Działania niepożądane
Aripilek 15 mg

Działania niepożądane leku Aripilek (arypiprazol)

Profil bezpieczeństwa arypiprazolu został dokładnie zbadany w licznych badaniach klinicznych oraz monitorowany po wprowadzeniu leku do obrotu. Analiza zebranych danych pozwala na szczegółową charakterystykę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tego leku przeciwpsychotycznego.¹

Charakterystyka ogólna działań niepożądanych

Najczęściej notowanymi działaniami niepożądanymi w badaniach kontrolowanych placebo podczas terapii arypiprazolem są akatyzja i nudności, przy czym każde z tych działań występowało u ponad 3% pacjentów leczonych arypiprazolem w postaci doustnej.²

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane związane z leczeniem arypiprazolem według klasyfikacji układowo-narządowej oraz częstości występowania. Dane te pochodzą zarówno z badań klinicznych, jak i ze zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu.³

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych:<sup data-drug="Aripilek" data-section="Działania niepożądane" title="Wszystkie działania niepożądane podano według klasyfikacji układ/narząd i częstości: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (4

• Bardzo często: ≥ 1/10 (występuje częściej niż u 1 na 10 pacjentów)
• Często: ≥ 1/100 do < 1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
• Niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100 (występuje u 1 do 10 na 1 000 pacjentów)
• Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów)
• Bardzo rzadko: < 1/10 000 (występuje rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów)
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Objawy pozapiramidowe (EPS)

Schizofrenia u dorosłych: W długoterminowym 52-tygodniowym badaniu kontrolowanym, u pacjentów leczonych arypiprazolem rzadziej obserwowano objawy pozapiramidowe (25,8%) w porównaniu z pacjentami leczonymi haloperydolem (57,3%). EPS obejmowały parkinsonizm, akatyzję, dystonię i dyskinezę.⁵

W 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo, częstość EPS wynosiła 19% u pacjentów leczonych arypiprazolem i 13,1% u pacjentów otrzymujących placebo. W innym 26-tygodniowym badaniu porównawczym, częstość EPS wynosiła 14,8% dla arypiprazolu i 15,1% dla olanzapiny.⁶

Epizody maniakalne w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u dorosłych: W 12-tygodniowym badaniu kontrolowanym obserwowano EPS u 23,5% pacjentów leczonych arypiprazolem, w porównaniu do 53,3% pacjentów leczonych haloperydolem. W innym 12-tygodniowym badaniu EPS wystąpiły u 26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 17,6% pacjentów leczonych litem.⁷

W 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo podczas fazy leczenia podtrzymującego, EPS wystąpiły u 18,2% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 15,7% pacjentów otrzymujących placebo.⁸

Akatyzja

Akatyzja jest istotnym działaniem niepożądanym, które dotyka znacząco więcej pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do grupy placebo. W badaniach kontrolowanych placebo u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi przypadki akatyzji wystąpiły u 12,1% pacjentów leczonych arypiprazolem i jedynie u 3,2% pacjentów otrzymujących placebo. U pacjentów ze schizofrenią częstość akatyzji wynosiła 6,2% w grupie arypiprazolu i 3,0% w grupie placebo.⁹

Dystonia

Dystonia jest działaniem niepożądanym związanym z klasą leków przeciwpsychotycznych. Objawy dystonii, charakteryzujące się długotrwałymi nieprawidłowymi skurczami grup mięśni, mogą wystąpić u wrażliwych pacjentów w ciągu pierwszych kilku dni leczenia. Do objawów dystonii należą:¹⁰

• Skurcze mięśni szyi, czasami postępujące do ucisku w gardle
• Trudności z przełykaniem
• Trudności z oddychaniem
• Zaburzenia ruchów języka

Chociaż objawy te mogą pojawić się nawet po zastosowaniu małych dawek, występują one częściej i z większym nasileniem podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji o dużej sile działania i w większych dawkach. Zwiększone ryzyko ostrej dystonii obserwuje się u mężczyzn i w młodszych grupach wiekowych.¹¹

Zmiany stężenia prolaktyny

W trakcie badań klinicznych oraz po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia prolaktyny w surowicy u pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do wartości początkowych.¹²

W populacji młodzieży ze schizofrenią w wieku 13-17 lat leczonej arypiprazolem (5-30 mg) przez okres do 72 miesięcy, małe stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 25,6% dziewcząt (<3 ng/ml) i 45,0% chłopców (<2 ng/ml).<sup data-drug="Aripilek" data-section="Działania niepożądane" title="W grupie młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) ze schizofrenią, otrzymującej dawki arypiprazolu od 5 do 30 mg przez okres maksymalnie do 72 miesięcy, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy u kobiet (<3 ng/ml) i u mężczyzn (13

W dwóch długoterminowych badaniach u młodzieży (13-17 lat) ze schizofrenią i chorobą afektywną dwubiegunową, częstość niskich stężeń prolaktyny wynosiła 37,0% u kobiet (<3 ng/ml) i 59,4% u mężczyzn (<2 ng/ml).<sup data-drug="Aripilek" data-section="Działania niepożądane" title="Podczas dwóch długoterminowych badań z udziałem młodzieży (od 13 do 17 lat) ze schizofrenią i pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową leczonych arypiprazolem, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy u kobiet (< 3 ng/ml) i mężczyzn (14

Parametry laboratoryjne

Porównania wyników badań laboratoryjnych między grupami leczonymi arypiprazolem i placebo nie wykazały medycznie istotnych różnic w zakresie rutynowych parametrów laboratoryjnych i lipidowych. Ogólnie przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK) obserwowano u 3,5% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 2,0% pacjentów otrzymujących placebo.¹⁵

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Schizofrenia u młodzieży w wieku 15 lat i starszej: W krótkoterminowym badaniu z kontrolą placebo z udziałem 302 nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią, częstość i rodzaj działań niepożądanych były podobne do występujących u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych zgłaszanych częściej u nastolatków:¹⁶

• Bardzo często (≥ 1/10): senność/sedacja i zaburzenia pozapiramidowe
• Często (≥ 1/100 do < 1/10): suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt, niedociśnienie ortostatyczne

Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u młodzieży w wieku 13 lat i starszej: Częstość i rodzaj działań niepożądanych były podobne do występujących u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych:¹⁷

• Bardzo często (≥ 1/10): senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%) i zmęczenie (11,8%)
• Często (≥ 1/100 do < 1/10): ból w górnej części brzucha, zwiększenie częstości akcji serca, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, drżenie mięśni oraz dyskineza

Następujące działania niepożądane miały prawdopodobnie związek z zastosowaną dawką:¹⁸

• Zaburzenia pozapiramidowe: częstość dla dawki 10 mg: 9,1%, dla dawki 30 mg: 28,8%, dla placebo: 1,7%
• Akatyzja: częstość dla dawki 10 mg: 12,1%, dla dawki 30 mg: 20,3%, dla placebo: 1,7%

Średnie zmiany masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym po 12 i 30 tygodniach leczenia wynosiły odpowiednio dla arypiprazolu 2,4 kg oraz 5,8 kg, a w przypadku placebo 0,2 kg oraz 2,3 kg.¹⁹

W populacji dzieci i młodzieży senność oraz zmęczenie obserwowano częściej u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym w porównaniu do pacjentów ze schizofrenią.²⁰

Zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów leczonych arypiprazolem mogą wystąpić zaburzenia kontroli impulsów, takie jak:²¹

• Patologiczne uzależnienie od hazardu
• Hiperseksualność
• Kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy
• Obżarstwo lub kompulsywne objadanie się

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²²

Dane kontaktowe:²³

• Adres: Al. Jerozolimskie 181 C, 02-222 Warszawa
• Tel.: +48 22 49 21 301
• Faks: +48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁴