Właściwości farmakokinetyczne
Citronil 40 mg

Właściwości farmakokinetyczne cytalopramu

Cytalopram, substancja czynna leku Citronil, jest racematem, przy czym enancjomer S uznawany jest za odpowiedzialny za działanie farmakodynamiczne. Przedstawione poniżej dane farmakokinetyczne odnoszą się do mieszaniny racemicznej.¹

Wchłanianie cytalopramu

Cytalopram charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, które nie zależy od obecności pokarmu w przewodzie pokarmowym. Biodostępność po podaniu doustnym wynosi około 80%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po około 4 godzinach od przyjęcia leku, przy czym zakres ten może wynosić od 1 do 6 godzin, w zależności od indywidualnych cech pacjenta.²

Dystrybucja cytalopramu

Objętość dystrybucji (Vd) cytalopramu wynosi około 14 L/kg masy ciała, przy czym obserwowany zakres wynosi od 12 do 17 L/kg mc. Około 80% cytalopramu i jego metabolitów wykazuje wiązanie z białkami osocza, co ma istotne znaczenie dla ich dalszego transportu i metabolizmu.³

Metabolizm cytalopramu

Cytalopram podlega biotransformacji w organizmie, w wyniku której powstają następujące metabolity:⁴

• Demetylocytalopram – główny metabolit pierwszej fazy
• Didemetylocytalopram – metabolit powstający w wyniku dalszej demetylacji
• N-tlenek cytalopramu – powstający na drodze oksydacji
• Pochodna kwasu propionowego – pozbawiona grup aminowych

Warto zauważyć, że dwa główne metabolity – demetylocytalopram i didemetylocytalopram – również wykazują działanie hamujące wychwyt zwrotny serotoniny, jednak ich aktywność jest słabsza i mniej selektywna w porównaniu do związku macierzystego. Z tego powodu uważa się, że metabolity te nie mają istotnego wpływu na całkowite działanie przeciwdepresyjne cytalopramu.⁵

Eliminacja cytalopramu

Cytalopram charakteryzuje się stosunkowo długim okresem półtrwania w fazie eliminacji (T1/2β), wynoszącym średnio około 36 godzin, z zakresem od 28 do 42 godzin. Klirens osoczowy leku wynosi około 0,3-0,4 L/min.⁶

Eliminacja cytalopramu zachodzi przede wszystkim drogą wątrobową (około 85% dawki), natomiast pozostałe 15% jest wydalane przez nerki. W formie niezmienionej z moczem wydalane jest od 12% do 23% dobowej dawki leku. Klirens metaboliczny cytalopramu wynosi około 0,3 L/min, a klirens nerkowy oscyluje w granicach 0,05-0,08 L/min.⁷

Farmakokinetyka liniowa i stan stacjonarny

Farmakokinetyka cytalopramu ma charakter liniowy, co oznacza, że zwiększenie dawki prowadzi do proporcjonalnego wzrostu stężenia leku w osoczu. Stan stacjonarny (równowaga dynamiczna) ustala się po 1-2 tygodniach regularnego stosowania leku. Obserwuje się znaczne międzyosobnicze różnice w stężeniach leku w osoczu, które mogą być nawet czterokrotne między poszczególnymi pacjentami. Pomimo tych różnic, nie wykazano jednoznacznej korelacji między stężeniem cytalopramu w osoczu a jego skutecznością terapeutyczną czy występowaniem działań niepożądanych.⁸

Farmakokinetyka w specjalnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce cytalopramu, wynikające głównie ze zmniejszonego metabolizmu wątrobowego. Charakterystyczne jest wydłużenie okresu półtrwania leku w osoczu oraz zmniejszenie klirensu. Ekspozycja ogólnoustrojowa (AUC) jest u osób starszych około 50% większa w porównaniu do młodych, zdrowych ochotników, co może mieć konsekwencje kliniczne i wymaga odpowiedniego dostosowania dawkowania.⁹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się znaczące zmiany w farmakokinetyce cytalopramu. Wydalanie leku u tych pacjentów przebiega wolniej, co przekłada się na wydłużenie okresu półtrwania oraz wzrost stężenia leku w osoczu. W stanie stacjonarnym zarówno okres półtrwania, jak i stężenie cytalopramu w osoczu mogą być około dwukrotnie większe niż u pacjentów z prawidłową funkcją wątroby, co ma istotne znaczenie kliniczne i wymaga modyfikacji dawkowania.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny w zakresie 10-53 ml/min) również wykazują zmiany w farmakokinetyce cytalopramu. Obserwuje się u nich wydłużony okres półtrwania leku oraz niewielki wzrost ekspozycji ogólnoustrojowej. Należy zaznaczyć, że nie prowadzono badań dotyczących stężeń metabolitów cytalopramu w osoczu u tych pacjentów, jednak istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że mogą one być podwyższone, co może mieć konsekwencje kliniczne.¹¹

Polimorfizm genetyczny

Istotnym czynnikiem wpływającym na farmakokinetykę cytalopramu jest genetycznie uwarunkowany polimorfizm enzymów odpowiedzialnych za jego metabolizm. U osób z wolnym metabolizmem za pośrednictwem enzymu CYP2C19 stwierdza się dwukrotnie wyższe stężenie escytalopramu w osoczu w porównaniu do pacjentów z szybkim metabolizmem tego enzymu. Interesujące jest, że u pacjentów z wolnym metabolizmem z udziałem enzymu CYP2D6 nie wykazano istotnych zmian w stężeniu leku w osoczu.¹²

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych cytalopramu