Właściwości farmakodynamiczne leku Duomox

Duomox należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako penicyliny o szerokim spektrum działania, kod ATC: J 01CA04. Substancją czynną leku jest amoksycylina, która występuje w formie trójwodnej i jest dostępna w postaci tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej w pięciu różnych dawkach: 250 mg, 375 mg, 500 mg, 750 mg oraz 1 g.¹

Mechanizm działania

Amoksycylina jest półsyntetyczną penicyliną należącą do grupy antybiotyków beta-laktamowych. Jej mechanizm działania polega na hamowaniu jednego lub więcej enzymów, często określanych jako białka wiążące penicylinę (PBP – ang. penicillin-binding proteins), które uczestniczą w szlaku biosyntezy bakteryjnego peptydoglikanu. Peptydoglikan stanowi integralny składnik strukturalny ściany komórki bakteryjnej, a zahamowanie jego syntezy prowadzi do osłabienia ściany komórkowej. W konsekwencji dochodzi zazwyczaj do lizy komórki i śmierci bakterii.²

Należy zaznaczyć, że amoksycylina jest podatna na rozkład przez beta-laktamazy wytwarzane przez bakterie oporne. Z tego powodu zakres działania samej amoksycyliny nie obejmuje organizmów, które produkują te enzymy.³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Głównym wyznacznikiem skuteczności amoksycyliny jest czas, przez który jej stężenie w organizmie utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC).⁴

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na amoksycylinę może wynikać z następujących mechanizmów:⁵

• Unieczynnienie antybiotyku przez beta-laktamazy bakteryjne⁶
• Modyfikacja struktury białek PBP, co skutkuje zmniejszonym powinowactwem antybiotyku do miejsca docelowego⁷
• Nieprzepuszczalność błony komórkowej bakterii lub obecność mechanizmów pompy wyrzutowej, które mogą wywoływać oporność bakterii lub przyczyniać się do jej wystąpienia, szczególnie u bakterii Gram-ujemnych⁸

Wartości graniczne MIC

Wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla amoksycyliny zostały określone przez Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) w wersji 5.0.⁹

Wartości graniczne dla poszczególnych drobnoustrojów należy interpretować z uwzględnieniem następujących uwag:¹⁰

• Dzikie szczepy Enterobacteriaceae klasyfikowane są jako wrażliwe na aminopenicyliny. W niektórych krajach dzikie izolaty E. coli i P. mirabilis klasyfikuje się jako średniowrażliwe, uznając za wrażliwe tylko te szczepy, dla których MIC wynosi ≤ 0,5 mg/l.¹¹
• Większość gronkowców wytwarza penicylinazy, co warunkuje ich oporność na amoksycylinę. Szczepy oporne na metycylinę są, z nielicznymi wyjątkami, oporne na wszystkie antybiotyki beta-laktamowe.¹²
• Wrażliwość na amoksycylinę określa się na podstawie wrażliwości na ampicylinę.¹³
• W przypadku paciorkowców z grup A, B, C i G, wrażliwość na penicyliny określa się na podstawie wrażliwości na benzylopenicylinę.¹⁴
• Wartości graniczne dla Haemophilus influenzae odnoszą się jedynie do szczepów nieizolowanych z przypadków zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W przypadku izolatów sklasyfikowanych jako średniowrażliwe na ampicylinę należy unikać leczenia doustnymi postaciami amoksycyliny.¹⁵
• Szczepy beta-laktamazododatnie należy uznawać za oporne na amoksycylinę.¹⁶
• Wartości graniczne niezależne od gatunku wyznaczono na podstawie dawek co najmniej 0,5 g 3 lub 4 razy na dobę (1,5 do 2 g/dobę).¹⁷

Występowanie oporności i wrażliwość drobnoustrojów

Częstość występowania oporności wybranych gatunków może zmieniać się wraz z upływem czasu i różnić się w zależności od regionu geograficznego. Przy leczeniu ciężkich zakażeń szczególnie istotne jest odniesienie się do lokalnych danych dotyczących oporności. W sytuacjach, gdy lokalna częstość występowania oporności stawia pod znakiem zapytania skuteczność leku, przynajmniej w niektórych rodzajach zakażeń, wskazane jest zasięgnięcie opinii specjalistycznej.¹⁸

Poniżej przedstawiono wrażliwość drobnoustrojów na amoksycylinę in vitro:

Drobnoustroje zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:¹⁹

• Enterococcus faecalis
• Paciorkowce beta-hemolizujące (grupy A, B, C i G)
• Listeria monocytogenes

Gatunki z potencjalną opornością nabytą

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:²⁰

• Escherichia coli
• Haemophilus influenzae
• Helicobacter pylori
• Proteus mirabilis
• Salmonella typhi
• Salmonella paratyphi
• Pasteurella multocida

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:²¹

• Gronkowce koagulazo-ujemne
• Staphylococcus aureus

Beztlenowe bakterie Gram-dodatnie:²²

• Clostridium spp.

Beztlenowe bakterie Gram-ujemne:²³

• Fusobacterium spp.

Inne:²⁴

• Borrelia burgdorferi

Drobnoustroje o oporności naturalnej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:²⁵

• Enterococcus faecium

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:²⁶

• Acinetobacter spp.
• Enterobacter spp.
• Klebsiella spp.
• Pseudomonas spp.

Beztlenowe bakterie Gram-ujemne:²⁷

• Bacteroides spp. (wiele szczepów Bacteroides fragilis wykazuje oporność)

Inne:²⁸

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

Istotne jest, by zaznaczyć, że niemal wszystkie szczepy S. aureus są oporne na amoksycylinę z powodu wytwarzania penicylinaz. Dodatkowo, wszystkie szczepy oporne na metycylinę wykazują również oporność na amoksycylinę.²⁹