Dawkowanie i sposób podawania karboplatyny

Karboplatyna jest lekiem przeciwnowotworowym podawanym wyłącznie drogą dożylną. Prawidłowe dawkowanie i sposób podania leku mają kluczowe znaczenie dla uzyskania optymalnego efektu terapeutycznego przy jednoczesnym zminimalizowaniu działań niepożądanych.¹

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

U wcześniej nieleczonych pacjentów dorosłych z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny >60 mL/min) zalecana dawka karboplatyny wynosi 400 mg/m² powierzchni ciała. Lek należy podawać jako pojedynczą dawkę w krótkim wlewie dożylnym trwającym od 15 do 60 minut.^{Ustalanie dawki wzorem Calverta}

Alternatywną metodą określenia dawki karboplatyny jest zastosowanie wzoru Calverta, który uwzględnia współczynnik filtracji kłębuszkowej (GFR) pacjenta:³

Dawka (mg) = docelowa wartość AUC (mg/mL × min) × [GFR mL/min + 25]

Docelowe wartości AUC (pole pod krzywą) zależą od schematu leczenia i statusu terapeutycznego pacjenta. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku wzoru Calverta dawka obliczana jest w mg, a nie w mg/m² powierzchni ciała.⁴

Przeciwwskazania dla wzoru Calverta

Wzór Calverta nie powinien być stosowany u pacjentów poddanych wcześniej intensywnemu leczeniu wstępnemu.⁵ Za pacjentów poddanych intensywnemu leczeniu wstępnemu uznaje się osoby, które otrzymały:

• Mitomycynę C – chemioterapeutyk o działaniu alkilującym⁶
• Nitrozomocznik – grupę leków przeciwnowotworowych⁷
• Leczenie skojarzone doksorubicyną i (lub) cyklofosfamidem i (lub) cisplatyną⁸
• Leczenie skojarzone pięcioma lub więcej produktami leczniczymi⁹
• Radioterapię ≥ 4500 radów zogniskowaną w polu 20 × 20 cm lub na więcej niż jednym polu leczenia¹⁰

Przerywanie i modyfikacja leczenia

Leczenie karboplatyną należy przerwać w następujących przypadkach:¹¹

• Brak odpowiedzi guza na leczenie
• Progresja choroby
• Wystąpienie nietolerowanych działań niepożądanych

Kolejnego cyklu leczenia nie należy rozpoczynać przed upływem czterech tygodni od poprzedniego podania karboplatyny oraz przed osiągnięciem następujących parametrów hematologicznych:¹²

• Liczba neutrofilów ≥ 2000 komórek/mm³
• Liczba płytek krwi ≥ 100 000 komórek/mm³

Redukcja dawki u pacjentów z czynnikami ryzyka

U pacjentów z czynnikami ryzyka zaleca się zmniejszenie dawki początkowej o 20-25%. Za czynniki ryzyka uznaje się:¹³

• Wcześniejsze leczenie powodujące mielosupresję
• Niski stopień sprawności pacjenta:
  • Skala ECOG-Zubrod: 2-4
  • Skala Karnofsky’ego: poniżej 80

Do dostosowania dawek w przyszłych cyklach zaleca się określenie hematologicznego nadiru poprzez wykonywanie cotygodniowych badań morfologii krwi podczas początkowych cykli leczenia karboplatyną.¹⁴

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z klirensem kreatyniny mniejszym niż 60 mL/min istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia ciężkiego zahamowania czynności szpiku kostnego. Częstość występowania ciężkiej leukopenii, neutropenii lub trombocytopenii utrzymuje się na poziomie około 25% przy zastosowaniu poniższych zmodyfikowanych dawek:¹⁵

Dla pacjentów z klirensem kreatyniny ≤15 mL/min nie ma wystarczających danych, aby zalecić leczenie karboplatyną.¹⁶

Wszystkie powyższe zalecenia dotyczą dawkowania w pierwszym cyklu leczenia. Kolejne dawki należy dostosować w zależności od tolerancji leczenia przez pacjenta i dopuszczalnego poziomu zahamowania czynności szpiku kostnego.¹⁷

Dawkowanie w terapii skojarzonej

Przy stosowaniu karboplatyny w skojarzeniu z innymi lekami o działaniu mielosupresyjnym konieczne jest dostosowanie dawki zależnie od przyjętego schematu leczenia.¹⁸

Dawkowanie u pacjentów w podeszłym wieku

U pacjentów powyżej 65. roku życia wymagane jest dostosowanie dawki karboplatyny do:¹⁹

• Ogólnego stanu zdrowia
• Czynności nerek

Dostosowanie dawki powinno być rozważone zarówno przy pierwszym, jak i kolejnych cyklach leczenia.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Obecnie nie ma wystarczających danych, które pozwoliłyby na ustalenie konkretnych zaleceń dotyczących dawkowania karboplatyny u dzieci i młodzieży.²⁰

Sposób podawania karboplatyny

Karboplatynę należy podawać wyłącznie drogą dożylną po odpowiednim rozcieńczeniu.²¹

Ważne zalecenia dotyczące przygotowania i podawania

Podczas przygotowywania i podawania karboplatyny należy przestrzegać następujących zasad:²²

• Przestrzegać środków bezpieczeństwa dotyczących substancji niebezpiecznych
• Przygotowanie musi być przeprowadzone przez przeszkolony personel
• Stosować środki ochrony osobistej:
  • Rękawice ochronne
  • Maska ochronna
  • Odzież ochronna

Nie należy używać igieł oraz zestawów do infuzji dożylnych zawierających części aluminiowe, które mogą wchodzić w kontakt z karboplatyną. Aluminium reaguje z karboplatyną, co może prowadzić do:²³

• Tworzenia się osadu
• Osłabienia działania karboplatyny