Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Cyprofloksacyna wchodzi w liczne istotne klinicznie interakcje z różnymi grupami leków, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii skojarzonej. Interakcje te mogą mieć podłoże farmakokinetyczne (wpływ na wchłanianie, metabolizm lub wydalanie) lub farmakodynamiczne (wpływ na efekt terapeutyczny). Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji cyprofloksacyny z innymi produktami leczniczymi.¹

Wpływ innych produktów leczniczych na cyprofloksacynę

Leki wydłużające odstęp QT – cyprofloksacyna, podobnie jak inne fluorochinolony, wymaga ostrożnego stosowania u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki, które mogą wydłużać odstęp QT. Dotyczy to szczególnie leków przeciwarytmicznych klasy IA i III, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, makrolidów oraz leków przeciwpsychotycznych. Takie połączenie może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca.²

Leki tworzące kompleksy chelatowe – jednoczesne podawanie cyprofloksacyny z produktami zawierającymi wielowartościowe kationy lub substancje mineralne (jony wapnia, magnezu, glinu, żelaza), polimerami wiążącymi fosforany (np. sewelamer), sukralfatem lub lekami zobojętniającymi sok żołądkowy oraz lekami o dużej pojemności buforowej (np. tabletki dydanozyny) zawierającymi jony magnezu, glinu lub wapnia, znacząco zmniejsza wchłanianie cyprofloksacyny z przewodu pokarmowego. W związku z tym, aby uniknąć tej interakcji, cyprofloksacynę należy przyjmować 1-2 godziny przed lub co najmniej 4 godziny po zastosowaniu wymienionych produktów. Wyjątek stanowią leki z grupy blokerów receptora H2, które nie podlegają temu ograniczeniu.³

Produkty spożywcze i nabiał – wapń jako składnik posiłku zazwyczaj nie wpływa istotnie na wchłanianie cyprofloksacyny. Jednakże należy unikać jednoczesnego przyjmowania cyprofloksacyny z produktami nabiałowymi (mleko, jogurt) lub sokami wzbogaconymi wapniem (np. sok pomarańczowy z dodatkiem wapnia), gdyż może to znacząco zmniejszyć wchłanianie antybiotyku.⁴

Probenecyd – jednoczesne stosowanie probenecydu i cyprofloksacyny skutkuje zwiększeniem stężenia cyprofloksacyny w osoczu, ponieważ probenecyd zakłóca wydzielanie cyprofloksacyny przez nerki.⁵

Metoklopramid – metoklopramid przyspiesza wchłanianie cyprofloksacyny, co skutkuje skróceniem czasu do osiągnięcia maksymalnego stężenia leku w osoczu. Nie wykazano jednak wpływu na całkowitą biodostępność cyprofloksacyny.⁶

Omeprazol – jednoczesne stosowanie omeprazolu z cyprofloksacyną powoduje niewielkie zmniejszenie maksymalnego stężenia (Cmax) oraz pola pod krzywą stężenia (AUC) cyprofloksacyny.⁷

Wpływ cyprofloksacyny na inne produkty lecznicze

Tyzanidyna – przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie tyzanidyny z cyprofloksacyną. W badaniach klinicznych wykazano znaczące zwiększenie stężenia tyzanidyny (7-krotny wzrost Cmax i 10-krotny wzrost AUC) podczas jednoczesnego stosowania z cyprofloksacyną. Zwiększone stężenie tyzanidyny wiąże się z nasileniem jej działania hipotensyjnego i sedatywnego.⁸

Metotreksat – nie zaleca się jednoczesnego stosowania cyprofloksacyny z metotreksatem, ponieważ cyprofloksacyna może hamować transport metotreksatu przez kanaliki nerkowe. Prowadzi to do podwyższenia stężenia metotreksatu w osoczu i zwiększenia ryzyka jego toksyczności.⁹

Teofilina – jednoczesne podawanie cyprofloksacyny i teofiliny może prowadzić do niepożądanego zwiększenia stężenia teofiliny w osoczu, co wiąże się z nasileniem jej działań niepożądanych. Te działania w bardzo rzadkich przypadkach mogą zagrażać życiu lub nawet prowadzić do zgonu. Podczas terapii skojarzonej należy regularnie monitorować stężenie teofiliny w osoczu i odpowiednio dostosowywać jej dawkę.¹⁰

Inne pochodne ksantyn – podczas jednoczesnego stosowania cyprofloksacyny z kofeiną lub pentoksyfiliną (oksypentyfilina) obserwowano podwyższone stężenia tych pochodnych ksantyny w osoczu.¹¹

Fenytoina – równoczesne podawanie cyprofloksacyny i fenytoiny może powodować zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia fenytoiny w osoczu, dlatego zaleca się monitorowanie stężenia tego leku.¹²

Cyklosporyna – podczas jednoczesnego stosowania cyprofloksacyny i cyklosporyny obserwowano przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi. Z tego względu u pacjentów otrzymujących jednocześnie oba leki należy często (dwa razy w tygodniu) kontrolować stężenie kreatyniny.¹³

Doustne leki przeciwzakrzepowe – równoczesne podawanie cyprofloksacyny z antagonistami witaminy K (np. warfaryna, acenokumarol, fenprokumon, fluindion) może nasilać ich działanie przeciwzakrzepowe. Ryzyko tej interakcji zależy od wielu czynników, takich jak zakażenie, wiek oraz stan ogólny pacjenta. Zaleca się częste kontrolowanie wartości INR (międzynarodowy współczynnik znormalizowany) podczas terapii skojarzonej oraz przez krótki czas po jej zakończeniu.¹⁴

Glibenklamid – w niektórych przypadkach jednoczesne podawanie cyprofloksacyny i glibenklamidu może nasilać działanie hipoglikemizujące glibenklamidu, co zwiększa ryzyko wystąpienia hipoglikemii.¹⁵

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP450

Cyprofloksacyna jest umiarkowanym inhibitorem izoenzymu 1A2 cytochromu P450, co powoduje liczne interakcje z lekami metabolizowanymi przez ten enzym:

• Duloksetyna – badania kliniczne wykazały, że jednoczesne podawanie duloksetyny z silnymi inhibitorami CYP1A2 (np. fluwoksamina) może powodować zwiększenie AUC i Cmax duloksetyny. Chociaż brak bezpośrednich danych klinicznych dotyczących interakcji z cyprofloksacyną, podczas jednoczesnego podawania można oczekiwać podobnego działania.¹⁶
• Ropinirol – badania kliniczne wykazały, że jednoczesne stosowanie ropinirolu i cyprofloksacyny powoduje zwiększenie wartości Cmax i AUC ropinirolu odpowiednio o 60% i 84%. Zaleca się monitorowanie działań niepożądanych związanych z ropinirolem i odpowiednie dostosowanie jego dawki podczas i po zakończeniu terapii cyprofloksacyną.¹⁷
• Lidokaina – wykazano, że cyprofloksacyna zmniejsza klirens lidokainy podawanej dożylnie o około 22%. Chociaż jednoczesne podawanie jest zwykle dobrze tolerowane, należy monitorować pacjenta pod kątem wystąpienia działań niepożądanych związanych z lidokainą.¹⁸
• Klozapina – jednoczesne podawanie cyprofloksacyny w dawce 250 mg z klozapiną przez 7 dni powoduje zwiększenie stężenia klozapiny i N-desmetyloklozapiny w osoczu odpowiednio o 29% i 31%. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną pacjenta i odpowiednie dostosowanie dawki klozapiny podczas i po zakończeniu terapii skojarzonej.¹⁹
• Syldenafil – jednoczesne stosowanie cyprofloksacyny (500 mg) z syldenafilem (50 mg) powoduje około dwukrotne zwiększenie Cmax i AUC syldenafilu. Przepisując cyprofloksacynę pacjentom przyjmującym syldenafil, należy zachować szczególną ostrożność, biorąc pod uwagę stosunek korzyści do ryzyka.²⁰
• Agomelatyna – chociaż brak bezpośrednich danych klinicznych dotyczących interakcji z cyprofloksacyną, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych leków. Badania kliniczne z fluwoksaminą (silny inhibitor CYP1A2) wykazały 60-krotne zwiększenie ekspozycji na agomelatynę, co pozwala przypuszczać, że cyprofloksacyna jako umiarkowany inhibitor CYP1A2 również może powodować istotne zwiększenie stężenia agomelatyny.²¹
• Zolpidem – jednoczesne stosowanie cyprofloksacyny i zolpidemu może prowadzić do zwiększenia stężenia zolpidemu we krwi. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania tych leków.²²

Interakcje cyprofloksacyny z alkoholem

Chociaż nie udokumentowano bezpośrednich interakcji farmakokinetycznych między cyprofloksacyną a alkoholem, jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii cyprofloksacyną może nasilać działania niepożądane tego antybiotyku, w szczególności:

• Działania na ośrodkowy układ nerwowy – jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać działania niepożądane cyprofloksacyny dotyczące OUN, takie jak zawroty głowy, senność, zmęczenie czy zaburzenia koordynacji
• Zwiększone ryzyko działania hepatotoksycznego – zarówno cyprofloksacyna, jak i alkohol mogą wykazywać potencjalne działanie hepatotoksyczne, co przy jednoczesnym stosowaniu może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby
• Nasilenie reakcji dysforycznych – alkohol może nasilać dyskomfort żołądkowo-jelitowy wywoływany przez cyprofloksacynę
• Osłabienie działania terapeutycznego – spożywanie alkoholu może zmniejszać skuteczność przeciwbakteryjną cyprofloksacyny poprzez obniżenie zdolności organizmu do zwalczania infekcji

Z powyższych powodów zaleca się całkowite powstrzymanie się od spożywania napojów alkoholowych w trakcie leczenia cyprofloksacyną.

Tabela interakcji cyprofloksacyny z innymi lekami