Właściwości farmakodynamiczne
Clindamycin-MIP 600 600 mg

Klindamycyna, będąca półsyntetyczną pochodną linkomycyny z grupy linkozamidów (kod ATC: J01FF01), wykazuje mechanizm działania zależny od wrażliwości drobnoustroju oraz stężenia leku, co skutkuje efektem bakteriostatycznym lub bakteriobójczym. Antybiotyk ten jest skuteczny wobec szerokiego spektrum mikroorganizmów, w tym Gram-dodatnich tlenowych (Staphylococcus aureus, S. epidermidis, Streptococcus pneumoniae, S. pyogenes, S. viridans) oraz bakterii beztlenowych (Bacteroides spp., Fusobacterium spp., Actinomycetes spp., Peptococcus spp., Peptostreptococcus spp., Propionibacterium). Wrażliwość bakterii Clostridium spp. jest zmienna, a oporność na klindamycynę występuje u Enterococcus spp., Neisseria spp., Haemophilus spp., Escherichia coli, Klebsiella, Enterobacter, Serratia, Proteus spp., Pseudomonas, Salmonella, Shigella oraz Nocardia. Minimalne stężenia hamujące (MIC) dla bakterii wrażliwych wynoszą ≤1 mg/l, dla średnio wrażliwych 2–4 mg/l, a dla opornych ≥8 mg/l, co podkreśla konieczność uwzględnienia lokalnej epidemiologii oporności w terapii.

Pobierz ChPL PDF Clindamycin-MIP 600 – Tabletki powlekane – 600 mg
  1. Charakterystyka farmakodynamiczna
    1. Klasyfikacja farmakoterapeutyczna
    2. Spektrum przeciwbakteryjne
    3. Drobnoustroje wrażliwe
    4. Drobnoustroje o zróżnicowanej wrażliwości
    5. Drobnoustroje oporne
    6. Oporność krzyżowa
    7. Wartości graniczne wrażliwości
    8. Zmienność oporności
    9. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. odzębowe zapalenie kości szczęki i żuchwy
  2. płonica
  3. zakażenie dolnych dróg oddechowych
  4. zakażenie gardła
  5. zakażenie kości i stawu
  6. zakażenie nosa
  7. zakażenie skóry
  8. zakażenie tkanki miękkiej
  9. zakażenie ucha
  10. zakażenie w obrębie jamy brzusznej
  11. zakażenie w obrębie miednicy
  12. zakażenie w obrębie zęba
  13. zakażenie żeńskiego narządu płciowego
Substancja czynna
  1. klindamycyna
Kategoria leku
  1. antybiotyk
  2. antybiotyk linkozamidowy

Charakterystyka farmakodynamiczna

Klindamycyna to półsyntetyczna pochodna linkomycyny należąca do grupy linkozamidów. Pod względem strukturalnym, jako piranozydy, linkozamidy nie wykazują podobieństwa do innych antybiotyków. Mechanizm działania klindamycyny jest zależny od wrażliwości drobnoustroju oraz stężenia substancji czynnej i może mieć charakter zarówno bakteriostatyczny, jak i bakteriobójczy.1

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Klindamycyna należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwbakteryjne do stosowania wewnętrznego; linkozamidy. Została sklasyfikowana według kodu ATC jako J01FF01.2

Spektrum przeciwbakteryjne

Klindamycyna wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec szerokiego spektrum drobnoustrojów. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę mikroorganizmów wrażliwych na działanie klindamycyny:

Drobnoustroje wrażliwe

  • Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:
    • Gronkowce (Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis)3
    • Streptococcus pneumoniae – należy zauważyć, że u pneumokoków opornych na penicylinę wykryto częściową oporność na klindamycynę4
    • Streptococcus pyogenes z grupy A5
    • Streptococcus viridans6
  • Bakterie beztlenowe:
    • Bacteroides spp.7
    • Fusobacterium spp.8
    • Actinomycetes spp.9
    • Peptococcus spp.10
    • Peptostreptococcus spp.11
    • Propionibacterium12
  • Inne drobnoustroje:
    • Mycoplasma hominis13

Drobnoustroje o zróżnicowanej wrażliwości

Wrażliwość bakterii Clostridium spp. na klindamycynę jest zróżnicowana – niektóre gatunki wykazują oporność na ten antybiotyk.14

Drobnoustroje oporne

Do drobnoustrojów opornych na działanie klindamycyny należą:

  • Enterococcus spp. (E. faecalis, E. faecium)15
  • Neisseria spp. (np. N. gonorrhoeae, N. meningitidis)16
  • Haemophilus spp.17
  • Escherichia coli18
  • Klebsiella19
  • Enterobacter20
  • Serratia21
  • Proteus spp.22
  • Pseudomonas23
  • Salmonella24
  • Shigella25
  • Nocardia26

Oporność krzyżowa

Istotnym aspektem właściwości farmakodynamicznych klindamycyny jest zjawisko oporności krzyżowej. W przypadku klindamycyny i linkomycyny obserwuje się całkowitą oporność krzyżową patogenów. Natomiast między klindamycyną a erytromycyną występuje częściowa oporność krzyżowa.27

Wartości graniczne wrażliwości

Zgodnie z normą DIN 58940, minimalne stężenie hamujące (MIC) klindamycyny wynosi:

  • Dla bakterii wrażliwych: ≤1 mg/l28
  • Dla bakterii średnio wrażliwych: 2 – 4 mg/l29
  • Dla bakterii opornych: ≥8 mg/l30

Zmienność oporności

Należy podkreślić, że nabyta oporność poszczególnych gatunków bakterii może się zmieniać w zależności od regionu geograficznego oraz w czasie. Z tego powodu, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń, kluczowe jest uwzględnienie lokalnej wrażliwości drobnoustrojów.31

Oporność wtórna na klindamycynę rozwija się stosunkowo rzadko, co jest istotnym czynnikiem w planowaniu terapii przeciwbakteryjnej.32

Tabela 1: Występowanie oporności bakterii na klindamycynę
Drobnoustrój Oporność (%) Uwagi
Bakterie Gram-dodatnie tlenowe – Wrażliwość zgodna z wartościami MIC
Staphylococcus aureus – Wrażliwość wysoka, ale zróżnicowana geograficznie
Staphylococcus epidermidis – Wrażliwość wysoka, ale zróżnicowana geograficznie
Streptococcus pneumoniae – Częściowa oporność u szczepów opornych na penicylinę
Bakterie beztlenowe – Generalnie wysoka wrażliwość
Clostridium spp. – Zróżnicowana wrażliwość w zależności od gatunku

Dane w powyższej tabeli uzupełniają informacje zawarte w tekście o oporności bakterii na klindamycynę i powinny być interpretowane łącznie z nimi. W przypadku braku podania wartości liczbowej w procentach, przyjmuje się, że wrażliwość lub oporność szczepów bakteryjnych jest zgodna z przedstawionymi wartościami MIC.33

Gwiazdką (*) oznaczano przypadki oporności zanotowane w Niemczech, podczas gdy dane bez oznaczenia odnoszą się do oporności obserwowanej w innych krajach europejskich.34

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl