Właściwości farmakokinetyczne gabapentyny

Gabapentyna, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Epigapent, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jej zastosowanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółowe opracowanie właściwości farmakokinetycznych tej substancji z uwzględnieniem najważniejszych parametrów i ich zmienności w różnych stanach fizjologicznych i patologicznych.¹

Wchłanianie i dostępność biologiczna

Po podaniu doustnym gabapentyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po 2-3 godzinach od momentu przyjęcia. Istotnym aspektem farmakokinetyki tej substancji jest fakt, że jej dostępność biologiczna (odsetek wchłoniętej dawki) wykazuje tendencję do zmniejszania się wraz ze zwiększaniem dawki, co nadaje jej charakter nieliniowy. Bezwzględna dostępność biologiczna kapsułki zawierającej 300 mg gabapentyny wynosi około 60%. Warto podkreślić, że pokarm, nawet dieta z wysoką zawartością tłuszczu, nie wpływa w sposób klinicznie istotny na farmakokinetykę gabapentyny.²

Wielokrotne podawanie gabapentyny nie wpływa na jej parametry farmakokinetyczne, co jest korzystne z klinicznego punktu widzenia. W badaniach klinicznych obserwowano stężenia gabapentyny w osoczu w zakresie od 2 μg/ml do 20 μg/ml, jednak na podstawie tych stężeń nie można było jednoznacznie przewidzieć bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności terapeutycznej.³

Parametry farmakokinetyczne w stanie stacjonarnym

Szczegółowe parametry farmakokinetyczne gabapentyny w stanie stacjonarnym podczas stosowania co 8 godzin przedstawia poniższa tabela:⁴

Gdzie:
Cmax = maksymalne stężenie w osoczu w stanie stacjonarnym
tmax = czas do osiągnięcia Cmax
t1/2 = okres półtrwania w fazie eliminacji
AUC(0-8) = pole powierzchni pod krzywą stężenia w osoczu w zależności od czasu dla okresu od podania do 8 godzin po podaniu dawki
Ae% = odsetek dawki, która została wydalona z moczem w postaci niezmienionej od chwili podania do 8 godzin po podaniu dawki
BD – brak danych⁵

Dystrybucja

Gabapentyna charakteryzuje się brakiem wiązania z białkami osocza, co istotnie odróżnia ją od wielu innych leków przeciwpadaczkowych. Jej objętość dystrybucji jest stosunkowo duża i wynosi 57,7 litra. U pacjentów z padaczką stężenie gabapentyny w płynie mózgowo-rdzeniowym stanowi około 20% stężenia osiągniętego w osoczu w stanie stacjonarnym, co ma znaczenie dla jej aktywności przeciwdrgawkowej. Istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących jest to, że gabapentyna przenika do mleka kobiecego.⁶

Metabolizm

Ważną cechą farmakokinetyczną gabapentyny jest brak dowodów na jej metabolizowanie w organizmie ludzkim. Substancja ta nie indukuje wątrobowych oksydaz o zróżnicowanej funkcji, które uczestniczą w metabolizmie wielu innych leków. Ta właściwość minimalizuje ryzyko interakcji metabolicznych z innymi substancjami leczniczymi, co stanowi istotną zaletę w przypadku leczenia skojarzonego.⁷

Eliminacja

Gabapentyna jest usuwana z organizmu wyłącznie przez nerki i to w postaci niezmienionej, co znacząco wpływa na modyfikację dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Okres półtrwania gabapentyny w fazie eliminacji nie zależy od dawki i wynosi średnio 5-7 godzin.⁸

U określonych grup pacjentów obserwuje się zmiany parametrów farmakokinetycznych:

• Pacjenci w podeszłym wieku – wykazują zmniejszony klirens osoczowy gabapentyny⁹
• Pacjenci z zaburzoną czynnością nerek – u tych osób również obserwuje się zmniejszony klirens osoczowy. Stała szybkości eliminacji gabapentyny, klirens osoczowy oraz klirens nerkowy wykazują zależność proporcjonalną do klirensu kreatyniny¹⁰
• Pacjenci poddawani hemodializie – gabapentyna może być usuwana z osocza podczas hemodializy, co wymaga odpowiedniego dostosowania dawkowania¹¹

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Farmakokinetyka gabapentyny została również zbadana w populacji pediatrycznej. Badania przeprowadzono w grupie pięćdziesięciu zdrowych osób w wieku od 1 miesiąca do 12 lat. Wyniki wskazują, że:

• U dzieci powyżej 5 lat stężenia gabapentyny w osoczu są generalnie podobne do stężeń obserwowanych u dorosłych po przeliczeniu dawki w mg na kilogram masy ciała¹²
• U młodszych dzieci (w wieku od 1 miesiąca do 48 miesięcy) ekspozycja na gabapentynę jest mniejsza – badania wykazały ekspozycję (AUC) niższą o około 30%, mniejsze stężenie Cmax oraz zwiększony klirens w przeliczeniu na masę ciała w porównaniu do danych obserwowanych u dzieci powyżej 5 lat¹³

Liniowość lub nieliniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka gabapentyny wykazuje pewien stopień nieliniowości. Dostępność biologiczna gabapentyny (odsetek wchłoniętej dawki) zmniejsza się wraz ze wzrostem dawki, co wpływa na nieliniowość parametrów farmakokinetycznych, do których zalicza się parametr dostępności biologicznej (F), np. Ae%, CL/F, Vd/F.¹⁴

Natomiast farmakokinetyka procesu eliminacji (parametry farmakokinetyczne, które są niezależne od wartości F, na przykład CLr i t1/2) jest lepiej opisywana przez model liniowy. Dzięki temu stężenia gabapentyny w osoczu w stanie stacjonarnym można przewidzieć na podstawie danych uzyskanych po jednokrotnym podaniu dawki.¹⁵