Interakcje leku
Atorvastatin Genoptim 80 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atorwastatyna wchodzi w liczne interakcje lekowe, co jest związane z jej metabolizmem oraz transportem w organizmie. Lek jest metabolizowany głównie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) oraz stanowi substrat dla transporterów wątrobowych: polipeptydów 1B1 (OATP1B1) i 1B3 (OATP1B3), które transportują aniony organiczne. Dodatkowo, metabolity atorwastatyny są substratami OATP1B1. Co istotne, atorwastatyna jest również identyfikowana jako substrat białka oporności wielolekowej 1 (MDR1) oraz białka oporności raka piersi (BCRP), co może ograniczać jej wchłanianie jelitowe oraz wpływać na klirens żółciowy.¹

Inhibitory cytochromu CYP3A4

Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych będących inhibitorami CYP3A4 lub białek transportujących może prowadzić do znaczącego wzrostu stężenia atorwastatyny w osoczu, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia miopatii. Ryzyko to jest dodatkowo podwyższone przy równoczesnym stosowaniu atorwastatyny z innymi lekami mogącymi powodować miopatię, takimi jak pochodne kwasu fibrynowego czy ezetymib.²

Silne inhibitory CYP3A4 (takie jak cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, delawirdyna, styrypentol, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol, niektóre leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu HCV (np. elbaswir z grazoprewirem) oraz inhibitory proteazy HIV) znacząco zwiększają stężenie atorwastatyny w osoczu. Jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego stosowania tych leków z atorwastatyną. W przypadkach gdy takie połączenie jest konieczne, zaleca się zmniejszenie dawki początkowej oraz maksymalnej atorwastatyny, a także odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.³

Umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak erytromycyna, diltiazem, werapamil i flukonazol, również mogą podwyższać stężenie atorwastatyny w osoczu. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie erytromycyny i statyn, gdyż zaobserwowano zwiększone ryzyko miopatii w takim przypadku. Amiodaron i werapamil, będące znanymi inhibitorami aktywności CYP3A4, mogą prowadzić do zwiększonej ekspozycji na atorwastatynę. Zaleca się rozważenie stosowania niższej maksymalnej dawki atorwastatyny oraz odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta przy jednoczesnym podawaniu umiarkowanych inhibitorów CYP3A4.⁴

Induktory CYP3A4

Jednoczesne stosowanie atorwastatyny z induktorami cytochromu P450 3A, takimi jak efawirenz, ryfampicyna czy ziele dziurawca, może prowadzić do zmniejszenia stężenia atorwastatyny w osoczu w różnym stopniu. Ze względu na podwójny mechanizm interakcji wykazywany przez ryfampicynę (indukcja cytochromu P450 3A oraz zahamowanie aktywności transportera OATP1B1 w hepatocytach), zaleca się jednoczesne podawanie obu leków. Opóźnione podawanie atorwastatyny po zastosowaniu ryfampicyny wiązało się ze znacznym obniżeniem stężenia atorwastatyny w osoczu. Wpływ ryfampicyny na stężenia atorwastatyny w hepatocytach nie jest znany, dlatego w przypadku konieczności jednoczesnego stosowania należy uważnie kontrolować skuteczność działania tych leków.⁵

Inhibitory transportu

Inhibitory białek transportujących (np. cyklosporyna, letermowir) mogą zwiększać ekspozycję organizmu na atorwastatynę. Wpływ hamowania transporterów wychwytu wątrobowego na stężenie atorwastatyny w hepatocytach pozostaje nieznany. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania zaleca się zmniejszenie dawki atorwastatyny oraz właściwe monitorowanie skuteczności terapii. Nie zaleca się stosowania atorwastatyny u pacjentów przyjmujących jednocześnie letermowir i cyklosporynę.⁶

Pochodne kwasu fibrynowego i ezetymib

Stosowanie fibratów w monoterapii może być związane z występowaniem działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy. Ryzyko to może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania pochodnych kwasu fibrynowego i atorwastatyny. W przypadku konieczności takiego połączenia, należy stosować najniższe dawki atorwastatyny pozwalające osiągnąć efekt terapeutyczny oraz ściśle kontrolować stan pacjenta.⁷

Podobnie, stosowanie ezetymibu w monoterapii wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych dotyczących mięśni, w tym rabdomiolizy. Ryzyko to może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania ezetymibu i atorwastatyny, dlatego pacjenci przyjmujący takie skojarzenie powinni być odpowiednio monitorowani.⁸

Kolestypol

Podczas jednoczesnego podawania kolestypolu z atorwastatyną obserwowano mniejsze stężenie atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów (proporcja stężenia atorwastatyny: 0,74). Jednakże wpływ na lipidy był silniejszy przy jednoczesnym stosowaniu atorwastatyny i kolestypolu w porównaniu do monoterapii którymkolwiek z tych leków.⁹

Kwas fusydowy

Ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy, może być zwiększone podczas jednoczesnego podawania ogólnoustrojowo kwasu fusydowego ze statynami. Mechanizm tej interakcji (niezależnie czy ma charakter farmakodynamiczny, farmakokinetyczny czy mieszany) pozostaje nieznany. Odnotowano przypadki rabdomiolizy, również śmiertelne, wśród pacjentów leczonych takim skojarzeniem. U pacjentów, u których podawanie kwasu fusydowego ogólnoustrojowo jest konieczne, należy przerwać leczenie atorwastatyną na czas kuracji kwasem fusydowym.¹⁰

Kolchicyna

Chociaż nie przeprowadzono specyficznych badań interakcji między atorwastatyną a kolchicyną, odnotowano przypadki wystąpienia miopatii podczas jednoczesnego stosowania tych dwóch produktów. Z tego względu należy zachować szczególną ostrożność podczas równoczesnego stosowania atorwastatyny i kolchicyny.¹¹

Wpływ atorwastatyny na inne produkty lecznicze stosowane jednocześnie

Digoksyna

Podczas jednoczesnego podawania wielokrotnych dawek digoksyny i 10 mg atorwastatyny zaobserwowano nieznaczne zwiększenie stężenia digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym. Pacjenci przyjmujący digoksynę powinni być odpowiednio monitorowani.¹²

Doustne środki antykoncepcyjne

Jednoczesne podawanie atorwastatyny i doustnych środków antykoncepcyjnych prowadzi do zwiększenia stężenia noretysteronu i etynyloestradiolu w osoczu.¹³

Warfaryna

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów otrzymujących przewlekłą terapię warfaryną wykazano, że jednoczesne podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę powodowało niewielkie skrócenie czasu protrombinowego o około 1,7 sekund podczas pierwszych 4 dni terapii skojarzonej. Czas ten powracał do wartości wyjściowej w ciągu 15 dni stosowania atorwastatyny. Mimo że odnotowano jedynie bardzo rzadkie przypadki klinicznie istotnych interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi, zaleca się oznaczenie czasu protrombinowego przed rozpoczęciem leczenia atorwastatyną u pacjentów stosujących kumarynę oraz odpowiednio często w początkowym okresie terapii, aby upewnić się, że nie dochodzi do znaczących zmian w tym parametrze.¹⁴

Po ustabilizowaniu się czasu protrombinowego można go kontrolować w odstępach czasu zazwyczaj zalecanych pacjentom stosującym leki z grupy kumaryny. W przypadku zmiany dawki atorwastatyny lub przerwania leczenia należy zastosować taką samą procedurę kontrolną. Warto zaznaczyć, że stosowanie atorwastatyny u pacjentów nieprzyjmujących leków przeciwzakrzepowych nie jest związane z ryzykiem krwawień ani ze zmianami czasu protrombinowego.¹⁵

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Badania interakcji lekowych zostały przeprowadzone wyłącznie u pacjentów dorosłych. Zakres potencjalnych interakcji u dzieci pozostaje nieznany. Podczas stosowania atorwastatyny u dzieci i młodzieży należy uwzględniać te same interakcje, które występują u dorosłych oraz przestrzegać ostrzeżeń zawartych w charakterystyce produktu leczniczego.¹⁶

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie atorwastatyny wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne zwiększenie ryzyka hepatotoksyczności. Zarówno alkohol, jak i atorwastatyna są metabolizowane w wątrobie, a ich jednoczesne stosowanie może zwiększać obciążenie tego narządu i prowadzić do uszkodzenia hepatocytów.

Alkohol może nasilać działanie niepożądane atorwastatyny, takie jak bóle mięśni (mialgia) oraz zwiększać ryzyko rabdomiolizy. Ponadto, może wpływać na farmakokinetykę leku poprzez indukcję aktywności enzymów metabolizujących.

Pacjentom przyjmującym atorwastatynę zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu lub całkowitą abstynencję, szczególnie u osób z współistniejącymi chorobami wątroby lub czynnikami ryzyka hepatotoksyczności. W przypadku okazjonalnego spożycia alkoholu, powinno się monitorować parametry czynności wątroby oraz obserwować pacjenta pod kątem potencjalnych objawów uszkodzenia mięśni.

Tabela interakcji lekowych