Właściwości farmakodynamiczne cyklezonidu

Cyklezonid, substancja czynna leku Cyxodil, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w obturacyjnych chorobach dróg oddechowych, w podgrupie leków wziewnych – glikokortykosteroidów (kod ATC: R03BA08). Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych tego preparatu, z uwzględnieniem mechanizmu działania oraz wyników badań klinicznych potwierdzających jego skuteczność i bezpieczeństwo.¹

Mechanizm działania

Cyklezonid charakteryzuje się małym powinowactwem do receptora glikokortykosteroidowego. Po podaniu wziewnym ulega on enzymatycznej konwersji w płucach do głównego metabolitu, C21-demetylopropionylo-cyklezonidu. Ten metabolit wykazuje wyraźne działanie przeciwzapalne i jest uznawany za czynną formę leku.²

Wpływ na nadreaktywność oskrzeli

W badaniach klinicznych wykazano, że cyklezonid zmniejsza reakcję dróg oddechowych na monofosforan adenozyny u pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli. Maksymalne działanie zaobserwowano przy dawce 640 mikrogramów. Dodatkowo, siedmiodniowe wstępne podawanie cyklezonidu znacząco osłabiało zarówno wczesną, jak i późną fazę reakcji alergicznej w próbie prowokacyjnej wziewnej.³

Działanie przeciwzapalne

Badania kliniczne potwierdziły, że leczenie wziewnym cyklezonidem prowadzi do zmniejszenia liczby komórek zapalnych (szczególnie całkowitej liczby eozynofilów) oraz mediatorów zapalnych w plwocinie indukowanej. Działanie to stanowi istotny element terapeutycznego wpływu leku na drogi oddechowe pacjentów z astmą oskrzelową.⁴

Wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania glikokortykosteroidów wziewnych jest ich potencjalny wpływ na czynność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. W 7-dniowym badaniu porównawczym z udziałem 26 dorosłych pacjentów z astmą oskrzelową oceniano wpływ cyklezonidu na stężenie kortyzolu w osoczu. Analizowano pole powierzchni pod krzywą zależności stężenia kortyzolu w ciągu 24 godzin. W porównaniu z placebo, stosowanie cyklezonidu w dawkach 320, 640 i 1280 mikrogramów na dobę nie powodowało istotnego statystycznie zmniejszenia średniego stężenia kortyzolu w osoczu (AUC(0-24)/24 godziny). Nie stwierdzono również zależności efektu od zastosowanej dawki.⁵

W innym badaniu klinicznym z udziałem 164 dorosłych pacjentów (mężczyzn i kobiet) z astmą oskrzelową, którym podawano cyklezonid w dawkach 320 lub 640 mikrogramów na dobę przez okres 12 tygodni, przeprowadzono test stymulacji z zastosowaniem kosyntropiny w dawkach 1 oraz 250 mikrogramów. Również w tym przypadku nie odnotowano znaczących zmian stężenia kortyzolu w osoczu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Poprawa czynności płuc i kontrola objawów

W 12-tygodniowych badaniach klinicznych prowadzonych metodą podwójnie ślepej próby z zastosowaniem placebo, u dorosłych i młodzieży, wykazano, że leczenie cyklezonidem prowadzi do istotnej poprawy czynności płuc. Poprawa ta była oceniana na podstawie wskaźnika FEV1 (natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa) oraz maksymalnego przepływu wydechowego. Ponadto zaobserwowano lepszą kontrolę objawów astmy oraz zmniejszenie konieczności stosowania wziewnych beta-2 mimetyków.⁷

Skuteczność u pacjentów z ciężką astmą

W 12-tygodniowym badaniu klinicznym uczestniczyło 680 pacjentów z ciężką astmą, wcześniej leczonych wysokimi dawkami propionianu flutykazonu (500-1000 mikrogramów na dobę) lub jego odpowiednika. Podczas terapii cyklezonidem w dawce 160 mikrogramów na dobę brak zaostrzenia objawów zaobserwowano u 87,3% pacjentów, natomiast przy dawce 640 mikrogramów na dobę – u 93,3% pacjentów.⁸

Po zakończeniu 12-tygodniowego okresu badania wykazano statystycznie znamienną różnicę między dawką 160 mikrogramów a dawką 640 mikrogramów cyklezonidu na dobę w odniesieniu do częstości występowania zaostrzeń objawów. W grupie leczonej niższą dawką (160 mikrogramów/dobę) zaostrzenie objawów wystąpiło u 43 z 339 pacjentów (12,7%), natomiast w grupie otrzymującej wyższą dawkę (640 mikrogramów/dobę) – u 23 z 341 pacjentów (6,7%). Współczynnik ryzyka względnego wyniósł 0,526 (p=0,0134).⁹

Obie dawki cyklezonidu (160 i 640 mikrogramów na dobę) powodowały porównywalną poprawę wartości FEV1 w okresie 12 tygodni. Działania niepożądane zależne od dawki zaobserwowano u 3,8% pacjentów leczonych dawką 160 mikrogramów na dobę oraz u 5% pacjentów otrzymujących 640 mikrogramów na dobę.¹⁰

Długoterminowa skuteczność i bezpieczeństwo

Przeprowadzono również 52-tygodniowe badanie z udziałem 367 pacjentów z łagodną lub umiarkowaną astmą. Nie wykazano w nim znaczącej różnicy we wpływie wyższych dawek cyklezonidu (320 lub 640 mikrogramów na dobę) w porównaniu do niższej dawki (160 mikrogramów na dobę) na kontrolę astmy. Wyniki te sugerują, że u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną astmą dawka 160 mikrogramów na dobę może być wystarczająca do osiągnięcia odpowiedniej kontroli choroby.¹¹