Właściwości farmakodynamiczne
Acnatac (10 mg + 0,25 mg)/g

Właściwości farmakodynamiczne produktu leczniczego Acnatac

Acnatac, żel zawierający klindamycynę (10 mg/g) i tretynoinę (0,25 mg/g), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwtrądzikowych do stosowania zewnętrznego (kod ATC D10AF51). Stanowi on połączenie dwóch substancji czynnych o odmiennych, ale wzajemnie uzupełniających się mechanizmach działania, co pozwala na skuteczniejsze zwalczanie trądziku pospolitego niż monoterapia każdą z tych substancji.^[1]

Mechanizm działania składników aktywnych

Klindamycyna jest półsyntetyczną pochodną linkomycyny, wytwarzanego przez bakterie Streptomyces lincolnensis. Działa ona głównie bakteriostatycznie poprzez wiązanie się z podjednostką rybosomalną 50S wrażliwych bakterii. W ten sposób uniemożliwia wydłużenie łańcuchów peptydowych, zakłócając reakcję transferu peptydylu na rybosomie, co prowadzi do zahamowania syntezy białek bakteryjnych. Warto zaznaczyć, że fosforan klindamycyny jest nieaktywny in vitro, jednak in vivo ulega hydrolizie do aktywnej przeciwbakteryjnie klindamycyny.^[2]

Tretynoina stosowana miejscowo wykazuje podwójne działanie: komedolityczne i przeciwzapalne. Zmniejsza ona zwartość komórek nabłonka mieszków włosowych, co hamuje powstawanie mikrozaskórników. Dodatkowo pobudza aktywność mitotyczną i przyspiesza wymianę komórek nabłonka mieszków włosowych, ułatwiając wydalanie zaskórników. Działanie komedolityczne tretynoiny związane jest z normalizacją procesów złuszczania nabłonka mieszków włosowych. Jej właściwości przeciwzapalne wynikają natomiast z hamowania aktywności receptorów toll-podobnych (TLR).^[3]

Synergistyczne działanie składników

Jednoczesne leczenie klindamycyną i tretynoiną nie tylko łączy indywidualne działania obu substancji, ale również umożliwia wzajemne uzupełnianie się ich właściwości. Dane z piśmiennictwa wskazują, że stosowanie tretynoiny wraz z klindamycyną zwiększa wchłanianie tej drugiej. Takie skojarzone leczenie ukierunkowane jest na wiele czynników patogennych odpowiedzialnych za trądzik: nieprawidłową keratynizację mieszków włosowych, proliferację Propionibacterium acnes, stan zapalny oraz zwiększone wytwarzanie łoju.^[4]

Skuteczność kliniczna produktu leczniczego Acnatac

Skuteczność kliniczna produktu Acnatac została potwierdzona w trzech randomizowanych badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą, w których uczestniczyło łącznie 4550 pacjentów z trądzikiem pospolitym oraz zmianami o charakterze zapalnym i niezapalnym. Z tej grupy 1853 pacjentów leczono produktem Acnatac żel, 846 tretynoiną, 1428 fosforanem klindamycyny, a u 423 stosowano samo podłoże produktu.^[5]

Metodologia badań klinicznych

Do badań kwalifikowano pacjentów z 20–50 trądzikowymi zmianami zapalnymi na twarzy (grudki i krostki), 20–100 trądzikowymi zmianami niezapalnymi na twarzy (zaskórniki otwarte i zamknięte), nie więcej niż dwiema zmianami guzkowymi o średnicy nieprzekraczającej 5 mm i bez zmian torbielowatych. Zmiany skórne liczono na początku badania oraz po 2, 4, 8 i 12 tygodniach leczenia.^[6]

W dwóch badaniach (7001.G2HP-06-02 i 7001.G2HP-07-02) porównano metodą podwójnie ślepej próby leczenie produktem Acnatac z monoterapią każdą z substancji czynnych (żel z fosforanem klindamycyny o stężeniu 1,2% oraz żel z tretynoiną o stężeniu 0,025%) oraz z samym podłożem produktu. Trzecie badanie (MP1501-02) miało na celu porównanie produktu Acnatac z klindamycyną stosowaną w monoterapii.^[7]

Główne parametry oceny skuteczności w badaniach 7001.G2HP-06-02 i 7001.G2HP-07-02 obejmowały:

• Średnią procentową zmianę liczby skórnych zmian zapalnych w tygodniu 12. w porównaniu z punktem wyjścia
• Średnią procentową zmianę liczby skórnych zmian niezapalnych w tygodniu 12. w porównaniu z punktem wyjścia
• Średnią procentową zmianę liczby wszystkich zmian skórnych w tygodniu 12. w porównaniu z punktem wyjścia
• Odsetek uczestników, u których w tygodniu 12. doszło do całkowitego lub prawie całkowitego ustąpienia zmian według wyników uzyskanych w skali ogólnej oceny nasilenia zmian przez recenzenta (EGSS – Evaluator’s Global Severity Score)

Przewagę nad monoterapią stwierdzano w przypadku, gdy co najmniej dwa z trzech parametrów dotyczących liczby zmian i wyniki w skali EGSS podzielone na dwie grupy były statystycznie istotne.^[8]

Leki stosowano raz na dobę przez 12 tygodni, po czym przeprowadzano ocenę pacjentów i liczono zmiany skórne.^[9]

Wyniki skuteczności klinicznej

Ze względu na asymetryczny rozkład procentowych liczb zmian skórnych, w badaniach przedstawiono medianę zmiany procentowej.^[10]

Zmniejszenie liczby zmian skórnych

Powyższe wyniki wskazują na wyraźną przewagę produktu Acnatac nad monoterapią każdą z substancji czynnych oraz nad samym podłożem w zakresie redukcji liczby zmian zapalnych, niezapalnych oraz ogólnej liczby zmian skórnych.^[11]

Wyniki ogólnej oceny nasilenia zmian

Wyniki ogólnej oceny nasilenia zmian również wykazały przewagę produktu Acnatac nad monoterapiami oraz podłożem. W badaniu MP-1501-02 wykazano statystycznie istotną różnicę (p=0,002) na korzyść produktu Acnatac w porównaniu z klindamycyną w monoterapii w zakresie całkowitego lub prawie całkowitego ustąpienia zmian albo poprawy o co najmniej 2 stopnie.^[12]

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Analizowano również skuteczność produktu Acnatac w podgrupie młodzieży w wieku od 12 do 17 lat. Poniżej przedstawiono procentową zmianę liczby zmian skórnych obserwowaną w tygodniu 12. w tej grupie wiekowej.^[13]

Wyniki te wskazują na skuteczność produktu Acnatac również w populacji młodzieży w wieku 12-17 lat. Podobnie jak w przypadku całej badanej populacji, Acnatac wykazał przewagę nad monoterapią klindamycyną, tretynoiną oraz nad samym podłożem w zakresie redukcji zmian zapalnych, niezapalnych oraz ogólnej liczby zmian skórnych. Należy jednak zaznaczyć, że moc statystyczna tych badań nie była wystarczająca do przeprowadzenia pełnej oceny w podgrupach, a wyniki nie są tak spójne jak w przypadku zmiany liczby zmian skórnych w całej populacji badanej.^[14]