Właściwości farmakodynamiczne leku Donecept

Donecept (chlorowodorek donepezylu) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciw otępieniu, działających jako antycholinoesteraza. Klasyfikowany jest kodem ATC: N 06 DA 02. Lek dostępny jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 5 mg lub 10 mg substancji czynnej w formie chlorowodorku donepezylu jednowodnego.¹

Mechanizm działania

Chlorowodorek donepezylu wykazuje działanie jako specyficzny i odwracalny inhibitor acetylocholinoesterazy, która stanowi główną cholinoesterazę w mózgu. Badania in vitro wykazały, że jest on ponad 1000 razy silniejszym inhibitorem acetylocholinoesterazy w porównaniu do butyrylocholinoesterazy, enzymu występującego głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.²

Działanie w otępieniu w chorobie Alzheimera

W badaniach klinicznych obejmujących pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera, podanie pojedynczych dawek dobowych Donecept wykazało wyraźne hamowanie aktywności acetylocholinoesterazy (AChE). Zaobserwowano zależność efektu od dawki:

• Dawka 5 mg – hamowanie aktywności AChE o 63,6% w stanie stacjonarnym (mierzone w błonie erytrocytów)
• Dawka 10 mg – hamowanie aktywności AChE o 77,3% w stanie stacjonarnym (mierzone w błonie erytrocytów)

Stwierdzono korelację między hamowaniem aktywności acetylocholinoesterazy w czerwonych krwinkach a zmianami w czułej skali ADAS-Cog, która służy do pomiaru wybranych elementów aktywności poznawczej. Należy jednak podkreślić, że chlorowodorek donepezylu nie był badany pod kątem wpływu na zmianę przebiegu neuropatologii choroby, dlatego nie można uznać go za środek modyfikujący postęp choroby Alzheimera.³

Skuteczność w badaniach klinicznych

Efektywność terapeutyczna Doneceptu w leczeniu otępienia w chorobie Alzheimera została zweryfikowana w czterech badaniach klinicznych kontrolowanych placebo. Dwa z nich trwały 6 miesięcy, a dwa pozostałe miały roczny okres obserwacji.⁴

W 6-miesięcznym badaniu klinicznym skuteczność terapii donepezylem oceniano na podstawie łącznych wyników trzech różnych skal oceny:

• ADAS-Cog (ocena zdolności poznawczych)
• CIBIC (the Clinician Interview Basic Impression of Change with Caregiver Input) – ocena zdolności ogólnego funkcjonowania
• Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale – ocena zdolności przystosowania do funkcjonowania w społeczeństwie, w warunkach domowych, ocena zainteresowań i dbałości o siebie

Za odpowiedź na leczenie uznawano spełnienie następujących kryteriów:⁵

1. Poprawa o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog
2. Brak pogorszenia wyniku CIBIC
3. Brak pogorszenia wyniku Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale

Wyniki wykazały zależny od dawki, statystycznie znamienny wzrost odsetka pacjentów odpowiadających na leczenie przy stosowaniu donepezylu w porównaniu do placebo.⁶

Powyższe wyniki wyraźnie wskazują, że leczenie donepezylem charakteryzuje się zależnym od dawki, istotnym statystycznie zwiększeniem odsetka pacjentów klasyfikowanych jako odpowiadający na terapię. Wyższy odsetek odpowiedzi na leczenie zaobserwowano przy dawce 10 mg (21-22%) w porównaniu do dawki 5 mg (18%), podczas gdy w grupie placebo odpowiedź na leczenie wynosiła jedynie 10%.⁷