Specjalne ostrzeżenia
Atorvastatin Genoptim

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Atorvastatin Genoptim

Stosowanie atorwastatyny może wiązać się z określonymi zagrożeniami, które wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego. Poniżej przedstawiono kluczowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku Atorvastatin Genoptim oraz zalecane środki ostrożności.¹

Wpływ na wątrobę

Monitorowanie funkcji wątroby jest niezbędne przed rozpoczęciem terapii oraz okresowo w trakcie leczenia produktem Atorvastatin Genoptim. Pacjenci, u których występują objawy sugerujące uszkodzenie wątroby, powinni być poddani diagnostyce oceniającej funkcję tego narządu.²

W przypadku zwiększenia aktywności aminotransferaz należy monitorować pacjenta do momentu normalizacji wyników. Gdy utrzymuje się podwyższona aktywność aminotransferaz przekraczająca trzykrotność górnej granicy normy (GGN), zaleca się redukcję dawki lub całkowite odstawienie leku Atorvastatin Genoptim.³

Szczególną ostrożność należy zachować stosując Atorvastatin Genoptim u pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu oraz u osób z chorobami wątroby w wywiadzie.⁴

Ryzyko udaru krwotocznego – analiza badania SPARCL

Wyniki badania SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) wskazują na częstsze występowanie udarów krwotocznych u pacjentów przyjmujących atorwastatynę w dawce 80 mg w porównaniu z grupą placebo. Dotyczy to pacjentów bez choroby niedokrwiennej serca, którzy niedawno przebyli udar mózgu lub przejściowy atak niedokrwienny (TIA).⁵

Wzrost ryzyka był szczególnie widoczny u pacjentów z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zawałem lakunarnym w wywiadzie. U tych pacjentów stosunek korzyści do ryzyka dla stosowania atorwastatyny w dawce 80 mg pozostaje niejednoznaczny, dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie przeanalizować potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.⁶

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory reduktazy HMG-CoA, w rzadkich przypadkach może wpływać negatywnie na mięśnie szkieletowe powodując bóle mięśniowe, zapalenie mięśni i miopatię. Te objawy mogą prowadzić do rabdomiolizy – stanu potencjalnie zagrażającego życiu, charakteryzującego się znacznym zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej (CK) (>10 razy powyżej górnej granicy normy), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.⁸

Postępowanie przed rozpoczęciem leczenia

Atorwastatyna powinna być przepisywana z ostrożnością pacjentom, u których występują czynniki predysponujące do rabdomiolizy. Przed włączeniem leczenia należy zbadać aktywność kinazy kreatynowej (CK) w następujących przypadkach:⁹

• zaburzenia czynności nerek¹⁰
• niedoczynność tarczycy¹¹
• choroby mięśni lub występowanie dziedzicznych chorób mięśni w wywiadzie rodzinnym¹²
• wcześniejsze wystąpienie działania uszkadzającego mięśnie po stosowaniu statyn lub fibratów¹³
• choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie dużych ilości alkoholu¹⁴
• u osób w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) konieczność wykonania takich badań powinna być rozpatrywana w kontekście innych czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia rabdomiolizy¹⁵
• w sytuacjach, w których stężenie w osoczu może być zwiększone, np. interakcje oraz specjalne grupy pacjentów, w tym podgrupy genetyczne¹⁶

W wymienionych sytuacjach należy rozważyć ryzyko rozpoczęcia leczenia względem możliwych korzyści, zaleca się także kontrolowanie objawów klinicznych.¹⁷

Jeśli aktywność CK jest w oznaczeniu początkowym istotnie podwyższona (>5 razy GGN), nie należy rozpoczynać leczenia.^{Pomiar aktywności kinazy kreatynowej}

Aktywności kinazy kreatynowej (CK) nie należy oznaczać po intensywnym wysiłku fizycznym ani w przypadku występowania innych przyczyn zwiększających jej aktywność, ponieważ utrudnia to właściwą interpretację wyników. Jeśli podczas pierwszego oznaczania aktywność CK jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), pomiar należy powtórzyć po 5-7 dniach w celu potwierdzenia wyników.^{Monitorowanie podczas leczenia}

Pacjent powinien być poinformowany o konieczności niezwłocznego zgłaszania bólów mięśniowych, kurczów lub osłabienia mięśni, zwłaszcza gdy towarzyszy temu ogólne złe samopoczucie lub gorączka.²⁰

W przypadku wystąpienia takich objawów u pacjenta przyjmującego atorwastatynę, należy oznaczyć aktywność CK. Jeżeli jest ona istotnie podwyższona (>5 razy GGN), leczenie należy przerwać.²²

Jeśli objawy kliniczne ustąpią, a aktywność CK powróci do normy, można rozważyć ponowne włączenie atorwastatyny lub innej statyny w najmniejszej dawce przy ścisłej kontroli klinicznej.²³

Leczenie atorwastatyną musi zostać przerwane w przypadku istotnego podwyższenia aktywności CK (>10 razy GGN) lub gdy wystąpi bądź podejrzewa się rabdomiolizę.^{Interakcje lekowe zwiększające ryzyko miopatii}

Ryzyko rabdomiolizy zwiększa się podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z niektórymi produktami leczniczymi, które mogą zwiększać jej stężenie w osoczu:²⁵

• Silne inhibitory enzymu CYP3A4 lub białek transportujących, takie jak:
  • cyklosporyna
  • telitromycyna, klarytromycyna, erytromycyna
  • delawirdyna, styrypentol
  • ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol
  • letermowir
  • inhibitory proteazy HIV (rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir, typranawir z rytonawirem i inne)²⁶
• Gemfibrozyl i inne pochodne kwasu fibrynowego
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV) (boceprewir, telaprewir, elbaswir z grazoprewirem)
• Erytromycyna
• Niacyna
• Ezetymib²⁷

W miarę możliwości należy rozważyć zastosowanie alternatywnych leków (niewchodzących w interakcje). W przypadkach konieczności jednoczesnego stosowania wymienionych leków z atorwastatyną należy starannie rozważyć korzyści i ryzyko związane z takim leczeniem.²⁸

Jeśli pacjent otrzymuje leki zwiększające stężenie atorwastatyny w osoczu, zaleca się zastosowanie mniejszej dawki maksymalnej atorwastatyny. W przypadku silnych inhibitorów CYP3A4 należy rozważyć zastosowanie mniejszej początkowej dawki atorwastatyny i zaleca się odpowiednią obserwację kliniczną pacjenta.²⁹

Jednoczesne stosowanie z kwasem fusydowym

Atorwastatyny nie należy podawać jednocześnie z produktami zawierającymi kwas fusydowy o działaniu ogólnoustrojowym ani w okresie 7 dni od zaprzestania leczenia kwasem fusydowym. U pacjentów, u których podawanie ogólnoustrojowo kwasu fusydowego uważa się za konieczne, leczenie statynami należy przerwać na cały okres terapii kwasem fusydowym.³⁰

Zgłaszano przypadki rabdomiolizy (w tym niektóre zakończone zgonem) u pacjentów otrzymujących jednocześnie kwas fusydowy i statyny. Pacjent powinien zostać poinformowany, aby natychmiast zgłosił się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów osłabienia, bólu lub tkliwości mięśni.³¹

Terapię statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od podania ostatniej dawki kwasu fusydowego.³²

W wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest długotrwałe podawanie ogólnoustrojowe kwasu fusydowego (np. w ciężkich zakażeniach), jednoczesne stosowanie produktu leczniczego Atorvastatin Genoptim i kwasu fusydowego można rozważyć wyłącznie po szczegółowej analizie indywidualnego przypadku i pod ścisłym nadzorem lekarza.³³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W badaniu klinicznym trwającym trzy lata, opartym na ogólnej ocenie dojrzewania i rozwoju, ocenie według skali Tannera oraz pomiarach wzrostu i wagi, nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu atorwastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe.³⁴

Śródmiąższowa choroba płuc

Zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc podczas leczenia niektórymi statynami, szczególnie w terapii długoterminowej. Objawy tej choroby mogą obejmować:³⁵

• duszność
• nieproduktywny kaszel
• ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utrata masy ciała, gorączka)

W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta, należy przerwać leczenie statynami.³⁶

Ryzyko rozwoju cukrzycy

Istnieją dowody wskazujące, że wszystkie leki z grupy statyn zwiększają stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy mogą powodować hiperglikemię wymagającą odpowiedniej opieki diabetologicznej.³⁷

Ponieważ korzyść w postaci redukcji ryzyka chorób naczyniowych przeważa nad ryzykiem rozwoju cukrzycy, nie jest to powód do przerwania leczenia statynami.³⁸

Pacjenci z grupy ryzyka rozwoju cukrzycy (pacjenci ze stężeniem glukozy na czczo 5,6-6,9 mmol/l, BMI > 30 kg/m², podwyższonym stężeniem trójglicerydów, nadciśnieniem tętniczym) powinni być poddani kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.^{Informacje o substancjach pomocniczych}

Produkt leczniczy Atorvastatin Genoptim zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.⁴⁰