Właściwości farmakodynamiczne desloratadyny

Desloratadyna należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych – antagonistów receptora H1 (kod ATC: R06A X27). Substancja ta charakteryzuje się długotrwałym działaniem i brakiem efektu uspokajającego, co wyróżnia ją spośród wielu leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji.¹

Mechanizm działania

Po podaniu doustnym desloratadyna wykazuje selektywne działanie antagonistyczne wobec obwodowych receptorów histaminowych H1. Selektywność ta wynika z faktu, że substancja nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego.² Badania prowadzone metodą in vitro wykazały, że desloratadyna posiada także właściwości przeciwalergiczne, które obejmują:

• Hamowanie uwalniania cytokin indukujących reakcję zapalną (IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13) z ludzkich komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych³
• Hamowanie ekspresji adhezyjnej cząsteczki selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka⁴

Warto jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie powyższych obserwacji nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.⁵

Bezpieczeństwo kardiologiczne

W badaniach klinicznych dokładnie oceniono wpływ desloratadyny na układ sercowo-naczyniowy. Badanie z zastosowaniem zwielokrotnionej dawki, gdzie podawano do 20 mg desloratadyny na dobę (dawka 4-krotnie wyższa niż terapeutyczna) przez 14 dni, nie wykazało statystycznie ani klinicznie istotnego wpływu na układ krążenia.⁶ Co więcej, w farmakologicznym badaniu klinicznym, gdzie desloratadynę podawano w dawce 45 mg na dobę (9-krotnie wyższej od dawki leczniczej) przez 10 dni, nie odnotowano wydłużenia odstępu QTc w zapisie EKG.⁷

Dodatkowo, w badaniach interakcji międzylekowych z ketokonazolem i erytromycyną po podaniu wielokrotnym, nie zaobserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia desloratadyny w osoczu krwi.⁸

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Istotną zaletą desloratadyny jest fakt, że nie przenika ona łatwo do ośrodkowego układu nerwowego.⁹ W kontrolowanych badaniach klinicznych wykazano, że podawanie desloratadyny w zalecanej dawce 5 mg na dobę nie powodowało senności częściej niż placebo.¹⁰ Przeprowadzone badania kliniczne potwierdziły także, że desloratadyna podawana w dawce 7,5 mg raz na dobę nie wpływa na sprawność psychoruchową pacjentów.¹¹

Co szczególnie ważne dla pacjentów wymagających zachowania pełnej koncentracji, badania z zastosowaniem pojedynczej dawki u dorosłych wskazały, że desloratadyna w dawce 5 mg nie wpływa na podstawowe umiejętności pilotowania, nie nasila subiektywnie odczuwanej senności, ani nie pogarsza wykonywania zadań związanych z pilotowaniem.¹²

Interakcje z alkoholem

W farmakologicznych badaniach klinicznych jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem nie nasilało wywoływanych przez alkohol zaburzeń sprawności psychoruchowej ani nie zwiększało senności.¹³ Nie odnotowano istotnych różnic w wynikach testów sprawności psychoruchowej między grupami otrzymującymi desloratadynę i placebo, niezależnie od tego, czy podawane były z alkoholem, czy bez.¹⁴

Skuteczność kliniczna w różnych jednostkach chorobowych

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa

U pacjentów z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa desloratadyna wykazuje wysoką skuteczność w łagodzeniu objawów, takich jak:¹⁵

• Objawy nosowe: kichanie, świąd i wydzielina z nosa
• Objawy oczne: świąd, łzawienie i zaczerwienienie oczu
• Inne objawy: świąd podniebienia

Istotnym aspektem farmakodynamicznym desloratadyny jest jej zdolność do skutecznego łagodzenia powyższych objawów przez pełne 24 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.¹⁶

Warto zauważyć, że alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa można klasyfikować na kilka sposobów:

1. Ze względu na czas występowania objawów w ciągu roku:
   • Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – występujące w określonych porach roku
   • Całoroczne alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – występujące przez cały rok
2. Ze względu na czas trwania objawów:
   • Okresowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują krócej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż przez 4 tygodnie¹⁷
   • Przewlekłe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują przez 4 lub więcej dni w tygodniu i przez dłużej niż 4 tygodnie¹⁸

Desloratadyna wykazuje szczególną skuteczność w łagodzeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, co potwierdzono badaniami z wykorzystaniem kwestionariusza oceniającego jakość życia pacjentów z zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek. Największą poprawę obserwowano w zakresie realnych problemów życia codziennego i aktywności ograniczanej przez objawy choroby.¹⁹

Przewlekła pokrzywka idiopatyczna

Badania kliniczne obejmowały również ocenę skuteczności desloratadyny w leczeniu przewlekłej pokrzywki idiopatycznej. Schorzenie to zostało wybrane jako model kliniczny zaburzeń o charakterze pokrzywki ze względu na:²⁰

• Podobną patofizjologię leżącą u podłoża różnych stanów pokrzywkowych, niezależnie od ich etiologii
• Możliwość łatwiejszej kwalifikacji prospektywnej przewlekle chorych pacjentów

Ponieważ uwalnianie histaminy jest kluczowym czynnikiem powodującym wystąpienie wszystkich chorób pokrzywkowych, można oczekiwać, że desloratadyna będzie skuteczna w łagodzeniu objawów różnych rodzajów pokrzywek, nie tylko przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, zgodnie z zaleceniami klinicznymi.²¹

W dwóch kontrolowanych placebo, trwających sześć tygodni badaniach z udziałem pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, desloratadyna wykazała następujące działania:²²

• Skuteczne łagodzenie świądu
• Zmniejszenie rozmiaru zmian pokrzywkowych
• Redukcję liczby zmian pokrzywkowych

Co istotne, efekty terapeutyczne obserwowano już przed podaniem drugiej dawki leku, a działanie utrzymywało się dłużej niż 24-godzinny odstęp między dawkami.²³ Warto zaznaczyć, że tak jak w innych badaniach leków przeciwhistaminowych stosowanych w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej, z badań wykluczono niewielką grupę pacjentów, którzy nie reagują na leczenie przeciwhistaminowe.²⁴

Badania kliniczne wykazały, że złagodzenie świądu o ponad 50% obserwowano u 55% pacjentów leczonych desloratadyną w porównaniu do tylko 19% pacjentów otrzymujących placebo.²⁵ Leczenie desloratadyną znacząco poprawiło także jakość życia pacjentów poprzez zmniejszenie wpływu choroby na sen i funkcjonowanie w ciągu dnia, co mierzono w czteropunktowej skali oceny tych parametrów.²⁶

Skuteczność u dzieci i młodzieży

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży w wieku od 12 do 17 lat nie wykazano jednoznacznie skuteczności desloratadyny w postaci tabletek.²⁷ Z tego względu stosowanie leku w tej grupie wiekowej powinno być poprzedzone dokładną analizą potencjalnych korzyści i ryzyka przez lekarza prowadzącego.