Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Stosowanie ceftriaksonu jest przeciwwskazane w wielu ściśle określonych przypadkach klinicznych, które wymagają szczegółowego omówienia ze względu na potencjalne poważne konsekwencje dla pacjenta. Przeciwwskazania te powinny być dokładnie weryfikowane przed podjęciem decyzji o włączeniu leczenia tym antybiotykiem beta-laktamowym.¹

Nadwrażliwość na składniki leku i antybiotyki beta-laktamowe

Ceftriakson nie powinien być podawany pacjentom, u których występuje nadwrażliwość na:

• sam ceftriakson – substancję czynną preparatu²
• jakąkolwiek inną cefalosporynę – ze względu na możliwość wystąpienia reakcji krzyżowej w obrębie tej grupy antybiotyków³
• którąkolwiek substancję pomocniczą produktu leczniczego Ceftriaxone Kalceks⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z ciężkimi reakcjami nadwrażliwości w wywiadzie (np. reakcjami anafilaktycznymi) na inne antybiotyki beta-laktamowe, w tym:⁵

• penicyliny – istnieje ryzyko reakcji krzyżowych z cefalosporynami⁶
• monobaktamy – również należące do antybiotyków beta-laktamowych⁷
• karbapenemy – ze względu na podobieństwo strukturalne i potencjał reakcji krzyżowych⁸

Przeciwwskazania u noworodków i wcześniaków

Ceftriakson jest bezwzględnie przeciwwskazany u:⁹

• wcześniaków w wieku do 41 tygodni licząc od ostatniej miesiączki (wiek ciążowy + wiek chronologiczny)¹⁰
• noworodków urodzonych w terminie (w wieku do 28 dni) w następujących przypadkach:¹¹
  • z hiperbilirubinemią¹²
  • z żółtaczką¹³
  • z hipoalbuminemią¹⁴
  • z kwasicą¹⁵

Przeciwwskazania te wynikają z faktu, że są to stany, w których wiązanie bilirubiny jest najprawdopodobniej zaburzone. Badania in vitro wykazały, że ceftriakson może wypierać bilirubinę z jej miejsc wiązania z albuminami surowicy, stwarzając ryzyko encefalopatii bilirubinowej u takich pacjentów.¹⁶

Interakcje z preparatami wapnia

Ceftriakson jest przeciwwskazany u noworodków urodzonych w terminie (w wieku do 28 dni), u których:¹⁷

• jest konieczne dożylne leczenie preparatami wapnia¹⁸
• oczekuje się, że będzie konieczne dożylne leczenie preparatami wapnia¹⁹
• planowane są infuzje zawierające wapń²⁰

Powyższe przeciwwskazania wynikają z ryzyka wytrącenia się soli wapniowej ceftriaksonu, co może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u noworodków.²¹

Przeciwwskazania do podawania z lidokainą

W przypadku planowanego domięśniowego wstrzyknięcia ceftriaksonu rozpuszczonego w roztworze lidokainy, należy upewnić się, że pacjenta nie dotyczą przeciwwskazania do stosowania lidokainy. Konieczne jest zapoznanie się z informacjami podanymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego dla lidokainy, zwłaszcza dotyczącymi przeciwwskazań.²²

Należy podkreślić, że roztworów ceftriaksonu zawierających lidokainę nie wolno nigdy podawać dożylnie, co stanowi absolutne przeciwwskazanie do takiej drogi podania.²³

Uwagi dodatkowe

Lekarz przepisujący Ceftriaxone Kalceks powinien również wziąć pod uwagę zawartość sodu w produkcie, która wynosi:

• 83 mg (3,6 mmol) w dawce 1 g ceftriaksonu²⁴
• 166 mg (7,2 mmol) w dawce 2 g ceftriaksonu²⁵

Ta zawartość sodu może być istotna u pacjentów na diecie z ograniczeniem sodu, np. z niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym czy przewlekłą chorobą nerek, stanowiąc względne przeciwwskazanie do stosowania leku.