Przedawkowanie leku Efferalgan Vitamin C

Przedawkowanie leku Efferalgan Vitamin C (330 mg paracetamolu + 200 mg kwasu askorbowego) może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, szczególnie w zakresie uszkodzenia wątroby. Ryzyko toksycznego działania jest znacząco wyższe w określonych grupach pacjentów, takich jak osoby w wieku podeszłym, małe dzieci, pacjenci z długotrwałym niedożywieniem, chorobą alkoholową, chorobami wątroby oraz osoby przyjmujące leki indukujące enzymy wątrobowe. W tych przypadkach przedawkowanie może mieć skutek śmiertelny.¹

Objawy przedawkowania paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu wywołuje charakterystyczny przebieg objawów klinicznych, rozwijających się w określonych ramach czasowych. W ciągu kilku do kilkunastu godzin po zażyciu nadmiernej dawki leku mogą wystąpić: nudności, wymioty, jadłowstręt, bladość, nadmierna potliwość, senność oraz ogólne osłabienie. Te wczesne objawy mogą ustępować następnego dnia, co może błędnie sugerować poprawę stanu klinicznego, podczas gdy w rzeczywistości rozwija się uszkodzenie wątroby manifestujące się rozpieraniem w nadbrzuszu, ponownymi nudnościami i żółtaczką.²

Przyjęcie paracetamolu w dawce 7,5 g lub więcej u osób dorosłych albo 140 mg/kg masy ciała u dzieci prowadzi do cytolitycznego zapalenia wątroby, które może skutkować pełną i nieodwracalną martwicą hepatocytów. Konsekwencjami tego procesu są: niewydolność wątroby, kwasica metaboliczna i encefalopatia wątrobowa, mogąca prowadzić do śpiączki lub śmierci.³

W badaniach laboratoryjnych w okresie 12-48 godzin po przedawkowaniu obserwuje się zwiększone stężenia enzymów wątrobowych (transaminaz AspAT i AlAT), dehydrogenazy mleczanowej oraz bilirubiny, przy jednoczesnym spadku poziomu protrombiny. Kliniczne objawy uszkodzenia wątroby zwykle pojawiają się po 1-2 dniach od przyjęcia toksycznej dawki, osiągając maksymalne nasilenie po 3-4 dniach.⁴

W rzadkich przypadkach przedawkowanie paracetamolu może również skutkować ostrym zapaleniem trzustki.⁵

Zaburzenia dodatkowe przy przedawkowaniu

Przy przedawkowaniu Efferalgan Vitamin C mogą wystąpić różnorodne zaburzenia obejmujące:

• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: pokrzywka, rumień, wysypka, plamica, zapalenie skóry, świąd, ostra uogólniona osutka krostkowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona.⁶
• Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy.⁷
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych: hiperoksaluria, zmiana zabarwienia moczu.⁸

Objawy przedawkowania kwasu askorbowego

Przedawkowanie kwasu askorbowego (witaminy C), który jest składnikiem preparatu Efferalgan Vitamin C, wiąże się z odrębnymi objawami klinicznymi, zależnymi od przyjętej dawki:

• Dawka powyżej 1 g na dobę może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zgaga, biegunka, wzdęcia) oraz zaburzenia nerek i dróg moczowych pod postacią kamicy (szczawianowej, cystynowej i/lub moczanowej).⁹
• Dawka powyżej 2 g na dobę może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych, w szczególności na oznaczenia stężenia kreatyniny lub glukozy we krwi i moczu metodą oksydazowo-peroksydazową, a także zaburzać metabolizm żelaza.¹⁰
• Dawka przekraczająca 3 g na dobę niesie ryzyko wystąpienia hemolizy u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD).¹¹

Postępowanie przy przedawkowaniu

Leczenie zatrucia paracetamolem wymaga hospitalizacji i prowadzenia terapii w warunkach intensywnej opieki medycznej. Postępowanie w przypadku przedawkowania obejmuje następujące kroki:¹²

1. W przypadku przyjęcia jednorazowo dawki paracetamolu wynoszącej 5 g lub więcej, należy sprowokować wymioty (jeśli od spożycia nie upłynęła więcej niż godzina) i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
2. Zaleca się podanie 60-100 g węgla aktywnego doustnie, najlepiej rozmieszanego z wodą.¹³
3. Kluczowym elementem diagnostycznym jest oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi, które pozwala ocenić ciężkość zatrucia. Badanie to należy wykonać przed rozpoczęciem leczenia, możliwie najszybciej, ale nie wcześniej niż 4 godziny po przyjęciu paracetamolu. Wynik stężenia w korelacji z czasem, jaki upłynął od spożycia leku, stanowi istotną wskazówkę co do konieczności i intensywności leczenia odtrutkami.¹⁴
4. Jeżeli oznaczenie stężenia paracetamolu jest niemożliwe, a prawdopodobna dawka była duża, należy wdrożyć intensywne leczenie odtrutkami: podać co najmniej 2,5 g metioniny i kontynuować (w warunkach szpitalnych) leczenie acetylocysteiną (dożylnie lub doustnie w ciągu 8 godzin po przyjęciu leku) i/lub metioniną. Terapia taka jest najbardziej skuteczna w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia, ale może być korzystna nawet po upływie 24 godzin.¹⁵
5. W razie potrzeby należy wdrożyć dodatkowe leczenie objawowe.¹⁶
6. Na początku leczenia konieczne jest wykonanie prób wątrobowych, które następnie należy powtarzać co 24 godziny. W większości przypadków poziomy transaminaz normalizują się po 1-2 tygodniach, z pełnym przywróceniem prawidłowej funkcji wątroby. Jednak w bardzo ciężkich przypadkach zatrucia może być konieczne przeszczepienie wątroby.¹⁷

Tabela objawów przedawkowania

Grupy wysokiego ryzyka przedawkowania

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z grup zwiększonego ryzyka powikłań po przedawkowaniu Efferalgan Vitamin C. Obejmują one:¹⁸

• Pacjentów w wieku podeszłym
• Małe dzieci
• Osoby długotrwale niedożywione
• Pacjentów z chorobą alkoholową
• Pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby
• Osoby przyjmujące leki indukujące enzymy wątrobowe
• Pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD) – szczególnie przy przedawkowaniu składnika witaminowego

U tych pacjentów ryzyko wystąpienia pełnoobjawowego zespołu hepatotoksyczności jest znacząco większe, a przedawkowanie może prowadzić do zgonu nawet przy niższych dawkach niż w populacji ogólnej.