Wpływ karboplatyny na płodność, ciążę i laktację

Carboplatin Eugia, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, zawierający karboplatynę w stężeniu 10 mg/ml, wymaga szczególnej uwagi przy podawaniu kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią. Podczas konsultacji medycznej należy przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące możliwych skutków stosowania tego leku w odniesieniu do płodności, przebiegu ciąży oraz laktacji.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie karboplatyny u kobiet ciężarnych wiąże się z istotnym ryzykiem dla płodu. Badania przedkliniczne wykazały, że karboplatyna może wywierać działanie embriotoksyczne i teratogenne. Zaobserwowano takie efekty u szczurów, którym podawano lek w okresie organogenezy. Należy podkreślić, że nie przeprowadzono kontrolowanych badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania karboplatyny u kobiet w ciąży.²

Jeżeli pacjentka otrzymuje karboplatynę w okresie ciąży lub zaszła w ciążę podczas stosowania tego leku, lekarz ma obowiązek poinformować ją o potencjalnym zagrożeniu dla rozwijającego się płodu. Ze względu na poważne ryzyko, kobietom w wieku rozrodczym należy stanowczo odradzać zajście w ciążę podczas terapii karboplatyną.³

Karmienie piersią

Brak jest jednoznacznych danych naukowych potwierdzających przenikanie karboplatyny do mleka kobiecego. Mając na uwadze potencjalne ryzyko dla dziecka, w przypadku konieczności zastosowania leczenia karboplatyną u matki karmiącej, należy bezwzględnie zalecić przerwanie karmienia piersią na czas terapii. Decyzja o kontynuowaniu lub zaprzestaniu karmienia piersią powinna być poprzedzona dokładną analizą korzyści wynikających z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki.⁴

Wpływ na płodność

Leczenie przeciwnowotworowe z zastosowaniem karboplatyny może prowadzić do zahamowania czynności gonad zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. U kobiet może się to objawiać brakiem miesiączki, natomiast u mężczyzn może wystąpić azospermia. Nasilenie tych niepożądanych działań jest ściśle związane z zastosowaną dawką leku oraz czasem trwania terapii. Istotnym jest fakt, że zaburzenia płodności mogą mieć charakter nieodwracalny.⁵

Dokładne określenie zakresu uszkodzenia czynności jąder lub jajników jest utrudnione ze względu na częste stosowanie leczenia skojarzonego z wykorzystaniem różnych leków przeciwnowotworowych. W takiej sytuacji trudno jest jednoznacznie ocenić wpływ poszczególnych substancji, w tym karboplatyny, na płodność pacjentów.⁶

Zalecenia dla mężczyzn w wieku rozrodczym

Mężczyznom w wieku rozrodczym, którzy są poddawani terapii karboplatyną, należy przekazać następujące zalecenia:

• Nie planować poczęcia dziecka w trakcie leczenia oraz przez okres co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu – ze względu na możliwe ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego w plemnikach⁷
• Rozważyć możliwość zabezpieczenia płodności poprzez przechowywanie nasienia przed rozpoczęciem leczenia – karboplatyna może powodować nieodwracalną bezpłodność⁸

Zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym

Kobietom w wieku rozrodczym lekarz powinien przekazać następujące informacje:

• Stanowczo zaleca się unikanie zajścia w ciążę podczas terapii karboplatyną⁹
• Karboplatyna jest przeciwwskazana u kobiet ciężarnych oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które mogą zajść w ciążę, chyba że potencjalne korzyści dla matki zdecydowanie przewyższają możliwe ryzyko dla płodu¹⁰
• W przypadku stosowania karboplatyny w okresie ciąży lub zajścia w ciążę podczas leczenia, pacjentka musi być świadoma potencjalnego zagrożenia dla płodu¹¹

Wytyczne dla lekarzy prowadzących leczenie karboplatyną

Lekarz prowadzący terapię z wykorzystaniem preparatu Carboplatin Eugia powinien:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed zastosowaniem leku u kobiet w wieku rozrodczym
2. Edukować pacjentki i pacjentów odnośnie wpływu leku na płodność i możliwych nieodwracalnych skutków
3. Poinformować o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia
4. Zalecić przerwanie karmienia piersią w przypadku konieczności leczenia karboplatyną
5. Omówić z pacjentami możliwości zachowania płodności przed rozpoczęciem terapii