Wpływ kwetiapiny na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie kwetiapiny (Alcreno) u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego. Informacje przekazywane pacjentkom muszą być precyzyjne, oparte na badaniach naukowych oraz uwzględniać bilans korzyści i ryzyka wynikający z terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące wpływu kwetiapiny na płodność, ciążę oraz karmienie piersią, które powinny zostać przekazane pacjentkom.¹

Kwetiapina w okresie ciąży

Dane dotyczące stosowania kwetiapiny w czasie ciąży są umiarkowane (obejmują około 300-1000 przypadków). Dostępne dane, w tym pojedyncze zgłoszenia oraz badania obserwacyjne, nie wskazują jednoznacznie na zwiększone ryzyko wad rozwojowych związanych z leczeniem kwetiapiną. Należy jednak podkreślić, że dostępne informacje nie są wystarczające do sformułowania ostatecznego wniosku dotyczącego bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży.²

Pierwszy trymestr ciąży

W badaniach przeprowadzonych na modelach zwierzęcych wykazano toksyczny wpływ kwetiapiny na reprodukcję. Z tego względu kwetiapinę należy stosować w okresie ciąży jedynie w sytuacjach, gdy potencjalne korzyści przewyższają możliwe ryzyko. Decyzja o stosowaniu leku powinna być podejmowana indywidualnie dla każdej pacjentki po dokładnej analizie stanu klinicznego i potrzeby kontynuacji leczenia.³

Trzeci trymestr ciąży

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży. Noworodki, które były narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych (w tym kwetiapiny) w tym okresie, znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Objawy te mogą obejmować:⁴

• Objawy pozapiramidowe – zaburzenia ruchowe wynikające z nieprawidłowego funkcjonowania układu pozapiramidowego
• Objawy odstawienne – mogące występować z różnym nasileniem i w różnym czasie
• Zaburzenia behawioralne – pobudzenie, wzmożone napięcie mięśniowe, obniżone napięcie mięśniowe, drżenie, senność
• Zaburzenia fizjologiczne – zespół zaburzeń oddechowych lub problemy z karmieniem

Ze względu na możliwość wystąpienia powyższych objawów, stan noworodków matek przyjmujących kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży powinien być starannie monitorowany przez personel medyczny po porodzie.⁵

Kwetiapina w okresie karmienia piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone i niejednoznaczne. Dostępne informacje nie pozwalają na jednoznaczne określenie bezpieczeństwa stosowania leku w okresie laktacji. W przypadku konieczności stosowania kwetiapiny u kobiety karmiącej piersią, lekarz powinien rozważyć dwie możliwości:⁶

1. Przerwanie karmienia piersią i kontynuacja leczenia kwetiapiną
2. Przerwanie leczenia kwetiapiną i kontynuacja karmienia piersią

Decyzja powinna być podjęta indywidualnie, z uwzględnieniem korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia kwetiapiną dla matki. Istotne jest, aby lekarz szczegółowo omówił z pacjentką wszystkie aspekty tej decyzji.⁷

Wpływ kwetiapiny na płodność

Wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi nie został dokładnie oceniony w badaniach klinicznych. Badania przeprowadzone na szczurach wykazały działania wynikające ze zwiększonego stężenia prolaktyny, jednak efekty te nie mogą być bezpośrednio odniesione do organizmu ludzkiego. Kobiety planujące ciążę powinny skonsultować się z lekarzem prowadzącym w celu ustalenia optymalnego postępowania terapeutycznego.⁸

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w wieku rozrodczym

Lekarze prowadzący terapię kwetiapiną u kobiet w wieku rozrodczym powinni:⁹

• Dokładnie omówić z pacjentką potencjalne ryzyko i korzyści stosowania kwetiapiny podczas ciąży
• Regularnie weryfikować konieczność kontynuacji leczenia, szczególnie w przypadku planowania ciąży
• W przypadku pacjentek w ciąży – rozważyć możliwość modyfikacji leczenia lub jego czasowego przerwania, zwłaszcza w trzecim trymestrze
• Poinformować pozostały personel medyczny (położników, neonatologów) o stosowaniu kwetiapiny przez pacjentkę w ciąży
• Zapewnić odpowiednią obserwację noworodków matek przyjmujących kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży
• Wspomóc pacjentkę w podjęciu świadomej decyzji dotyczącej karmienia piersią

Należy pamiętać, że decyzja o kontynuacji, modyfikacji lub przerwaniu leczenia kwetiapiną w okresie ciąży i karmienia piersią powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki, ryzyka nawrotu choroby oraz potencjalnego wpływu na rozwijający się płód lub noworodka.¹⁰