego + 12,5 mg hydrochlorotiazydu) wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności w trakcie stosowania u pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku z uwzględnieniem zarówno komponentu losartanowego, jak i hydrochlorotiazydowego.¹

Zagrożenia związane z losartanem

Obrzęk naczynioruchowy stanowi poważne zagrożenie u pacjentów stosujących losartan. Pacjenci z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie (obejmującym obrzęk twarzy, warg, gardła i/lub języka) powinni być objęci szczególnie ścisłą obserwacją podczas terapii.²

Niedociśnienie i zmniejszona objętość krwi krążącej mogą wystąpić szczególnie po pierwszej dawce leku, zwłaszcza u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej i/lub niedoborem sodu wskutek intensywnego leczenia moczopędnego, diety niskosodowej, biegunki lub wymiotów. Przed zastosowaniem produktu HYZAAR konieczne jest wyrównanie tych niedoborów.³

Zaburzenia równowagi elektrolitowej wymagają szczególnej uwagi i monitorowania. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zarówno z cukrzycą jak i bez niej, często występują zaburzenia elektrolitowe. Konieczna jest ścisła kontrola stężenia potasu oraz klirensu kreatyniny w osoczu, szczególnie u pacjentów z niewydolnością serca i klirensem kreatyniny w zakresie 30-50 ml/min.⁴

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania produktu HYZAAR z:

• lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas
• suplementami potasu
• substytutami soli kuchennej zawierającymi potas
• innymi produktami mogącymi zwiększać stężenie potasu w surowicy krwi (np. zawierającymi trimetoprim)

Powyższe środki ostrożności wynikają z ryzyka hiperkaliemii.⁵

Zaburzenia czynności wątroby i nerek

Zaburzenia czynności wątroby wymagają szczególnej ostrożności. Dane farmakokinetyczne wskazują na znaczne zwiększenie stężenia losartanu w osoczu pacjentów z marskością wątroby. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania produktu HYZAAR. Z uwagi na brak doświadczeń terapeutycznych, produkt ten jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.⁶

Zaburzenia czynności nerek mogą się pojawić na skutek zahamowania aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron. Obserwowano przypadki niewydolności nerek, zwłaszcza u pacjentów, których czynność nerek jest zależna od tego układu (pacjenci z ciężką niewydolnością serca lub wcześniej występującymi zaburzeniami czynności nerek). U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy doprowadzającej krew do jedynej nerki obserwowano zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny. Losartan należy stosować z ostrożnością u tych pacjentów.⁷

Brak jest doświadczeń u pacjentów po niedawno przebytym przeszczepie nerki, co należy uwzględnić podczas kwalifikacji do leczenia.⁸

Szczególne grupy pacjentów

W przypadku pierwotnego hiperaldosteronizmu pacjenci przeważnie nie będą reagować na leki przeciwnadciśnieniowe działające poprzez hamowanie układu renina-angiotensyna. Nie zaleca się stosowania produktu HYZAAR w tej grupie pacjentów.⁹

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca i chorobami naczyniowo-mózgowymi należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ nadmierne zmniejszenie ciśnienia tętniczego może prowadzić do zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu.¹⁰

U pacjentów z niewydolnością serca ze współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek lub bez nich istnieje ryzyko wystąpienia ciężkiego niedociśnienia tętniczego oraz (często ostrej) niewydolności nerek, podobnie jak w przypadku innych leków działających na układ renina-angiotensyna.¹¹

Szczególna ostrożność jest zalecana u pacjentów ze zwężeniem zastawki aortalnej lub mitralnej bądź kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu.¹²

Różnice etniczne wpływają na skuteczność leczenia – losartan i inni antagoniści angiotensyny są mniej skuteczni w zmniejszaniu ciśnienia krwi u osób rasy czarnej niż u osób innych ras, prawdopodobnie z powodu większej częstości występowania stanów małego stężenia reniny w tej populacji.¹³

Ciąża i podwójna blokada układu RAA

Produkt HYZAAR jest przeciwwskazany w ciąży. Nie należy rozpoczynać stosowania antagonistów receptora angiotensyny II podczas ciąży. U pacjentek planujących ciążę należy zastosować alternatywne metody leczenia przeciwnadciśnieniowego o ustalonym profilu bezpieczeństwa. W przypadku rozpoznania ciąży, należy natychmiast przerwać stosowanie antagonistów receptora angiotensyny II i rozpocząć alternatywne leczenie.¹⁴

Nie zaleca się podwójnej blokady układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) poprzez jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu, gdyż zwiększa to ryzyko wystąpienia:

• niedociśnienia
• hiperkaliemii
• zaburzenia czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek)

Jeżeli podwójna blokada układu RAA jest absolutnie konieczna, powinna być prowadzona wyłącznie pod nadzorem specjalisty, przy ścisłym monitorowaniu czynności nerek, stężenia elektrolitów oraz ciśnienia krwi. U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy jednocześnie stosować inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.¹⁵

Ostrzeżenia związane z hydrochlorotiazydem

Stosowanie hydrochlorotiazydu może prowadzić do niedociśnienia i zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów klinicznych zaburzeń elektrolitowych, takich jak:

• zmniejszenie objętości krwi krążącej
• hiponatremia
• zasadowica z małym stężeniem chlorków
• hipomagnezemia
• hipokaliemia

Powyższe zaburzenia mogą się ujawnić szczególnie w przypadku współistniejącej biegunki lub wymiotów. U tych pacjentów zaleca się okresową kontrolę stężenia elektrolitów w surowicy. U pacjentów z obrzękami w okresie upałów może wystąpić hiponatremia związana z rozcieńczeniem płynów.¹⁶

Wpływ na metabolizm i układ wydzielania wewnętrznego

Leczenie tiazydami może powodować pogorszenie tolerancji glukozy. Może być konieczne dostosowanie dawkowania leków przeciwcukrzycowych, w tym insuliny. Podczas terapii lekami tiazydowymi może ujawnić się cukrzyca utajona.¹⁷

Tiazydowe leki moczopędne mogą zmniejszać wydalanie wapnia z moczem i powodować okresowo niewielkie zwiększenie stężenia wapnia w surowicy. Znaczna hiperkalcemia może świadczyć o bezobjawowej nadczynności przytarczyc. Przed przeprowadzeniem badań czynności przytarczyc należy zaprzestać stosowania leków z grupy tiazydów.¹⁸

Stosowanie leków moczopędnych z grupy tiazydów może się wiązać ze zwiększeniem stężenia cholesterolu i triglicerydów. Ponieważ losartan zmniejsza stężenie kwasu moczowego we krwi, zastosowany w połączeniu z hydrochlorotiazydem ogranicza wywołaną nim hiperurycemię.¹⁹

Zaburzenia oka i reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania produktów zawierających sulfonamidy lub ich pochodne (jak hydrochlorotiazyd) mogą wystąpić idiosynkratyczne reakcje prowadzące do nadmiernego nagromadzenia się płynu między naczyniówką a twardówką, ostrej krótkowzroczności oraz jaskry wtórnej zamkniętego kąta. Objawy obejmują nagłe pogorszenie ostrości widzenia lub ból oka i zwykle pojawiają się w ciągu kilku godzin do kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia. Nieleczona ostra jaskra zamkniętego kąta może prowadzić do trwałej utraty wzroku. Podstawowym sposobem leczenia jest natychmiastowe przerwanie stosowania leku.²⁰

U pacjentów przyjmujących tiazydowe leki moczopędne mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, niezależnie od wywiadu w kierunku alergii lub astmy oskrzelowej. Zgłaszano przypadki zaostrzenia lub wystąpienia tocznia rumieniowatego układowego u pacjentów stosujących leki z grupy tiazydów.²¹

Nowotwory złośliwe skóry

W badaniach epidemiologicznych stwierdzono zwiększone ryzyko nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry (NMSC) – raka podstawnokomórkowego (BCC) i raka kolczystokomórkowego (SCC) – przy zwiększającym się narażeniu na hydrochlorotiazyd. Właściwości fotouczulające hydrochlorotiazydu mogą odgrywać rolę w mechanizmie rozwoju tych nowotworów. Pacjentów stosujących hydrochlorotiazyd należy:

• Poinformować o ryzyku NMSC
• Zalecić regularne sprawdzanie skóry pod kątem nowych zmian
• Pouczyć o konieczności szybkiego zgłoszenia podejrzanych zmian skórnych
• Doradzić ograniczenie ekspozycji na światło słoneczne i promieniowanie UV lub stosowanie odpowiedniej ochrony

U osób z NMSC w wywiadzie może być konieczne ponowne rozważenie stosowania hydrochlorotiazydu.²²

Inne uwagi

Produkt leczniczy HYZAAR zawiera laktozę jednowodną (63,13 mg w tabletce). Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²³

Leki z grupy tiazydów należy stosować z ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub postępującą chorobą wątroby ze względu na ryzyko wewnątrzwątrobowego zastoju żółci i możliwość wywołania śpiączki wątrobowej nawet przy niewielkich zmianach równowagi wodno-elektrolitowej.²⁴