Właściwości farmakokinetyczne leku Escitil

Escitalopram, substancja czynna leku Escitil, wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego działanie w organizmie. Szczegółowa analiza poszczególnych procesów farmakokinetycznych pozwala na pełne zrozumienie zachowania leku w ustroju.¹

Wchłanianie

Escitalopram charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, które nie zależy od obecności pokarmu w przewodzie pokarmowym. Po podaniu wielokrotnym średni czas osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (Tmax) wynosi około 4 godziny. Biodostępność bezwzględna escitalopramu jest szacowana na około 80%, co jest wartością porównywalną z racemicznym citalopramem.²

Dystrybucja

Po podaniu doustnym pozorna objętość dystrybucji (Vd,β/F) escitalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 l/kg masy ciała. Wiązanie z białkami osocza dotyczy zarówno samego escitalopramu, jak i jego głównych metabolitów, przy czym stopień tego wiązania nie przekracza 80%.³

Metabolizm

Biotransformacja escitalopramu zachodzi głównie w wątrobie, gdzie powstają dwa aktywne farmakologicznie metabolity: metabolit demetylowany oraz didemetylowany. Proces demetylacji escitalopramu do jego głównego metabolitu odbywa się przede wszystkim przy udziale izoenzymu CYP2C19, choć możliwy jest również udział izoenzymów CYP3A4 i CYP2D6.⁴

Dodatkową ścieżką metaboliczną jest utlenianie azotu, prowadzące do powstania metabolitu w postaci N-tlenku. Zarówno substancja macierzysta, jak i jej metabolity są częściowo wydalane w postaci glukuronidów.⁵

Po wielokrotnym podaniu dawki, średnie stężenia metabolitów w stosunku do stężenia escitalopramu wynoszą: 28-31% dla metabolitu demetylowanego i mniej niż 5% dla metabolitu didemetylowanego.⁶

Eliminacja

Okres półtrwania escitalopramu w fazie eliminacji (t½β) po wielokrotnym podaniu wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cloral) kształtuje się na poziomie około 0,6 l/min. Główne metabolity charakteryzują się znacząco dłuższym okresem półtrwania niż związek macierzysty.⁷

Escitalopram i jego główne metabolity są eliminowane zarówno drogą wątrobową (metaboliczną), jak i nerkową, przy czym większość dawki wydalana jest z moczem w postaci metabolitów.⁸

Parametry farmakokinetyczne

Farmakokinetyka escitalopramu ma charakter liniowy. Stan stacjonarny stężenia w osoczu osiągany jest po około tygodniu stosowania leku. Przy dawce dobowej wynoszącej 10 mg średnie stężenia w stanie stacjonarnym osiągają 50 nmol/l, z zakresem od 20 do 125 nmol/l.⁹

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku (>65 lat)

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wolniejszą eliminację escitalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Ekspozycja na lek mierzona polem pod krzywą (AUC) jest o około 50% większa u osób starszych w porównaniu z młodymi, zdrowymi ochotnikami.¹⁰

Zaburzenia czynności wątroby

Pacjenci z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (kryterium A i B według klasyfikacji Childa i Pugha) wykazują około dwukrotnie dłuższy okres półtrwania escitalopramu oraz około 60% większą ekspozycję na lek w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby.¹¹

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 10-53 ml/min) obserwowano dłuższy okres półtrwania oraz niewielkie zwiększenie ekspozycji podczas podawania racemicznego citalopramu. Stężenia metabolitów w osoczu nie były badane, ale mogą być zwiększone u osób z upośledzoną funkcją nerek.¹²

Polimorfizm genetyczny

Stwierdzono istotny wpływ polimorfizmu genetycznego na parametry farmakokinetyczne escitalopramu. U osób wolno metabolizujących leki przy udziale izoenzymu CYP2C19 stężenie escitalopramu w osoczu jest około dwukrotnie wyższe niż u osób szybko metabolizujących. Z kolei u osób wolno metabolizujących przy udziale izoenzymu CYP2D6 nie zaobserwowano istotnych zmian w ekspozycji na lek.¹³