Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Alikval Duo

Produkt leczniczy Alikval Duo (wildagliptyna + metformina) wymaga przestrzegania szczególnych środków ostrożności ze względu na swój złożony skład i mechanizm działania. Należy zwrócić uwagę na szereg aspektów bezpieczeństwa, które mogą wpłynąć na skuteczność terapii i minimalizację ryzyka działań niepożądanych.¹

Ogólne zastosowanie leku

Alikval Duo nie jest lekiem zastępującym insulinę u pacjentów, którzy jej wymagają. Produkt ten nie powinien być podawany osobom z cukrzycą typu 1.²

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa stanowi rzadkie, ale poważne powikłanie metaboliczne związane ze stosowaniem metforminy. Najczęściej występuje w przypadku ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, chorób układu oddechowego lub posocznicy. Nagłe pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji metforminy, zwiększając ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.³

W przypadku odwodnienia (spowodowanego ciężką biegunką, wymiotami, gorączką lub zmniejszonym przyjmowaniem płynów) należy tymczasowo wstrzymać stosowanie metforminy i skontaktować się z lekarzem.⁴

Należy zachować szczególną ostrożność przy rozpoczynaniu leczenia produktami, które mogą zaburzać czynność nerek (jak leki przeciwnadciśnieniowe, moczopędne lub NLPZ) u pacjentów przyjmujących metforminę.⁵

Czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej

• Nadmierne spożycie alkoholu
• Niewydolność wątroby
• Źle kontrolowana cukrzyca
• Ketoza
• Długotrwałe głodzenie
• Stany związane z niedotlenieniem
• Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych mogących wywołać kwasicę mleczanową⁶

Pacjentów i/lub ich opiekunów należy poinformować o ryzyku wystąpienia kwasicy mleczanowej. Objawami kwasicy mleczanowej są: duszność kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia i hipotermia, po której może następować śpiączka. W przypadku podejrzenia takich objawów pacjent powinien natychmiast przerwać przyjmowanie metforminy i szukać pomocy medycznej.⁷

Diagnostyka laboratoryjna kwasicy mleczanowej obejmuje zmniejszenie wartości pH krwi (<7,35), zwiększenie stężenia mleczanów w osoczu (>5 mmol/l) oraz zwiększenie luki anionowej i stosunku mleczanów do pirogronianów.⁸

Podawanie środków kontrastowych zawierających jod

Donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastowych może prowadzić do nefropatii kontrastowej, powodując kumulację metforminy i zwiększenie ryzyka kwasicy mleczanowej. Należy przerwać stosowanie metforminy przed badaniem obrazowym lub podczas niego i nie podawać jej przez co najmniej 48 godzin po badaniu. Wznowienie leczenia można rozważyć po ponownej ocenie czynności nerek i potwierdzeniu jej stabilności.⁹

Monitorowanie czynności nerek

Wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego (GFR) powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia, a następnie regularnie monitorowana. Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z GFR <30 ml/min i należy ją tymczasowo odstawić w przypadku wystąpienia stanów wpływających na czynność nerek.¹⁰

Zaleca się szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków, które mogą wpływać na czynność nerek, powodować istotne zmiany hemodynamiczne lub hamować transport nerkowy, co może zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na metforminę.¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

Alikval Duo nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tym u osób, u których aktywność AlAT lub AspAT przed rozpoczęciem leczenia przekracza ponad 3-krotnie górną granicę normy (ULN).¹²

Monitorowanie aktywności enzymów wątrobowych

Zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby, były rzadko zgłaszane po zastosowaniu wildagliptyny. Przebiegały one zazwyczaj bezobjawowo, bez następstw klinicznych, a wyniki prób czynnościowych wątroby wracały do normy po przerwaniu leczenia.¹³

Schemat monitorowania czynności wątroby podczas leczenia Alikval Duo:

1. Wykonanie prób czynnościowych wątroby przed rozpoczęciem leczenia w celu ustalenia wartości wyjściowych
2. Monitorowanie czynności wątroby w odstępach trzymiesięcznych w pierwszym roku leczenia
3. Następnie okresowe kontrole¹⁴

W przypadku zwiększonej aktywności aminotransferaz należy wykonać powtórnie próby wątrobowe w celu potwierdzenia wyniku. Kolejne badania powinny być wykonywane często, aż do ustąpienia zaburzeń. Jeśli aktywność AspAT lub AlAT utrzymuje się na poziomie co najmniej 3-krotnie wyższym od górnej granicy normy, zaleca się przerwanie leczenia Alikval Duo.¹⁵

Pacjenci, u których wystąpi żółtaczka lub inne objawy wskazujące na zaburzenia czynności wątroby, powinni przerwać stosowanie Alikval Duo.¹⁶

Po przerwaniu leczenia i uzyskaniu prawidłowych wyników prób czynnościowych wątroby, nie należy ponownie rozpoczynać terapii Alikval Duo.¹⁷

Zaburzenia skóry

W badaniach nieklinicznych obserwowano zmiany chorobowe skóry, w tym powstawanie pęcherzy i owrzodzeń na kończynach u małp, którym podawano wildagliptynę. Chociaż nie stwierdzono zwiększonej częstości występowania zmian skórnych w badaniach klinicznych, istnieje ograniczone doświadczenie dotyczące pacjentów ze skórnymi powikłaniami cukrzycowymi.¹⁸

Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki pęcherzowych i złuszczających zmian skórnych. Dlatego w ramach rutynowego postępowania z pacjentami chorymi na cukrzycę, zaleca się monitorowanie zaburzeń skóry, takich jak powstawanie pęcherzy lub owrzodzeń.¹⁹

Ostre zapalenie trzustki

Stosowanie wildagliptyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Pacjentów należy poinformować o charakterystycznych objawach tego powikłania.²⁰

W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy przerwać stosowanie wildagliptyny. Jeśli rozpoznanie ostrego zapalenia trzustki zostanie potwierdzone, nie należy wznawiać leczenia wildagliptyną. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie.²¹

Hipoglikemia

Znanym działaniem pochodnych sulfonylomocznika jest wywoływanie hipoglikemii. Pacjenci otrzymujący wildagliptynę w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika mogą być narażeni na ryzyko hipoglikemii. W takich przypadkach można rozważyć zastosowanie mniejszej dawki pochodnej sulfonylomocznika, aby zmniejszyć to ryzyko.²²

Zabieg chirurgiczny

Podawanie metforminy musi zostać przerwane bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu lub po wznowieniu odżywiania doustnego, pod warunkiem ponownej oceny czynności nerek i potwierdzenia jej stabilności.²³

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Alikval Duo zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁴

Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach Alikval Duo:

Preparat zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza, że jest praktycznie „wolny od sodu”.²⁵