Właściwości farmakodynamiczne

Produkt leczniczy Combodiab należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki stosowane w cukrzycy, złożone doustne leki hipoglikemizujące (kod ATC: A10BD07). Preparat zawiera dwie substancje czynne o komplementarnych mechanizmach działania, które współdziałają w celu zapewnienia lepszej kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2: sytagliptyny chlorowodorek jednowodny (inhibitor dipeptydylopeptydazy 4, DPP-4) oraz metforminy chlorowodorek (lek z grupy biguanidów).¹

Sytagliptyna – mechanizm działania

Sytagliptyny chlorowodorek jednowodny jest aktywnym, silnym i wysoce selektywnym inhibitorem enzymu dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4). Po podaniu doustnym wykazuje wysoką skuteczność w leczeniu cukrzycy typu 2. Inhibitory DPP-4 należą do substancji o działaniu wzmacniającym efekt inkretyn. Poprzez hamowanie enzymu DPP-4, sytagliptyna zwiększa stężenia dwóch kluczowych hormonów inkretynowych:²

• Glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1)
• Zależnego od glukozy polipeptydu insulinotropowego (GIP)

Inkretyny stanowią integralną część systemu endogennego uczestniczącego w fizjologicznej regulacji homeostazy glukozy. Ich działanie jest zależne od stężenia glukozy we krwi: przy prawidłowym lub podwyższonym stężeniu glukozy, GLP-1 oraz GIP zwiększają syntezę insuliny i jej uwalnianie z komórek beta trzustki. Dodatkowo GLP-1 wykazuje zdolność do obniżania wydzielania glukagonu przez komórki alfa trzustki, co prowadzi do zmniejszenia produkcji glukozy w wątrobie. Co istotne, gdy stężenie glukozy we krwi jest niskie, nie dochodzi do wzmocnienia uwalniania insuliny ani hamowania wydzielania glukagonu, co stanowi naturalny mechanizm zapobiegający hipoglikemii.³

Sytagliptyna charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec enzymu DPP-4 i w stężeniach stosowanych terapeutycznie nie hamuje blisko spokrewnionych enzymów DPP-8 lub DPP-9. Pod względem struktury chemicznej i właściwości farmakologicznych sytagliptyna różni się od innych grup leków przeciwcukrzycowych, takich jak analogi GLP-1, insulina, pochodne sulfonylomocznika, meglitynidy, biguanidy, agoniści receptorów PPARγ, inhibitory alfa-glukozydazy czy analogi amyliny.⁴

Interakcje sytagliptyny i metforminy

Badania przeprowadzone na zdrowych ochotnikach, trwające dwie doby, wykazały, że sytagliptyna samodzielnie zwiększa stężenia aktywnej postaci GLP-1, natomiast metformina powoduje wzrost zarówno stężenia aktywnej postaci, jak i całkowitego GLP-1 w podobnym stopniu. Szczególnie istotne jest, że jednoczesne podawanie obu substancji czynnych wywiera addytywny efekt na stężenie aktywnej postaci GLP-1. Ponadto stwierdzono, że sytagliptyna zwiększa stężenie aktywnej postaci GIP, podczas gdy metformina nie wykazuje takiego działania. Ta komplementarność działania obu substancji czynnych uzasadnia ich połączenie w jednym preparacie.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne potwierdziły, że sytagliptyna wykazuje korzystny wpływ na kontrolę glikemii zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2. Podczas stosowania sytagliptyny w monoterapii zaobserwowano istotną poprawę kontroli glikemii, wyrażoną poprzez:⁶

• Obniżenie stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c)
• Redukcję stężenia glukozy na czczo
• Zmniejszenie glikemii poposiłkowej

Co ważne, efekt hipoglikemizujący w postaci obniżenia stężenia glukozy na czczo był obserwowany już po 3 tygodniach leczenia, co świadczy o szybkim początku działania leku. Częstość występowania hipoglikemii u pacjentów leczonych sytagliptyną była porównywalna z grupą placebo, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa. Istotne jest również, że stosowanie sytagliptyny nie wiązało się z przyrostem masy ciała w porównaniu do wartości wyjściowych.⁷

W badaniach klinicznych wykazano również korzystny wpływ sytagliptyny na funkcję komórek beta trzustki. Zaobserwowano poprawę wartości markerów zastępczych czynności komórek beta, w tym:⁸

• Zwiększenie wskaźników modelu oceny homeostazy HOMA-β – parametru oceniającego funkcję komórek beta
• Poprawę stosunku stężeń proinsuliny do insuliny – markera efektywności przetwarzania proinsuliny
• Zwiększenie reaktywności komórek beta ocenianej w teście tolerancji glukozy z częstym pobieraniem próbek

Powyższe parametry wskazują na korzystny wpływ sytagliptyny nie tylko na kontrolę glikemii, ale również na funkcję komórek beta trzustki, co może mieć istotne znaczenie dla długoterminowej skuteczności leczenia cukrzycy typu 2.