Działania niepożądane leku Alikval Duo

Alikval Duo, zawierający wildagliptynę (50 mg) i metforminę (850 mg lub 1000 mg), jest złożonym produktem leczniczym stosowanym w terapii cukrzycy typu 2. Jak każdy lek, Alikval Duo może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Znajomość potencjalnych działań niepożądanych jest niezbędna dla odpowiedniego zarządzania terapią i zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów.¹

Profil bezpieczeństwa

Profil bezpieczeństwa Alikval Duo został określony na podstawie danych od 6197 pacjentów uczestniczących w randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo, z których 3698 osób otrzymywało wildagliptynę/metforminę, a 2499 placebo/metforminę. Działania niepożądane obserwowane w tych badaniach miały w większości przypadków charakter łagodny i przemijający, nie wymagając przerwania leczenia. Warto podkreślić, że nie stwierdzono korelacji między występowaniem działań niepożądanych a wiekiem, grupą etniczną pacjenta, czasem leczenia czy wielkością dobowej dawki.²

Szczególne ostrzeżenia bezpieczeństwa

Należy zwrócić uwagę na dwa istotne zagrożenia związane ze składnikami leku Alikval Duo:

• Zapalenie trzustki – stosowanie wildagliptyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia tego powikłania
• Kwasica mleczanowa – poważne powikłanie zgłaszane po zastosowaniu metforminy, szczególnie u pacjentów ze współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek

Oba te powikłania wymagają szczególnej uwagi klinicznej i monitorowania pacjentów podczas terapii.³

Zestawienie działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych u pacjentów otrzymujących wildagliptynę i metforminę, zarówno jako poszczególne składniki, jak i w formie produktu złożonego, w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi.

* Działania niepożądane zgłoszone u pacjentów, którzy otrzymali metforminę w monoterapii i których nie obserwowano u pacjentów otrzymujących wildagliptynę+metforminę jako produkt złożony o ustalonej dawce.
† Na podstawie doświadczenia po wprowadzeniu do obrotu.

Częstość występowania zdefiniowano następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Alikval Duo" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zgłaszane u pacjentów, którzy otrzymywali wildagliptynę w badaniach z podwójnie ślepą próbą w monoterapii lub w terapii dodanej, wymieniono poniżej według klasyfikacji układów i narządów oraz bezwzględnej częstości występowania. Częstość występowania zdefiniowano następująco: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (4

Charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Działania związane z wildagliptyną

Zaburzenia czynności wątroby (w tym zapalenie wątroby) po zastosowaniu wildagliptyny zgłaszano rzadko. W większości przypadków przebiegały one bezobjawowo, bez następstw klinicznych, a wyniki prób czynnościowych wątroby wracały do normy po zaprzestaniu leczenia. W kontrolowanych badaniach trwających do 24 tygodni częstość zwiększenia aktywności AlAT lub AspAT przekraczająca trzy lub więcej razy górną granicę normy (stwierdzona w trakcie co najmniej 2 kolejnych pomiarów lub podczas ostatniej wizyty) wynosiła odpowiednio 0,2%, 0,3% i 0,2% dla wildagliptyny w dawce 50 mg raz na dobę, wildagliptyny w dawce 50 mg dwa razy na dobę i wszystkich leków porównywanych. Zwiększenia aktywności aminotransferaz miały zazwyczaj charakter bezobjawowy, nie postępowały i nie wiązały się z cholestazą ani żółtaczką.⁵

Obrzęk naczynioruchowy podczas przyjmowania wildagliptyny zgłaszano rzadko, z częstością podobną do grupy kontrolnej. Większy odsetek tych objawów raportowano, gdy wildagliptynę podawano w skojarzeniu z inhibitorem ACE. Większość zdarzeń miała łagodny charakter i ustępowała w trakcie kontynuacji leczenia wildagliptyną.⁶

Hipoglikemia występowała niezbyt często, gdy wildagliptynę (0,4%) stosowano w monoterapii w porównaniu z kontrolą (0,2%). Nie zgłoszono ciężkich lub poważnych epizodów hipoglikemii. Częstość występowania hipoglikemii różniła się w zależności od kombinacji lekowej:

• W skojarzeniu z metforminą: 1% pacjentów leczonych wildagliptyną vs 0,4% otrzymujących placebo
• Po dodaniu pioglitazonu: 0,6% pacjentów leczonych wildagliptyną vs 1,9% otrzymujących placebo
• Po dodaniu sulfonylomocznika: 1,2% pacjentów leczonych wildagliptyną vs 0,6% otrzymujących placebo
• Po dodaniu sulfonylomocznika i metforminy: 5,1% pacjentów leczonych wildagliptyną vs 1,9% otrzymujących placebo
• W skojarzeniu z insuliną: 14% dla wildagliptyny vs 16% dla placebo

Jak widać, ryzyko hipoglikemii jest szczególnie istotne przy kombinacji wildagliptyny z sulfonylomocznikiem oraz metforminą, a także w terapii skojarzonej z insuliną.⁷

Działania związane z metforminą

Zmniejszenie wchłaniania witaminy B12 obserwowano bardzo rzadko u pacjentów leczonych przewlekle metforminą, wraz ze zmniejszeniem jej stężenia w surowicy. Ten efekt należy uwzględnić jako potencjalny czynnik etiologiczny niedokrwistości megaloblastycznej, która może rozwinąć się u pacjentów przyjmujących metforminę przez dłuższy czas.⁸

Zaburzenia czynności wątroby – zgłaszano pojedyncze przypadki nieprawidłowych wyników prób czynnościowych wątroby lub zapalenia wątroby, które ustępowały po przerwaniu leczenia metforminą.⁹

Zaburzenia żołądka i jelit występują najczęściej podczas rozpoczynania leczenia metforminą i w większości przypadków ustępują samoistnie. W celu zmniejszenia ryzyka ich występowania zaleca się:

• Przyjmowanie metforminy 2 razy na dobę podczas posiłków lub po posiłku
• Powolne zwiększanie dawki, co może poprawić tolerancję leczenia przez układ pokarmowy

Te działania są charakterystyczne dla metforminy i wymagają odpowiedniego postępowania w początkowym okresie terapii.¹⁰

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych kluczowe jest ich odpowiednie rozpoznanie i wdrożenie właściwego postępowania. Jeśli wystąpią oznaki zapalenia trzustki (długotrwały, silny ból brzucha, nudności, wymioty), należy natychmiast przerwać leczenie i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę. W przypadku objawów kwasicy mleczanowej (ból brzucha, duszność, hipotermia, senność) konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i hospitalizacja pacjenta.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe związane z metforminą zwykle ustępują samoistnie po dostosowaniu schematu dawkowania i przyjmowaniu leku z posiłkiem. W przypadku utrzymujących się dolegliwości należy rozważyć zmniejszenie dawki lub czasowe odstawienie leku.

Przy nieprawidłowych wynikach prób wątrobowych zaleca się monitorowanie parametrów wątrobowych, a w razie utrzymywania się nieprawidłowości lub pojawienia się objawów klinicznych – odstawienie leku.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹¹