Wpływ kwasu gadoterowego na płodność, ciążę i laktację

Produkty lecznicze zawierające gadolin, w tym kwas gadoterowy (DOTAREM multidose, 0,5 mmol/ml), wymagają szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Niniejszy artykuł przedstawia kluczowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom oraz uwzględnić przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych dotyczących zastosowania środka kontrastowego zawierającego kwas gadoterowy.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania środków kontrastowych zawierających związki gadolinu, w tym kwas gadoterowy, u kobiet w ciąży są ograniczone. Należy poinformować pacjentkę, że gadolin może przenikać przez barierę łożyskową. Jednocześnie brak jest jednoznacznych danych potwierdzających, czy ekspozycja na gadolin wiąże się z niepożądanym działaniem na rozwijający się płód.²

Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu kwasu gadoterowego na reprodukcję. Mimo to, zgodnie z zasadą ostrożności, produkt DOTAREM multidose nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny pacjentki bezwzględnie wymaga zastosowania kwasu gadoterowego jako środka kontrastowego w badaniu obrazowym.³

Stosowanie podczas karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę karmiącą piersią, że środki kontrastowe zawierające gadolin, w tym kwas gadoterowy, są wydzielane do mleka matki, jednak w bardzo małych ilościach. Przy stosowaniu produktu w zalecanych dawkach klinicznych nie przewiduje się żadnego negatywnego wpływu na karmione niemowlę. Jest to spowodowane dwoma czynnikami:⁴

1. Niewielka ilość substancji wydzielanej do mleka matki
2. Słabe wchłanianie kwasu gadoterowego z przewodu pokarmowego niemowlęcia

Decyzja dotycząca kontynuacji lub tymczasowego wstrzymania karmienia piersią po podaniu środka kontrastowego DOTAREM multidose powinna być podejmowana indywidualnie. Zgodnie z zaleceniami, wstrzymanie karmienia piersią na okres 24 godzin od podania produktu DOTAREM multidose może być rozważane, jednak ostateczną decyzję w tej kwestii powinien podjąć lekarz w porozumieniu z karmiącą matką, uwzględniając korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z wykonania badania diagnostycznego dla matki.⁵

Informacje dla lekarza w praktyce klinicznej

Podczas kwalifikacji pacjentki do badania z użyciem środka kontrastowego zawierającego kwas gadoterowy, lekarz powinien przeprowadzić szczegółowy wywiad dotyczący możliwości ciąży oraz karmienia piersią. Należy poinformować pacjentkę o ograniczonych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu w tych okresach oraz o następujących zaleceniach:

• W przypadku kobiet w ciąży – zastosowanie produktu DOTAREM multidose powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści diagnostyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu
• W przypadku kobiet karmiących piersią – należy omówić możliwość tymczasowego wstrzymania karmienia na okres 24 godzin po badaniu, przy jednoczesnym zapewnieniu, że w przypadku stosowania produktu w dawkach klinicznych ryzyko dla dziecka jest minimalne

Decyzje dotyczące zastosowania środka kontrastowego powinny być zawsze podejmowane indywidualnie, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka, przy uwzględnieniu stanu klinicznego pacjentki oraz potrzeby uzyskania dokładnych wyników badania obrazowego.⁶