Właściwości farmakodynamiczne
Escitil 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne escytalopramu

Escytalopram należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwdepresyjnych, klasyfikowanych jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). W klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) przypisano mu kod N 06 AB 10.¹

Mechanizm działania

Podstawowym mechanizmem działania escytalopramu jest selektywne hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT). Cechuje się wysokim powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Dodatkowo wykazuje zdolność wiązania się z allosterycznym miejscem tego transportera, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym.²

Istotną cechą farmakodynamiczną escytalopramu jest jego minimalne powinowactwo do wielu innych receptorów, co przekłada się na selektywność działania. Substancja wykazuje bardzo małe powinowactwo lub jego całkowity brak w stosunku do różnych typów receptorów, w tym:

• serotoninergicznych 5-HT_1A i 5-HT₂ – odpowiedzialnych za regulację nastroju i zachowań
• dopaminergicznych D₁ i D₂ – biorących udział w regulacji emocji i funkcji motorycznych
• adrenergicznych α₁, α₂ i β – związanych z kontrolą ciśnienia tętniczego i reakcjami autonomicznymi
• histaminowych H₁ – wpływających na poziom czujności i reakcje alergiczne
• cholinergicznych muskarynowych – regulujących funkcje autonomiczne
• benzodiazepinowych – odpowiedzialnych za działanie anksjolityczne
• opioidowych – związanych z percepcją bólu i reakcjami emocjonalnymi

³

Na podstawie profilu farmakologicznego ustalono, że hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm wyjaśniający zarówno farmakologiczne, jak i kliniczne efekty działania escytalopramu.⁴

Wpływ na elektrofizjologię serca

W ramach badań farmakodynamicznych przeprowadzono podwójnie ślepą, kontrolowaną placebo próbę kliniczną z oceną elektrokardiograficzną (EKG) u zdrowych ochotników. Analiza wykazała zależne od dawki wydłużenie odstępu QTc (po korekcji metodą Fridericia):

• Dla dawki terapeutycznej 10 mg na dobę – zmiana wynosiła 4,3 msek (90% przedział ufności [CI]: 2,2-6,4)
• Dla dawki ponadterapeutycznej 30 mg na dobę – zmiana wynosiła 10,7 msek (90% przedział ufności [CI]: 8,6-12,8)

⁵

Skuteczność kliniczna escytalopramu

Epizody dużej depresji

Skuteczność krótkoterminowa: Efektywność terapeutyczna escytalopramu w leczeniu epizodów dużej depresji została udokumentowana w trzech z czterech krótkoterminowych, 8-tygodniowych badań z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁶

Zapobieganie nawrotom: W długoterminowej ocenie skuteczności profilaktycznej przeprowadzono badanie, w którym 274 pacjentów, którzy uzyskali odpowiedź terapeutyczną na escytalopram w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę podczas początkowej 8-tygodniowej fazy otwartej, zostało następnie losowo przydzielonych do dwóch grup: kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub otrzymującej placebo. Okres obserwacji wynosił do 36 tygodni. Wyniki jednoznacznie wykazały, że u pacjentów kontynuujących farmakoterapię escytalopramem czas do wystąpienia nawrotu choroby był statystycznie istotnie dłuższy w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo.⁷

Fobia społeczna

Escytalopram wykazał skuteczność kliniczną w leczeniu fobii społecznej w dwóch aspektach:

• Efekt krótkoterminowy: Potwierdzony w trzech 12-tygodniowych badaniach klinicznych
• Zapobieganie nawrotom: Udokumentowane w 6-miesięcznym badaniu u pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie

⁸

Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie mające na celu ustalenie optymalnego dawkowania, które potwierdziło skuteczność escytalopramu w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę w leczeniu fobii społecznej.⁹

Uogólnione zaburzenie lękowe

Skuteczność escytalopramu w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę w leczeniu uogólnionego zaburzenia lękowego została potwierdzona we wszystkich czterech badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.¹⁰

Zbiorcza analiza danych z trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), dostarczyła następujących wyników:

• Odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie: 47,5% w grupie escytalopramu wobec 28,9% w grupie placebo
• Remisja objawów: 37,1% w grupie escytalopramu wobec 20,8% w grupie placebo
• Dynamika efektu: Istotną klinicznie poprawę obserwowano już od pierwszego tygodnia terapii

¹¹

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym, trwającym od 24 do 76 tygodni, które oceniało utrzymywanie się efektu terapeutycznego u 373 pacjentów, którzy wcześniej wykazali odpowiedź kliniczną podczas 12-tygodniowego leczenia w fazie otwartej.¹²

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Efektywność krótkoterminowa: W randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą wykazano, że po 12 tygodniach terapii pacjenci przyjmujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę osiągnęli istotnie lepsze wyniki w skali Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Po 24 tygodniach leczenia, zarówno pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę wykazywali statystycznie istotną przewagę nad grupą placebo.¹³

Zapobieganie nawrotom: Skuteczność profilaktyczna escytalopramu w dawkach 10 i 20 mg na dobę została potwierdzona w kontrolowanym placebo badaniu z randomizacją i podwójnie ślepą próbą. Do tego etapu kwalifikowani byli pacjenci, którzy wykazali pozytywną odpowiedź na escytalopram w 16-tygodniowej fazie otwartej. Następnie byli oni obserwowani przez kolejne 24 tygodnie w fazie z podwójnie ślepą próbą, wykazując znacząco lepsze efekty w porównaniu z grupą placebo w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.¹⁴