Przeciwwskazania stosowania leku Clopizam

Lek Clopizam, zawierający jako substancję czynną klozapinę, dostępny w dawkach 25 mg, 50 mg, 100 mg i 200 mg w postaci tabletek, posiada szereg ściśle określonych przeciwwskazań, które wymagają szczególnej uwagi lekarza podczas kwalifikacji pacjenta do terapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na klozapinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie. Należy pamiętać, że lek zawiera znaczne ilości laktozy (25 mg tabletek – 46 mg laktozy, 50 mg tabletek – 91 mg laktozy, 100 mg tabletek – 182 mg laktozy, 200 mg tabletek – 365 mg laktozy), co może stanowić problem u pacjentów z nietolerancją laktozy.²

Brak możliwości monitorowania parametrów morfologicznych

Ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych powikłań hematologicznych, Clopizam jest przeciwwskazany u pacjentów, u których nie ma możliwości wykonywania regularnych badań krwi. Regularne monitorowanie parametrów morfologicznych jest kluczowym elementem bezpieczeństwa terapii klozapiną.³

Zaburzenia hematologiczne w wywiadzie

Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z wywiadem:

• Granulocytopenii/agranulocytozy wywołanej przez czynniki toksyczne lub przez reakcję idiosynkrazji (z wyjątkiem przypadków granulocytopenii/agranulocytozy związanej z wcześniej prowadzoną chemioterapią)⁴
• Agranulocytozy wywołanej wcześniejszym stosowaniem klozapiny⁵
• Zaburzeń czynności szpiku kostnego o dowolnej etiologii⁶

Ryzyko interakcji lekowych

Terapii klozapiną nie należy rozpoczynać u pacjentów przyjmujących jednocześnie substancje, które wiążą się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy. Ponadto należy unikać jednoczesnego podawania leków przeciwpsychotycznych w postaci o przedłużonym uwalnianiu (depot), co może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.⁷

Zaburzenia neurologiczne

Clopizam jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁸

• Niekontrolowaną padaczką – ze względu na ryzyko obniżenia progu drgawkowego przez klozapinę i możliwość wystąpienia napadów padaczkowych u predysponowanych pacjentów

Określone stany psychotyczne

Przeciwwskazaniami do stosowania leku Clopizam są również:⁹

• Psychozy alkoholowe lub inne psychozy wywołane przez czynniki toksyczne
• Zatrucia lekami
• Stany śpiączki niezależnie od etiologii

Zaburzenia czynności układu krążenia

Clopizam nie powinien być stosowany u pacjentów z:¹⁰

• Zapaścią krążeniową i/lub zahamowaniem czynności ośrodkowego układu nerwowego (OUN) niezależnie od przyczyny
• Ciężkimi zaburzeniami czynności serca, takimi jak zapalenie mięśnia sercowego

Zaburzenia czynności nerek

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, co wynika z ryzyka kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych.¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Clopizam są również:¹²

• Czynna choroba wątroby związana z występowaniem nudności, jadłowstrętu lub żółtaczki
• Postępująca choroba wątroby
• Niewydolność wątroby

Zaburzenia przewodu pokarmowego

Klozapina jest przeciwwskazana u pacjentów z niedrożnością porażenną jelit, co wynika z antycholinergicznego działania leku i ryzyka nasilenia tego stanu.¹³

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie leku Clopizam?

Wysokie ryzyko wystąpienia agranulocytozy

Lekarz powinien odradzić stosowanie klozapiny pacjentom z grupy podwyższonego ryzyka agranulocytozy, zwłaszcza gdy w przeszłości wystąpiły jakiekolwiek reakcje polekowe dotyczące układu krwiotwórczego. Jest to szczególnie istotne, jeśli pacjent jednocześnie przyjmuje inne leki mogące powodować supresję szpiku kostnego.¹⁴

Brak możliwości zapewnienia stałej opieki medycznej

Stosowanie klozapiny należy odradzić pacjentom, którzy nie będą w stanie zgłaszać się na regularne badania kontrolne krwi lub nie mają zapewnionego stałego nadzoru medycznego. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów ze znacznymi zaburzeniami poznawczymi, bezdomnych lub mieszkających w znacznej odległości od placówek medycznych.¹⁵

Podwyższone ryzyko kardiologiczne

Należy odradzić stosowanie leku Clopizam pacjentom z:

• Zaburzeniami rytmu serca
• Wydłużeniem odstępu QT
• Niewydolnością serca
• Chorobą niedokrwienną serca
• Kardiomiopatią

Zastosowanie klozapiny u tych pacjentów może prowadzić do nasilenia istniejących zaburzeń czynności serca i zwiększenia ryzyka wystąpienia poważnych powikłań kardiologicznych.¹⁶

Współistniejące choroby somatyczne

Stosowanie klozapiny należy odradzić w przypadku:

• Podwyższonej aktywności enzymów wątrobowych
• Objawów niewydolności wątroby
• Ciężkich zaburzeń czynności nerek
• Pacjentów z zaburzeniami perystaltyki przewodu pokarmowego i tendencją do zaparć

Pacjentom z tymi schorzeniami należy odradzić stosowanie klozapiny ze względu na ryzyko nasilenia objawów choroby podstawowej i zwiększone ryzyko powikłań.¹⁷

Padaczka i stany drgawkowe

Klozapina obniża próg drgawkowy, dlatego jej stosowanie należy odradzić pacjentom z:

• Nieustabilizowaną padaczką
• Napadami drgawkowymi w wywiadzie
• Uszkodzeniami OUN zwiększającymi ryzyko drgawek

U tych pacjentów istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych podczas terapii klozapiną.¹⁸

Nadużywanie substancji psychoaktywnych

Pacjentom aktywnie nadużywającym alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych należy odradzić stosowanie klozapiny ze względu na:

• Zwiększone ryzyko niestosowania się do zaleceń terapeutycznych
• Potencjalne interakcje z substancjami psychoaktywnymi
• Trudności z różnicowaniem objawów zatrucia od działań niepożądanych leku

Stosowanie klozapiny w tych przypadkach może prowadzić do nasilenia objawów psychotycznych i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych.¹⁹

Nietolerancja laktozy

Ze względu na znaczną zawartość laktozy w tabletkach Clopizam, należy odradzić stosowanie tego leku pacjentom z ciężką nietolerancją laktozy, gdyż może to prowadzić do nasilonych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.²⁰