Przedawkowanie leku Donecept

Przedawkowanie chlorowodorku donepezylu, substancji czynnej leku Donecept, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Ze względu na mechanizm działania jako inhibitor cholinoesterazy, przekroczenie zalecanych dawek może prowadzić do rozwinięcia zespołu objawów określanych jako przełom cholinergiczny. Badania przedkliniczne wykazały, że średnia śmiertelna dawka chlorowodorku donepezylu po podaniu doustnym pojedynczej dawki u myszy wynosi 45 mg/kg masy ciała, a u szczurów 32 mg/kg masy ciała, co stanowi odpowiednio około 225 i 160 razy więcej niż maksymalna zalecana dzienna dawka dla ludzi wynosząca 10 mg.¹

Mechanizm przedawkowania

Przedawkowanie inhibitorów cholinoesterazy, do których należy donepezyl, prowadzi do nadmiernej stymulacji układu cholinergicznego. W konsekwencji dochodzi do rozwoju przełomu cholinergicznego, który charakteryzuje się szeregiem objawów związanych z nadmierną aktywnością acetylocholiny na poziomie synaps cholinergicznych w układzie nerwowym oraz na obwodzie.²

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania donepezylu obserwowane w badaniach na zwierzętach obejmowały typowe oznaki stymulacji cholinergicznej zależne od dawki. U pacjentów przedawkowanie manifestuje się objawami ze strony różnych układów i może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji, włącznie ze zgonem w przypadku braku odpowiedniej interwencji medycznej.³

Szczególnie niebezpieczne jest narastające osłabienie mięśni, które jeśli obejmie mięśnie oddechowe, może doprowadzić do niewydolności oddechowej i w konsekwencji do zgonu pacjenta.⁴

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania leku Donecept konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego leczenia. Postępowanie terapeutyczne powinno obejmować:⁵

1. Leczenie podtrzymujące funkcje życiowe – monitorowanie i wspomaganie funkcji układu krążenia i oddechowego
2. Zastosowanie antidotum – trzeciorzędowe leki przeciwcholinergiczne, przede wszystkim atropina

Jako antidotum w przypadkach przedawkowania donepezylu zaleca się zastosowanie siarczanu atropiny. Rekomenduje się podanie dożylne w stopniowo zwiększanej dawce: początkowo 1-2 mg dożylnie, a następnie kolejne dawki należy dostosować do odpowiedzi klinicznej pacjenta.⁶

Szczególne uwagi kliniczne

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu cholinomimetyków z czwartorzędowymi lekami przeciwcholinergicznymi, takimi jak glikopirolan, gdyż odnotowano nietypowe zmiany w ciśnieniu tętniczym krwi oraz częstości pracy serca w takich przypadkach.⁷

Aktualnie brak jest danych o możliwości usuwania chlorowodorku donepezylu i/lub jego metabolitów przy pomocy metod nerkozastępczych takich jak hemodializa, dializa otrzewnowa czy hemofiltracja.⁸

Rokowanie

Rokowanie w przypadku przedawkowania leku Donecept zależy od wielu czynników, w tym od przyjętej dawki, czasu, jaki upłynął od momentu zażycia leku do wdrożenia odpowiedniego leczenia, stanu klinicznego pacjenta przed przedawkowaniem oraz skuteczności podjętej interwencji medycznej. Szczególnie niebezpieczne jest narastające osłabienie mięśni, które może prowadzić do niewydolności oddechowej, dlatego pacjenci z przedawkowaniem donepezylu wymagają ścisłego monitorowania funkcji oddechowych.