Właściwości farmakokinetyczne metforminy

Metformina chlorowodorek, substancja czynna produktu leczniczego Formetic, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które należy uwzględnić podczas planowania terapii u pacjentów z cukrzycą typu 2. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania leku z organizmu, z uwzględnieniem różnic w populacji pediatrycznej.¹

Wchłanianie metforminy

Po podaniu doustnym metforminy chlorowodorku maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu (Cmax) jest osiągane po około 2,5 godzinach (tmax). Biodostępność całkowita metforminy chlorowodorku po zastosowaniu dawek w zakresie 500-850 mg w postaci tabletek powlekanych wynosi u osób zdrowych od 50% do 60%. Istotnym faktem jest, że około 20-30% leku podanego doustnie jest wydalane w postaci niezmienionej z kałem.²

Należy podkreślić, że wchłanianie metforminy chlorowodorku jest niecałkowite, a farmakokinetyka tego procesu przebiega w sposób nieliniowy. W przypadku stosowania standardowych dawek i schematów dawkowania, stan równowagi stężenia metforminy w osoczu występuje po 24-48 godzinach i zwykle nie przekracza 1 mikrograma/ml. W kontrolowanych badaniach klinicznych maksymalne stężenie metforminy w osoczu nie przekraczało 5 mikrogramów/ml, nawet przy zastosowaniu dawek maksymalnych.³

Ważnym czynnikiem wpływającym na wchłanianie metforminy jest pokarm. Przyjmowanie metforminy z posiłkiem zmniejsza i nieznacznie opóźnia jej absorpcję. W badaniach wykazano, że po doustnym podaniu dawki 850 mg metforminy chlorowodorku w postaci tabletek, obecność pokarmu powodowała:⁴

• zmniejszenie maksymalnego stężenia w osoczu o 40%
• zmniejszenie AUC (powierzchni pod krzywą) o 25%
• wydłużenie czasu osiągnięcia stężenia maksymalnego o 35 minut

Kliniczne znaczenie powyższych zmian farmakokinetycznych wywołanych spożyciem pokarmu nie zostało jednoznacznie określone.⁵

Dystrybucja metforminy

Metformina charakteryzuje się nieznacznym wiązaniem z białkami osocza, co nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Substancja czynna przenika do erytrocytów, które stanowią prawdopodobnie drugi kompartment dystrybucji leku. Maksymalne stężenie metforminy we krwi jest mniejsze niż w osoczu i występuje w przybliżeniu w tym samym czasie. Średnia objętość dystrybucji (Vd) metforminy mieści się w szerokim zakresie od 63 do 276 litrów.⁶

Metabolizm metforminy

Metformina jest wydalana w moczu w postaci niezmienionej. U ludzi nie zidentyfikowano żadnych metabolitów metforminy, co wskazuje na brak istotnego metabolizmu tej substancji w organizmie.⁷

Wydalanie metforminy

Klirens nerkowy metforminy wynosi powyżej 400 ml/min, co świadczy o tym, że substancja jest wydalana zarówno poprzez przesączanie kłębuszkowe, jak i wydzielanie kanalikowe. Po podaniu doustnym rzeczywisty okres półtrwania metforminy w fazie eliminacji wynosi około 6,5 godziny. ^{400 ml/min, co wskazuje na to, iż metformina jest wydalana w wyniku przesączania kłębuszkowego i wydzielania kanalikowego. Po podaniu doustnym rzeczywisty okres półtrwania wynosi około 6,5 godziny.”>8}

W przypadku zaburzenia czynności nerek klirens nerkowy metforminy zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny. Prowadzi to do wydłużenia okresu półtrwania w końcowej fazie eliminacji i w konsekwencji do zwiększenia stężenia metforminy w osoczu.⁹

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Badania farmakokinetyczne metforminy w populacji pediatrycznej obejmują zarówno pojedyncze, jak i wielokrotne podanie leku. Na podstawie pojedynczych badań po podaniu metforminy chlorowodorku w dawce 500 mg wykazano, że farmakokinetyka metforminy u dzieci jest zbliżona do farmakokinetyki u zdrowych osób dorosłych.¹⁰

W badaniu z wielokrotnym podaniem dawek wykazano jednak pewne różnice. Po podawaniu dzieciom dawki 500 mg metforminy chlorowodorku dwa razy na dobę przez 7 dni, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) i AUC0-t były niższe odpowiednio o 33% i 40% w porównaniu z grupą osób dorosłych, które otrzymywały takie same dawki (500 mg dwa razy dziennie) przez 14 dni. Ze względu na fakt, że dawkowanie metforminy ustala się indywidualnie na podstawie stężenia glukozy we krwi, obserwowane różnice nie mają istotnego znaczenia klinicznego.¹¹

Podstawowe parametry farmakokinetyczne metforminy