Właściwości farmakokinetyczne leku

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych produktu leczniczego Efferalgan Vitamin C (330 mg paracetamolu + 200 mg kwasu askorbowego) w postaci tabletek musujących, z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji poszczególnych substancji czynnych.¹

Farmakokinetyka paracetamolu

Wchłanianie paracetamolu

Po podaniu doustnym paracetamol charakteryzuje się szybkim i prawie całkowitym wchłanianiem. Maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane po 30-60 minutach od przyjęcia.²

Dystrybucja paracetamolu

Paracetamol cechuje się szybką penetracją do wszystkich tkanek organizmu. Wartości stężeń we krwi, ślinie i osoczu są porównywalne. Istotną właściwością farmakokinetyczną paracetamolu jest niski stopień wiązania z białkami osocza.³

Metabolizm paracetamolu

Głównym narządem odpowiedzialnym za biotransformację paracetamolu jest wątroba. Metabolizm odbywa się dwoma głównymi szlakami:⁴

• Sprzęganie z kwasem glukuronowym – jest to dominujący szlak metaboliczny
• Sprzęganie z kwasem siarkowym – drugi pod względem znaczenia szlak metaboliczny

Istnieje również trzeci szlak metaboliczny, który ma kluczowe znaczenie w przypadku przedawkowania. Jest on katalizowany przez cytochrom P450 i prowadzi do powstawania toksycznego metabolitu pośredniego (N-acetylo-benzochinoiminy). Przy stosowaniu zalecanych dawek terapeutycznych, metabolit ten ulega szybkiej detoksykacji dzięki zredukowanemu glutationowi, a następnie zostaje wydalony z moczem po uprzednim sprzężeniu z cysteiną i kwasem merkapturowym.⁵

Warto podkreślić, że mechanizm detoksykacji ulega szybkiemu wysyceniu w przypadku przyjmowania dawek przekraczających zalecane. Prowadzi to do nagromadzenia toksycznego metabolitu i w konsekwencji może spowodować uszkodzenie wątroby.⁶

Eliminacja paracetamolu

Paracetamol wydalany jest głównie przez nerki. W ciągu 24 godzin około 90% przyjętej dawki ulega wydaleniu z moczem, przede wszystkim w postaci sprzężonych metabolitów:⁷

• 60-80% w postaci glukuronianów
• 20-30% w postaci siarczanów

Mniej niż 5% przyjętej dawki jest wydalane w niezmienionej postaci. Okres półtrwania paracetamolu wynosi około 2 godzin.⁸

Zmienność parametrów farmakokinetycznych

Parametry farmakokinetyczne paracetamolu ulegają zmianom w określonych stanach patofizjologicznych:⁹

U osób w podeszłym wieku

U pacjentów geriatrycznych wydajność procesu sprzęgania pozostaje niezmieniona, natomiast obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania paracetamolu. W tej grupie pacjentów zwykle nie jest wymagane dostosowanie dawkowania.¹⁰

U pacjentów z niewydolnością nerek

W przypadkach ciężkiej niewydolności nerek okres półtrwania paracetamolu i jego metabolitów ulega znacznemu wydłużeniu. Z tego powodu u tych pacjentów należy zachować minimalny odstęp między kolejnymi dawkami wynoszący 6 lub 8 godzin.¹¹

U pacjentów z niewydolnością wątroby

U pacjentów z niewydolnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania paracetamolu. Stosowanie tego leku jest przeciwwskazane w przypadku stwierdzonej niewyrównanej aktywnej choroby wątroby, zwłaszcza alkoholowego zapalenia wątroby. W takich przypadkach dochodzi do indukcji enzymu CYP 2E1, co skutkuje zwiększonym powstawaniem hepatotoksycznych metabolitów paracetamolu.¹²

Farmakokinetyka kwasu askorbowego

Kwas askorbowy (witamina C) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Po wchłonięciu ulega szerokiej dystrybucji do wszystkich tkanek organizmu.¹³

Najwyższe stężenia kwasu askorbowego stwierdza się w:¹⁴

• płytkach krwi
• białych krwinkach
• tkance wątroby
• soczewkach oczu

Około 25% kwasu askorbowego wiąże się z białkami osocza.¹⁵

Metabolizm kwasu askorbowego zachodzi głównie w wątrobie. Eliminacja odbywa się przez nerki i ma charakter dwojaki: częściowo w postaci niezmienionej, częściowo w postaci metabolitów szczawianowych.¹⁶