Meralgia parestezyczna
Epidemiologia
Meralgia paresthetica (MP) to mononeuropatia spowodowana uciskiem nerwu skórnego bocznego uda (LFCN), objawiająca się bólem, drętwieniem i pieczeniem w przednio-bocznej części uda. Epidemiologia wskazuje na częstość występowania około 4,3 na 10 000 osobolat w populacji ogólnej, z nowszymi danymi sugerującymi wzrost do 32,6 na 100 000 osobolat. W grupach wysokiego ryzyka, takich jak personel wojskowy, częstość sięga 62 przypadków na 100 000 żołnierzy. MP najczęściej dotyka osoby w wieku 40-60 lat, choć może występować w każdej grupie wiekowej. Czynniki ryzyka obejmują cukrzycę (247/100 000 osobolat, 7-krotnie wyższe ryzyko), otyłość, ciążę (OR 12,0; 95% CI 1,2-118,0), zespół cieśni nadgarstka (OR 7,7; 95% CI 1,9-31,1), uwarunkowania anatomiczne oraz czynniki mechaniczne i metaboliczne. Obustronne objawy występują u 20-25% pacjentów, a u chorych z COVID-19 na OIT MP rozpoznano u 33% przypadków, co może wiązać się z powikłaniami neurologicznymi i ograniczoną mobilnością.
Epidemiologia meralgia paresthetica (Meralgia parestezyczna)
Meralgia paresthetica (MP), znana również jako zespół Bernhardta-Rotha, jest mononeuropatią związaną z uciskiem lub uszkodzeniem nerwu skórnego bocznego uda (lateral femoral cutaneous nerve, LFCN). Zaburzenie to cechuje się bólem, drętwieniem lub pieczeniem w przednio-bocznej części uda. Epidemiologia tego schorzenia jest istotna z punktu widzenia klinicznego, gdyż wskazuje na grupy zwiększonego ryzyka oraz trendy w występowaniu tego schorzenia12.
Częstotliwość występowania
Według badań epidemiologicznych, częstość występowania meralgia paresthetica w populacji ogólnej wynosi około 4,3 przypadków na 10 000 osobolat34. Niemniej jednak, nowsze badania wskazują na możliwy wzrost częstości występowania, z szacunkami sięgającymi 32,6 przypadków na 100 000 osobolat5. W populacjach specjalnych, takich jak personel wojskowy, częstość występowania jest niemal dwukrotnie wyższa niż w populacji ogólnej, osiągając 62 przypadki na 100 000 żołnierzy6.
Warto zauważyć, że MP może być schorzeniem niedodiagnozowanym w praktyce klinicznej. Według niektórych źródeł, opisywane są 3 przypadki na 10 000 pacjentów ogólnych klinik, ale szacuje się, że schorzenie to występuje u około 7-35% pacjentów skierowanych z powodu dyskomfortu nóg7.
Wiek i płeć
Meralgia paresthetica może występować w każdej grupie wiekowej, jednak najczęściej dotyka osób w średnim wieku. Większość źródeł wskazuje, że szczyt zachorowań przypada na czwartą i piątą dekadę życia (40-60 lat)89. Niektóre badania sugerują węższy przedział, wskazując na najwyższą częstość występowania u osób między 30 a 40 rokiem życia10.
Jeśli chodzi o rozkład płci, dane są niejednoznaczne. Niektóre źródła wskazują na brak wyraźnych różnic między płciami11, podczas gdy inne sugerują większą częstość występowania u mężczyzn1213. Ta wyższa częstość u mężczyzn może być związana z czynnikami zawodowymi, takimi jak noszenie pasów narzędziowych przez cieśli, pasów służbowych przez policjantów czy pancerzy przez żołnierzy14. Z kolei inne źródła wskazują, że MP jest częstsza u kobiet niż u mężczyzn1516.
Warto odnotować, że MP rzadko występuje u dzieci17, choć może dotyczyć wszystkich grup wiekowych18.
Czynniki ryzyka i grupy wysokiego ryzyka
Zidentyfikowano szereg czynników ryzyka predysponujących do rozwoju meralgia paresthetica:
- Cukrzyca: Pacjenci z cukrzycą mają znacznie zwiększone ryzyko rozwoju MP. Badania wskazują na siedmiokrotnie wyższą częstość występowania w porównaniu z populacją ogólną, wynoszącą 247 przypadków na 100 000 osobolat u pacjentów z cukrzycą1920.
- Otyłość: Nadmierna masa ciała jest istotnym czynnikiem ryzyka, szczególnie gdy dochodzi do szybkiego przyrostu masy ciała. Około 8% nowych przypadków zgłasza niedawny przyrost masy ciała o ponad 7 kg21.
- Ciąża: Stan ten wiąże się ze zwiększonym ryzykiem MP, z ilorazem szans (OR) wynoszącym 12,0 (95% CI 1,2-118,0)22.
- Zespół cieśni nadgarstka: Pacjenci z tym schorzeniem mają zwiększone ryzyko rozwoju MP, z ilorazem szans wynoszącym 7,7 (95% CI 1,9-31,1)23.
- Uwarunkowania anatomiczne: Badania anatomiczne wykazały, że co najmniej 5% populacji ma nieprawidłowy kanał nerwowy, co może predysponować do wystąpienia MP24.
- Czynniki mechaniczne: Obejmują one noszenie ciasnej odzieży (szczególnie jeansów lub pasków), uraz bezpośredni, skurcz mięśni oraz skoliozę25.
- Czynniki metaboliczne: Oprócz cukrzycy, raportowano związek z alkoholizmem i zatruciem ołowiem26.
- Choroby układu oddechowego: Obstrukcyjne choroby układu oddechowego z przewlekłym kaszlem zwiększają podatność na MP27.
Występowanie obustronne i współwystępowanie
Do 20% pacjentów z meralgia paresthetica ma objawy obustronne28. Niektóre źródła wskazują nawet na wyższą częstość, sugerując, że obustronne występowanie obserwuje się w 20-25% przypadków2930.
Warto zauważyć interesujący związek między MP a COVID-19. W badaniu kohortowym obejmującym 51 pacjentów z COVID-19 na oddziale intensywnej terapii, u 10 (33%) zdiagnozowano MP. Może to być spowodowane powikłaniami neurologicznymi COVID-19, ograniczoną mobilnością pacjentów z powodu przepełnienia oddziałów intensywnej terapii oraz zwiększonym stanem zapalnym związanym z COVID-1931.
Trendy i zmiany w czasie
Częstość występowania meralgia paresthetica wzrosła w ostatnich dziesięcioleciach. Pierwsza zauważalna tendencja wzrostowa została zaobserwowana między 1990 a 1999 rokiem32. Ten trend jest prawdopodobnie związany ze starzeniem się społeczeństwa i rosnącą częstością występowania zespołu metabolicznego i otyłości33.
Kompleksowa analiza trendów w diagnostyce i leczeniu MP przeprowadzona w Niemczech wykazała, że między 2005 a 2018 rokiem nastąpiły znaczące zmiany w opiece nad pacjentami z MP. Wzrosła częstość stosowania obrazowania, potencjałów wywołanych i neurografii, natomiast zmniejszyła się częstość postępowania chirurgicznego. Przecięcia nerwów w leczeniu chirurgicznym MP były znacznie rzadsze niż techniki dekompresyjne34.
Prognozy i rokowanie
Rokowanie w przypadku meralgia paresthetica jest zazwyczaj dobre. Około 85% pacjentów z MP doświadcza poprawy przy zastosowaniu leczenia zachowawczego3536. W przypadku MP związanego z ciążą, objawy zwykle ustępują po porodzie37.
Jeśli MP jest powikłaniem zabiegów medycznych, zwykle ustępuje w ciągu 3 miesięcy38. W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze, leczenie chirurgiczne (neuroliza lub neurektomia) może być skuteczne. Badania wskazują, że całkowite ustąpienie bólu występuje u 85% pacjentów po neurektomii, u 63% po neurolizie i u 22% po iniekcji39.
Wyzwania w nadzorze i diagnostyce
Jednym z głównych wyzwań w epidemiologii meralgia paresthetica jest jej prawidłowe rozpoznanie i odróżnienie od innych stanów. MP jest często błędnie diagnozowana lub przeoczana, co może prowadzić do niedoszacowania jej rzeczywistej częstości występowania4041.
Diagnostyka MP opiera się głównie na objawach klinicznych, jednak badania elektrofizjologiczne, takie jak potencjały somatosensoryczne wywołane i badanie przewodnictwa nerwowego czuciowego, mają odpowiednio 81,3% i 65,2% czułości42. Warto zauważyć, że w badaniu obejmującym 52 pacjentów z podejrzeniem klinicznym MP, u 82 (95,3%) uzyskano pozytywne wyniki badania ultrasonograficznego potwierdzające MP43.
Kolejnym wyzwaniem w nadzorze nad MP jest ograniczona ilość wysokiej jakości badań naukowych. Przegląd literatury wykazał brak badań o wysokiej jakości. Dostępne są tylko cztery prospektywne badania obserwacyjne z małą liczbą przypadków i częściowo niespójnymi wynikami44. Stan dowodów jest ograniczony zarówno pod względem ilości, jak i jakości, odpowiadający poziomowi dowodów 2a dla metod chirurgicznych i niechirurgicznych45.
Wpływ czynników zawodowych i specyficznych populacji
Istnieją pewne grupy zawodowe i populacyjne o zwiększonym ryzyku meralgia paresthetica:
- Personel wojskowy: Częstość występowania MP wśród personelu wojskowego jest prawie dwukrotnie wyższa niż średnia częstość w populacji ogólnej, wynosząca 62 przypadki na 100 000 żołnierzy46.
- Pacjenci chirurgiczni: MP jest związana z całkowitą artroplastyką stawu biodrowego (THA), przednim zabiegiem resurfacingu bioder i operacjami kręgosłupa lędźwiowego. W jednym badaniu 81% pacjentów rozwinęło MP po THA. Wśród operacji kręgosłupa, badania wykazały, że 12-20% pacjentów rozwija MP47.
- Sportowcy: MP obserwuje się u pacjentów uprawiających różne sporty i aktywności fizyczne, w tym gimnastykę, baseball, piłkę nożną, kulturystykę i intensywne ćwiczenia48.
Wnioski i rekomendacje dla nadzoru
Biorąc pod uwagę wzrost częstości występowania meralgia paresthetica i jej związek z powszechnymi schorzeniami, takimi jak cukrzyca i otyłość, ważne jest opracowanie skutecznych strategii nadzoru i poprawy diagnostyki tego schorzenia.
Istnieje potrzeba prowadzenia dalszych badań wieloośrodkowych, randomizowanych badań klinicznych w celu opracowania kompleksowego podejścia do leczenia i diagnostyki, a także ujednolicenia wszystkich wcześniejszych danych49. Ze względu na starzenie się populacji i rosnącą częstość występowania otyłości, zespołu metabolicznego i cukrzycy, można przewidywać wzrost częstości występowania meralgia paresthetica, co czyni tę kwestię istotną dla dalszych badań50.
Ponadto potrzebne są dalsze badania dotyczące determinantów MP. Ponieważ MP występuje w każdej praktyce lekarza rodzinnego co najmniej raz w roku, potrzebne są również badania dotyczące rokowania i leczenia51.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.