Działania niepożądane Cefotaxim-MIP 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji

Cefotaksym, podobnie jak inne antybiotyki cefalosporynowe, może powodować szereg działań niepożądanych, które występują z różną częstotliwością i charakteryzują się różnym nasileniem. Znajomość potencjalnych działań niepożądanych ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego stosowania tego leku i właściwego monitorowania stanu pacjenta podczas terapii.¹

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Do najczęściej występujących zaburzeń hematologicznych podczas terapii cefotaksymem należą: leukopenia, eozynofilia oraz trombocytopenia. Rzadziej obserwuje się neutropenię, granulocytopenię, agranulocytozę oraz niedokrwistość hemolityczną. Warto podkreślić, że agranulocytoza wymaga szczególnej uwagi klinicznej.²

Zaburzenia układu immunologicznego

Podczas stosowania cefotaksymu mogą wystąpić różnego rodzaju reakcje nadwrażliwości. Często obserwowane są alergiczne reakcje skórne (pokrzywka, wyprysk), świąd, gorączka polekowa oraz zaburzenia stawów (obrzęk). Do ciężkich reakcji nadwrażliwości, występujących rzadko, należą: reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli oraz wstrząs anafilaktyczny. Podczas leczenia boreliozy może wystąpić reakcja Herxheimera.³

Zaburzenia układu nerwowego

Podczas terapii cefotaksymem mogą wystąpić objawy neurologiczne, takie jak drgawki, skurcze, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, mioklonie (szczególnie po podaniu dużych dawek u osób z niewydolnością nerek), bóle i zawroty głowy oraz encefalopatia (np. zaburzenia świadomości, nieprawidłowe ruchy).⁴

Zaburzenia serca

Zbyt szybka infuzja cefotaksymu przez cewnik do żyły centralnej może powodować arytmię.⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

Często obserwuje się biegunkę oraz brak łaknienia. Rzadziej występują nudności, wymioty, bóle brzucha oraz rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego. Ostatnie z wymienionych zaburzeń wymaga szczególnej uwagi klinicznej.⁶

Reakcja Herxheimera

W ciągu kilku pierwszych dni leczenia boreliozy może rozwinąć się reakcja Herxheimera. Objawy, które mogą wystąpić w ciągu kilku tygodni po rozpoczęciu leczenia boreliozy, obejmują: wysypkę na skórze, świąd, gorączkę, leukopenię, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, trudności w oddychaniu oraz dolegliwości stawowe.⁷

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie cefotaksymu może prowadzić do zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, LDH, GGTP, fosfatazy alkalicznej) i (lub) stężenia bilirubiny. Rzadziej może wystąpić zapalenie wątroby, czasami z żółtaczką. Nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych rzadko przekraczają dwukrotnie górną granicę prawidłowego stężenia i mogą wskazywać na uszkodzenie wątroby, zwykle polegające na zatrzymaniu żółci. Najczęściej zaburzenia te przebiegają bezobjawowo.⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występują wysypka, świąd skóry oraz pokrzywka. Do ciężkich reakcji skórnych, występujących rzadko, zalicza się: rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczną nekrolizę naskórka.⁹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Podczas terapii cefotaksymem może dojść do zwiększenia stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy. Rzadziej obserwuje się pogorszenie czynności nerek i/lub zwiększenie stężenia kreatyniny (szczególnie podczas jednoczesnego stosowania z aminoglikozydami) oraz śródmiąższowe zapalenie nerek.¹⁰

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Po podaniu domięśniowym może wystąpić ból w miejscu podania. Obserwuje się także gorączkę, reakcje zapalne w miejscu podania, w tym zapalenie żył lub zakrzepowe zapalenie żył. Przy szybkim podaniu dożylnym mogą wystąpić reakcje niezgodności (nudności i uczucie gorąca). Jeśli do podania domięśniowego zastosowano roztwór zawierający lidokainę, mogą wystąpić reakcje ogólnoustrojowe na lidokainę.¹¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane cefotaksymu występują z różną częstotliwością. Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości ich występowania.¹²

Szczególne uwagi kliniczne dotyczące działań niepożądanych

Szczegółowy opis reakcji Herxheimera

Podczas leczenia boreliozy cefotaksymem w ciągu pierwszych dni terapii może rozwinąć się reakcja Herxheimera. Jest to zespół objawów obejmujący: wysypkę skórną, świąd, gorączkę, leukopenię, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, trudności w oddychaniu oraz dolegliwości stawowe. Objawy te mogą pojawić się w ciągu kilku tygodni po rozpoczęciu leczenia i zwykle mają charakter przejściowy.¹³

Szczegółowy opis zaburzeń wątroby

Podczas leczenia cefotaksymem mogą wystąpić nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych wskazujące na zaburzenia funkcji wątroby, takie jak zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, LDH, GGTP, fosfatazy alkalicznej) i/lub stężenia bilirubiny. Te nieprawidłowości rzadko przekraczają dwukrotnie górną granicę prawidłowego stężenia i zwykle wskazują na uszkodzenie wątroby polegające głównie na zatrzymaniu żółci. W większości przypadków zaburzenia te przebiegają bezobjawowo, jednak należy je monitorować.¹⁴

Szczegółowy opis zaburzeń neurologicznych

Należy zwrócić szczególną uwagę na zaburzenia neurologiczne, które mogą wystąpić podczas terapii cefotaksymem. Drgawki oraz inne objawy neurologiczne, takie jak skurcze, pobudzenie OUN i mioklonie, występują rzadko, jednak częściej mogą pojawić się u pacjentów otrzymujących duże dawki leku, szczególnie u osób z niewydolnością nerek. Encefalopatia, manifestująca się zaburzeniami świadomości i nieprawidłowymi ruchami, również wymaga uwagi klinicznej.¹⁵

Nadkażenia

Podczas leczenia cefotaksymem mogą wystąpić nadkażenia, polegające na namnożeniu się patogenów niewrażliwych na cefotaksym, zwłaszcza drobnoustrojów oportunistycznych. Wymaga to starannego monitorowania pacjenta i odpowiedniego postępowania terapeutycznego.¹⁶

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Cefotaxim-MIP do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl¹⁷