Działania niepożądane
Clopizam 50 mg

Działania niepożądane leku Clopizam

Clopizam (substancja czynna: klozapina) jest lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu schizofrenii opornej na leczenie oraz psychoz w przebiegu choroby Parkinsona, gdy standardowe leczenie okazało się nieskuteczne. Ze względu na szeroki profil działań niepożądanych i szczególne ryzyko związane z agranulocytozą, lek ten wymaga szczególnego monitorowania pacjentów.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Działania niepożądane klozapiny w większości przypadków wynikają z jej właściwości farmakologicznych. Szczególne znaczenie ma ryzyko wywołania agranulocytozy, które stanowi wyjątek w tym profilu i wymaga systematycznego monitorowania morfologii krwi u wszystkich pacjentów.²

Do najcięższych działań niepożądanych po zastosowaniu klozapiny należą:

• Agranulocytoza – najpoważniejsze powikłanie hematologiczne
• Napady padaczkowe – związane z obniżeniem progu drgawkowego
• Działania sercowo-naczyniowe – w tym niedociśnienie, zaburzenia rytmu i zapalenie mięśnia sercowego
• Gorączka – związana z działaniem przeciwpsychotycznym

³

Natomiast do najczęstszych działań niepożądanych należy zaliczyć senność/uspokojenie polekowe, zawroty głowy, częstoskurcz, zaparcie i nadmierne wydzielanie śliny.⁴

Dane kliniczne wskazują, że od 7,1% do 15,6% pacjentów przerywa leczenie klozapiną z powodu działań niepożądanych, które można przypisać temu lekowi. Najczęstszymi przyczynami przerwania leczenia są leukopenia, senność, zawroty głowy i zaburzenia psychotyczne.⁵

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Stosowanie klozapiny wiąże się z istotnym ryzykiem wystąpienia granulocytopenii i agranulocytozy. Agranulocytoza stanowi poważne zagrożenie, gdyż może prowadzić do posocznicy i zgonu pacjenta. Natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku wykrycia agranulocytozy jest konieczne, dlatego tak istotne jest systematyczne monitorowanie liczby leukocytów.⁶

Szczególnie istotny jest fakt, że większość przypadków agranulocytozy (około 70%) występuje w pierwszych 18 tygodniach leczenia, co podkreśla konieczność ścisłego monitorowania w tym okresie.⁷

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Podczas leczenia klozapiną obserwowano rzadkie przypadki zaburzeń tolerancji glukozy oraz rozwoju lub nasilenia istniejącej cukrzycy. Bardzo rzadko zgłaszano przypadki ciężkiej hiperglikemii, prowadzącej do kwasicy ketonowej lub śpiączki hiperosmolarnej u pacjentów bez wcześniej rozpoznanej hiperglikemii.⁸

Przerwanie leczenia klozapiną w większości przypadków powodowało normalizację stężenia glukozy. Warte odnotowania jest, że ponowne podanie klozapiny u niektórych pacjentów wywoływało nawrót zaburzeń glikemii.⁹

Obserwowano wystąpienie hiperglikemii również u pacjentów bez znanych czynników ryzyka cukrzycy, jednak większość pacjentów miała czynniki ryzyka cukrzycy typu 2.¹⁰

Zaburzenia układu nerwowego

Do bardzo często obserwowanych reakcji niepożądanych ze strony układu nerwowego należą senność/sedacja oraz zawroty głowy.¹¹

Clopizam może wywoływać zmiany w zapisie EEG, w tym zespoły iglica-fala. Lek obniża próg drgawkowy w sposób zależny od dawki, co może prowadzić do mioklonii lub uogólnionych napadów drgawkowych. Ryzyko tych działań wzrasta po szybkim zwiększeniu dawki oraz u pacjentów z współistniejącą padaczką.¹²

W przypadku pojawienia się napadów należy zmniejszyć dawkę leku i rozważyć wprowadzenie leczenia przeciwpadaczkowego. Należy przy tym unikać karbamazepiny ze względu na ryzyko zahamowania czynności szpiku kostnego. Stosując inne leki przeciwpadaczkowe, trzeba uwzględnić ryzyko interakcji farmakokinetycznych.¹³

Rzadko u pacjentów leczonych klozapiną może wystąpić majaczenie.¹⁴

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki późnej dyskinezy u pacjentów przyjmujących klozapinę, którzy byli wcześniej leczeni innymi lekami przeciwpsychotycznymi. Co ciekawe, pacjenci, u których rozwinęła się późna dyskineza po innych lekach przeciwpsychotycznych, wykazywali poprawę po wprowadzeniu klozapiny.¹⁵

Zaburzenia serca

W pierwszych tygodniach leczenia klozapiną mogą wystąpić częstoskurcz i niedociśnienie ortostatyczne (z omdleniami lub bez). Nasilenie niedociśnienia zależy od tempa zwiększania dawki.¹⁶

Zgłaszano przypadki zapaści krążeniowej w wyniku głębokiego niedociśnienia tętniczego, szczególnie związanego z nagłym zwiększaniem dawki. Powikłania mogą być poważne, włącznie z zatrzymaniem pracy serca lub płuc.¹⁷

U niektórych pacjentów leczonych klozapiną obserwowano zmiany w EKG podobne do zmian po innych lekach przeciwpsychotycznych, w tym obniżenie odcinka ST lub spłaszczenie/odwrócenie załamków T. Zmiany te normalizują się po przerwaniu leczenia.¹⁸

Odnotowano pojedyncze przypadki zaburzeń rytmu serca, zapalenia osierdzia, wysięku osierdziowego i zapalenia mięśnia sercowego, w tym przypadki zakończone zgonem. Większość przypadków zapalenia mięśnia sercowego występowała w pierwszych 2 miesiącach leczenia.¹⁹

W około 14% przypadków zapalenia mięśnia sercowego obserwowano współwystępowanie eozynofilii. Nie jest jednak pewne, czy eozynofilia stanowi wiarygodny czynnik prognostyczny zapalenia mięśnia sercowego.²⁰

Zaburzenia naczyniowe

Rzadko zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów leczonych klozapiną.²¹

Zaburzenia układu oddechowego

Bardzo rzadko obserwowano depresję oddechową lub zatrzymanie oddychania, niekiedy z towarzyszącą zapaścią krążeniową.²²

Zaburzenia żołądka i jelit

Do bardzo często występujących działań niepożądanych z zakresu układu pokarmowego należą zaparcia i nadmierne wydzielanie śliny. Często występują również nudności i wymioty.²³

Bardzo rzadko może wystąpić niedrożność jelit, co stanowi poważne powikłanie. W rzadkich przypadkach leczenie klozapiną może być związane z dysfagią (zaburzeniami połykania). U pacjentów z dysfagią lub w wyniku ostrego przedawkowania może dojść do aspiracji pokarmu do dróg oddechowych.²⁴

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Podczas leczenia klozapiną może wystąpić przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. W rzadkich przypadkach może rozwinąć się zapalenie wątroby i żółtaczka cholestatyczna.²⁵

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki piorunującej martwicy wątroby. W razie wystąpienia żółtaczki leczenie klozapiną należy przerwać.²⁶

Odnotowano rzadkie przypadki ostrego zapalenia trzustki związanego ze stosowaniem klozapiny.²⁷

Zaburzenia nerek

Zgłaszano pojedyncze przypadki ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek związanego z leczeniem klozapiną.²⁸

Zaburzenia układu rozrodczego

Istnieją bardzo rzadkie doniesienia o występowaniu priapizmu (przedłużonej, bolesnej erekcji) u mężczyzn przyjmujących klozapinę.²⁹

Zaburzenia ogólne

U pacjentów przyjmujących klozapinę w monoterapii lub w skojarzeniu z litem lub innymi środkami działającymi na OUN odnotowano przypadki złośliwego zespołu neuroleptycznego. Obserwowano także ostre reakcje związane z przerwaniem leczenia.³⁰

Szczegółowa tabela działań niepożądanych leku Clopizam

Poniższa tabela zawiera zestawienie działań niepożądanych klozapiny wraz z częstością ich występowania oraz dodatkowym opisem. Informacje pochodzą z doniesień spontanicznych i badań klinicznych.

<sup data-drug="Clopizam" data-section="Działania niepożądane" title="W tabeli poniżej (Tabela 4) zestawiono działania niepożądane, o których informacje pochodzą ze spontanicznych doniesień lub z badań klinicznych.[…] Działania niepożądane przedstawiono według częstości występowania zgodnie z następującą klasyfikacją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (31

Szczególne grupy działań niepożądanych wymagające uwagi

Zaburzenia hematologiczne

Agranulocytoza to najpoważniejsze powikłanie terapii klozapiną. Poniższa tabela przedstawia szacowaną częstość występowania agranulocytozy w zależności od okresu leczenia:

³²

Skumulowana częstość występowania agranulocytozy według rejestru UK Clorazil Patient Monitoring Service wynosi 0,78% w okresie 0-11,6 lat obserwacji. Kluczową informacją jest fakt, że większość przypadków (około 70%) występuje w pierwszych 18 tygodniach leczenia.³³

Zaburzenia kardiologiczne

Obserwowano bardzo rzadkie zdarzenia częstoskurczu komorowego oraz wydłużenia odcinka QT, które mogą być związane z wielokształtnym częstoskurczem komorowym (torsades de pointes), chociaż nie ustalono jednoznacznej zależności przyczynowo-skutkowej ze stosowaniem leku.³⁴

Do objawów podmiotowych i przedmiotowych zapalenia mięśnia sercowego lub kardiomiopatii należą:

• Częstoskurcz utrzymujący się w spoczynku
• Kołatanie serca
• Zaburzenia rytmu serca
• Ból w klatce piersiowej
• Objawy niewydolności serca (np. nieuzasadnione uczucie zmęczenia, duszność, przyspieszony oddech)
• Objawy imitujące zawał mięśnia sercowego
• Objawy grypopodobne (mogą współwystępować)

³⁵

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• tel.: + 48 22 49 21 301
• faks: + 48 22 49 21 309
• strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

³⁶

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.³⁷