Działania niepożądane leku Furosemidum Polpharma

Furosemid jest lekiem moczopędnym, który generalnie jest dobrze tolerowany przez pacjentów. Większość działań niepożądanych charakteryzuje się umiarkowanym nasileniem i rzadko stanowią one przyczynę przerwania terapii. Znajomość potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem furosemidu jest jednak niezbędna dla zapewnienia bezpiecznej farmakoterapii.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

W celu precyzyjnego określenia częstości występowania działań niepożądanych stosuje się następującą klasyfikację:²

• Bardzo często: ≥1/10 (więcej niż 1 przypadek na 10 pacjentów)
• Często: ≥1/100 do <1/10 (od 1 przypadku na 100 do mniej niż 1 na 10 pacjentów)
• Niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100 (od 1 przypadku na 1000 do mniej niż 1 na 100 pacjentów)
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000 (od 1 przypadku na 10 000 do mniej niż 1 na 1000 pacjentów)
• Bardzo rzadko: <1/10 000 (mniej niż 1 przypadek na 10 000 pacjentów)
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Układowe działania niepożądane

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Furosemid może wywoływać istotne zaburzenia hematologiczne, w tym anemię hemolityczną, trombocytopenię, anemię, a rzadziej anemię aplastyczną, leukopenię, agranulocytozę i eozynofilię. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest zahamowanie czynności szpiku kostnego, które choć występuje rzadko, wymaga natychmiastowego odstawienia leku.³

Zaburzenia układu immunologicznego

Reakcje alergiczne związane z furosemidem występują rzadko, ale mogą przybierać różne formy, takie jak wysypka, nadwrażliwość na światło, zapalenie naczyń, gorączka czy śródmiąższowe zapalenie nerek. W przypadku wystąpienia jakiejkolwiek reakcji nadwrażliwości terapia powinna zostać przerwana. Szczególnie niebezpieczne są rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu ciężkie reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne, które mogą prowadzić do wstrząsu.⁴

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Furosemid, podobnie jak inne diuretyki, może prowadzić do poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Podczas terapii dochodzi do zwiększonego wydalania sodu, chlorków, a w konsekwencji wody. Ponadto furosemid nasila wydalanie innych elektrolitów, szczególnie potasu, wapnia i magnezu, co może skutkować ich niedoborem.⁵

Zaburzenia elektrolitowe mogą rozwijać się stopniowo lub (zwłaszcza przy stosowaniu wyższych dawek u pacjentów z prawidłową funkcją nerek) przybrać postać ostrego i ciężkiego niedoboru elektrolitów. Do objawów niedoboru elektrolitów należą: zwiększone pragnienie, ból głowy, niedociśnienie, splątanie, skurcze mięśni, tężyczka, osłabienie mięśni, zaburzenia rytmu serca i zaburzenia żołądkowo-jelitowe.⁶

U pacjentów z niewyrównaną marskością wątroby może dojść do nasilenia już istniejącej alkalozy metabolicznej. Silne działanie moczopędne furosemidu może prowadzić do hipowolemii i odwodnienia, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów w podeszłym wieku. Znaczna utrata płynów może skutkować zagęszczeniem krwi i zwiększać ryzyko zakrzepicy.⁷

Obserwuje się również inne zaburzenia metaboliczne, takie jak brak łaknienia, hiperglikemia oraz możliwe pogorszenie kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą lub ujawnienie się cukrzycy utajonej.⁸

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

W trakcie leczenia furosemidem mogą wystąpić uczucie niepokoju, bóle głowy, zawroty głowy i parestezje. Notowano również przypadki zawrotów głowy, omdleń i utraty świadomości, które były konsekwencją niedociśnienia objawowego.⁹

Zaburzenia ucha i błędnika

Furosemid może powodować zaburzenia słuchu i szumy uszne, które choć zwykle mają charakter przemijający, występują częściej u pacjentów z niewydolnością nerek, hipoproteinemią (np. w zespole nerczycowym) oraz w przypadku zbyt szybkiego podania dożylnego leku. Niezbyt często może dojść do głuchoty, która w niektórych przypadkach może być nieodwracalna.¹⁰

Zaburzenia naczyniowe

Do istotnych działań niepożądanych ze strony układu krążenia należy niedociśnienie ortostatyczne, które może być nasilone przez jednoczesne spożycie alkoholu, stosowanie barbituranów lub narkotycznych leków przeciwbólowych.¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Furosemid może wywoływać szereg objawów ze strony przewodu pokarmowego, w tym kurczowe bóle brzucha, biegunkę, zaparcia, podrażnienie żołądka, nudności i wymioty. W trakcie długotrwałego stosowania może sporadycznie dochodzić do ostrego zapalenia trzustki.¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Obserwowano przypadki żółtaczki i cholestazy wewnątrzwątrobowej. U pacjentów z uszkodzeniem komórek wątrobowych stosowanie furosemidu niesie ryzyko wystąpienia encefalopatii wątrobowej.¹³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Furosemid może wywołać różnorodne reakcje skórne, do których należą: złuszczające zapalenie skóry, plamica, rumień wielopostaciowy, pemfigoid pęcherzowy, pokrzywka, wysypka, świąd. Do ciężkich dermatologicznych działań niepożądanych zalicza się zespół Stevensa-Johnsona i martwicę toksyczno-rozpływną naskórka. Notowano również przypadki ostrej uogólnionej krostkowicy (AGEP).¹⁴

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Podstawowym działaniem furosemidu jest częstomocz. U wcześniaków obserwowano wapnicę nerek i kamicę nerkową. Zwiększone wytwarzanie moczu może nasilać dolegliwości u pacjentów z utrudnionym odpływem moczu, co ma szczególne znaczenie u osób z zaburzeniami opróżniania pęcherza moczowego, przerostem gruczołu krokowego lub zwężeniem cewki moczowej. W tych przypadkach może dojść do ostrego zatrzymania moczu z ryzykiem wtórnych powikłań.¹⁵

U wcześniaków przyjmujących furosemid w pierwszych tygodniach życia istnieje ryzyko utrzymywania się przetrwałego przewodu tętniczego.¹⁶

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często zgłaszanymi objawami ogólnymi są uczucie osłabienia i gorączka. Po domięśniowym podaniu leku może wystąpić ból w miejscu iniekcji.¹⁷

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Stosowanie furosemidu może prowadzić do szeregu zmian w wynikach badań laboratoryjnych:¹⁸

• Glikozuria
• Podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych
• Obniżenie stężenia wapnia w surowicy, które w rzadkich przypadkach może prowadzić do tężyczki
• Wzrost stężenia cholesterolu i trójglicerydów w surowicy (normalizacja w ciągu 6 miesięcy po zaprzestaniu długotrwałej terapii)
• Obniżenie tolerancji glukozy
• Przejściowy wzrost stężenia kreatyniny i mocznika we krwi
• Zwiększenie stężenia kwasu moczowego w surowicy z możliwością wywołania ataku dny moczanowej

Furosemid może również wpływać na gospodarkę węglowodanową, obniżając tolerancję glukozy, co może prowadzić do zaburzeń metabolicznych u pacjentów z cukrzycą lub ujawnienia cukrzycy utajonej.¹⁹

Tabela działań niepożądanych furosemidu

Raportowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰

Adres do zgłoszeń:
Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²¹