Właściwości farmakodynamiczne leku Esogasec

Esogasec należy do grupy farmakoterapeutycznej: Leki stosowane w chorobach związanych z nadmierną kwasowością soku żołądkowego, inhibitory pompy protonowej i jest oznaczony kodem ATC: A02BC05. Produkt jest dostępny w postaci kapsułek dojelitowych twardych w dawkach 20 mg i 40 mg. Każda kapsułka zawiera ezomeprazol w postaci ezomeprazolu magnezowego dwuwodnego.¹

Mechanizm działania

Ezomeprazol jest S-izomerem omeprazolu, będącym swoistym inhibitorem pompy protonowej w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka. Jego działanie polega na zmniejszaniu wydzielania kwasu solnego poprzez specyficzny mechanizm ukierunkowanego działania. Warto zaznaczyć, że właściwości farmakodynamiczne obydwu izomerów (R i S) omeprazolu są podobne.²

Z punktu widzenia biochemicznego, ezomeprazol jest słabą zasadą. W silnie kwasowym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych dochodzi do jego gromadzenia się i przemiany do postaci czynnej. W tej formie hamuje enzym H+/K+ – ATP-azę (pompę protonową), hamując zarówno podstawowe, jak i stymulowane wydzielanie kwasu żołądkowego.³

Efekty farmakodynamiczne

Po doustnym podaniu ezomeprazolu w dawce 20 mg lub 40 mg, działanie leku pojawia się stosunkowo szybko – w ciągu jednej godziny od podania. Badania wykazały, że ezomeprazol podawany w dawce 20 mg raz na dobę przez 5 dni zmniejsza maksymalne wydzielanie kwasu po stymulacji pentagastryną o 90%. Pomiar ten wykonano 6-7 godzin po podaniu leku w piątym dniu leczenia.⁴

U pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku (GERD), po 5 dniach leczenia ezomeprazolem w dawce 20 mg lub 40 mg podawanym doustnie, wartość pH w żołądku utrzymywała się powyżej 4 odpowiednio przez 13 i 17 godzin w ciągu doby. Analizując odsetek pacjentów, u których wartość pH soku żołądkowego była większa od 4 przez co najmniej określony czas, dla ezomeprazolu w dawce 20 mg stwierdzono, że:⁵

Badania wykazały zależność między ekspozycją na ezomeprazol a hamowaniem wydzielania kwasu, posługując się AUC jako zastępczym parametrem dla stężeń leku w osoczu.⁶

Skuteczność kliniczna

Ezomeprazol wykazuje wysoką skuteczność w leczeniu refluksowego zapalenia błony śluzowej przełyku. Wygojenie zmian uzyskuje się u około 78% pacjentów leczonych przez 4 tygodnie ezomeprazolem w dawce 40 mg. Wydłużenie terapii do 8 tygodni zwiększa ten odsetek do 93%.⁷

W leczeniu zakażeń Helicobacter pylori, podawanie ezomeprazolu w dawce 20 mg dwa razy na dobę jednocześnie z odpowiednimi antybiotykami przez tydzień prowadzi do wysokiej skuteczności terapeutycznej – wyleczenie zakażenia następuje u około 90% pacjentów. Istotne jest, że w chorobie wrzodowej dwunastnicy bez powikłań, po tygodniowym leczeniu w celu wyeliminowania zakażenia Helicobacter pylori, nie ma konieczności jednoczesnego stosowania leków zmniejszających wydzielanie kwasu w celu wyleczenia wrzodu oraz ustąpienia objawów.⁸

Ezomeprazol wykazuje również skuteczność w leczeniu krwawień z wrzodów trawiennych, co potwierdzono w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą kontrolowaną placebo. W badaniu uczestniczyli pacjenci z endoskopowo potwierdzonym krwawieniem wrzodu trawiennego, których sklasyfikowano według skali Forresta jako Ia (9%), Ib (43%), IIa (38%) lub IIb (10%). Po endoskopowej hemostazie pacjenci otrzymywali we wlewie dożylnym 80 mg ezomeprazolu przez 30 minut, a następnie wlew ciągły 8 mg w ciągu godziny lub placebo przez okres 72 godzin. Następnie wszyscy pacjenci otrzymali doustnie 40 mg ezomeprazolu przez 27 dni. Ponowne krwawienie w ciągu 3 dni wystąpiło u 5,9% pacjentów z grupy leczonej ezomeprazolem i 10,3% w grupie placebo. W ciągu 30 dni od zakończenia leczenia nawrót krwawienia wystąpił u 7,7% pacjentów w grupie ezomeprazolu, a w grupie placebo u 13,6%.⁹

W badaniach porównawczych z ranitydyną wykazano, że ezomeprazol jest skuteczniejszy w leczeniu wrzodów żołądka u pacjentów przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym selektywne inhibitory COX-2. Ponadto, w badaniach kontrolowanych placebo udowodniono, że ezomeprazol skuteczniej zapobiega wrzodom żołądka i dwunastnicy u pacjentów w wieku powyżej 60 lat i/lub z przebytą chorobą wrzodową, którzy przyjmują NLPZ, w tym selektywne inhibitory COX-2.^{Efekty biochemiczne i fizjologiczne}

Podczas leczenia lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego, w tym inhibitorami pompy protonowej, stężenie gastryny w surowicy ulega zwiększeniu w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Również stężenie chromograniny A (CgA) zwiększa się z powodu zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Jest to istotna informacja, ponieważ podwyższony poziom CgA może zakłócać badania wykrywające obecność guzów neuroendokrynnych.¹¹

Zgodnie z dostępnymi dowodami naukowymi, przed pomiarem stężenia CgA zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni. Pozwala to na powrót stężenia CgA, które mogło być mylnie zwiększone w wyniku leczenia inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.¹²

Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, podczas długotrwałego stosowania ezomeprazolu obserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffin-like cells), spowodowane prawdopodobnie zwiększeniem stężenia gastryny w surowicy. Należy jednak podkreślić, że uważa się, iż te zmiany nie mają znaczenia klinicznego.¹³

W trakcie długotrwałego leczenia lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu w żołądku nieznacznie zwiększa się częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te są fizjologicznym następstwem znacznego zahamowania wydzielania kwasu, mają charakter łagodny i są prawdopodobnie przemijające.¹⁴

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, powodowana przez różne czynniki, w tym inhibitory pompy protonowej, może prowadzić do zwiększenia ilości bakterii naturalnie obecnych w przewodzie pokarmowym. Leczenie inhibitorami pompy protonowej może w niewielkim stopniu zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego, na przykład wywołanych przez Salmonella i Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych ewentualnie również przez Clostridium difficile.¹⁵

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W badaniu przeprowadzonym u dzieci i młodzieży z refluksem żołądkowo-przełykowym (GERD) w wieku od poniżej 1 roku do 17 lat, otrzymujących długotrwałe leczenie inhibitorami pompy protonowej, u znacznej części pacjentów (61%) rozwinęła się hiperplazja niskiego stopnia komórek ECL. Warto zaznaczyć, że nie stwierdzono związku tych zmian z zanikowym zapaleniem żołądka ani z rozwojem rakowiaka, a ich znaczenie kliniczne pozostaje nieustalone.¹⁶