Impetigo
Objawy
Liszajec zakaźny (impetigo) to wysoce zaraźliwa infekcja bakteryjna skóry, najczęściej dotykająca dzieci w wieku 2-5 lat. Wyróżnia się trzy formy kliniczne: liszajec niepęcherzowy (70% przypadków) charakteryzujący się czerwonymi nadżerkami pokrytymi miodowożółtym strupem o grubości około 2 cm, liszajec pęcherzowy (30% przypadków) z pęcherzami o średnicy 1-2 cm, oraz cięższa postać ecthyma, prowadząca do głębokich owrzodzeń i blizn. Zmiany lokalizują się głównie na twarzy (wokół nosa i ust), kończynach oraz u niemowląt w okolicy pieluszkowej. Zakażenie rozprzestrzenia się przez bezpośredni kontakt oraz kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami, pozostając zakaźne do 48 godzin po rozpoczęciu antybiotykoterapii lub wyschnięciu strupów. Bez leczenia objawy ustępują zwykle w ciągu 2-3 tygodni, natomiast terapia skraca czas gojenia do 7-10 dni.
- Objawy liszajca zakaźnego
- Rodzaje liszajca zakaźnego
- Objawy liszajca niepęcherzowego
- Objawy liszajca pęcherzowego
- Ecthyma – ciężka postać liszajca
- Przebieg i rozprzestrzenianie się liszajca
- Typowe miejsca występowania
- Drogi zakażenia i rozprzestrzenianie
- Czas trwania i progresja choroby
- Objawy ogólnoustrojowe
- Powikłania liszajca zakaźnego
- Kiedy skontaktować się z lekarzem
Objawy liszajca zakaźnego
Liszajec zakaźny (impetigo) jest wysoce zaraźliwym, bakteryjnym zakażeniem skóry, które dotyka głównie niemowlęta i małe dzieci. Choroba ta może wystąpić u osób w każdym wieku, jednak najczęściej występuje u dzieci w wieku od 2 do 5 lat 12. Objawy liszajca zakaźnego zazwyczaj rozwijają się w ciągu 3-10 dni po zakażeniu bakteryjnym 34.
Rodzaje liszajca zakaźnego
Istnieją trzy główne typy liszajca zakaźnego, różniące się obrazem klinicznym i głębokością zakażenia 5:
- Liszajec zakaźny niepęcherzowy (non-bullous impetigo) – najczęściej występująca forma, stanowiąca około 70% przypadków, charakteryzująca się czerwonymi nadżerkami pokrytymi miodowożółtym strupem 6
- Liszajec zakaźny pęcherzowy (bullous impetigo) – występujący w około 30% przypadków, charakteryzujący się większymi, wypełnionymi płynem pęcherzami 7
- Ecthyma – rzadka, cięższa postać liszajca zakaźnego, która wnika głębiej w skórę i może pozostawiać blizny 89
Objawy liszajca niepęcherzowego
Liszajec niepęcherzowy stanowi najczęstszą postać zakażenia i charakteryzuje się następującym przebiegiem 1011:
- Początkowo pojawiają się czerwone plamy lub grudki, najczęściej wokół nosa i ust, choć mogą wystąpić również na innych częściach twarzy oraz kończynach 12
- Zmiany szybko przekształcają się w drobne pęcherzyki lub krostki, które pękają w ciągu kilku godzin 13
- Po pęknięciu pęcherzyków pozostają wilgotne, czerwone nadżerki, które sączą płyn 14
- Stopniowo tworzy się charakterystyczna złocista lub miodowożółta strupowata powłoka o grubości około 2 cm 15
- Wygląd tych strupów często porównywany jest do płatków kukurydzianych przyklejonych do skóry 16
- Zmiany zazwyczaj nie są bolesne, ale mogą swędzieć 17
Po wyschnięciu strupów, pozostaje czerwony ślad, który zwykle znika bez pozostawienia blizny. Czas, w którym zaczerwienienie zanika, może wynosić od kilku dni do kilku tygodni 18.
Objawy liszajca pęcherzowego
Liszajec pęcherzowy charakteryzuje się odmiennym obrazem klinicznym 1920:
- Początkowo pojawiają się wypełnione płynem pęcherze (bullae), zwykle na centralnej części ciała między talią a szyją lub na kończynach 21
- Pęcherze są większe niż w przypadku liszajca niepęcherzowego, zazwyczaj o średnicy 1-2 cm 22
- Pęcherze mogą szybko się rozprzestrzeniać, pozostają dłużej na skórze, a po kilku dniach pękają 2324
- Po pęknięciu pęcherzy pozostaje żółta strupowata powłoka, która zazwyczaj goi się bez pozostawienia blizn 25
- Pęcherze mogą być bolesne, a skóra wokół nich swędząca 26
- W przypadku liszajca pęcherzowego częściej występują objawy ogólne jak gorączka i powiększone węzły chłonne 27
Ecthyma – ciężka postać liszajca
Ecthyma to poważniejsza forma liszajca zakaźnego, która wnika głębiej w skórę 2829:
- Bolesne pęcherze wypełnione płynem lub ropą 30
- Zmiany przekształcają się w głębokie owrzodzenia, które wyglądają jak „wykrojone” z wyraźnymi fioletowymi brzegami 3132
- Na owrzodzeniach tworzy się gruby, twardszy niż w innych formach liszajca strup o żółto-szarym lub brązowo-czarnym zabarwieniu 33
- Ze względu na głębsze wnikanie infekcji, ecthyma może pozostawiać blizny po wyleczeniu 34
Przebieg i rozprzestrzenianie się liszajca
Typowe miejsca występowania
Liszajec zakaźny może pojawić się w dowolnym miejscu na ciele, ale najczęściej występuje w określonych lokalizacjach 3536:
- Na twarzy, szczególnie wokół nosa i ust 37
- Na rękach i przedramionach 38
- Na nogach 39
- U niemowląt i małych dzieci również w okolicy pieluszkowej 40
- Liszajec pęcherzowy często pojawia się na tułowiu, ramionach i nogach u niemowląt i dzieci poniżej 2 roku życia 41
Drogi zakażenia i rozprzestrzenianie
Liszajec zakaźny jest wysoce zaraźliwy i może łatwo rozprzestrzeniać się 4243:
- Często infekcja rozpoczyna się w miejscach, gdzie skóra została już uszkodzona – drobne skaleczenia, ugryzienia owadów, wysypka (np. wyprysk) lub inne urazy 4445
- Może również wystąpić na zdrowej skórze 46
- Zakażenie rozprzestrzenia się przez bezpośredni kontakt skóry ze skórą 47
- Może również przenosić się za pośrednictwem odzieży i ręczników 48
- Dotykanie lub drapanie zmian może rozprzestrzenić infekcję na inne części ciała 49
Zakażenie jest zaraźliwe tak długo, jak istnieją sączące się zmiany. Przestaje być zakaźne 48 godzin po rozpoczęciu leczenia antybiotykami lub gdy zmiany wyschną i utworzą strup (jeśli nie zastosowano leczenia) 5051.
Czas trwania i progresja choroby
Przebieg liszajca zakaźnego bez leczenia i z leczeniem różni się wyraźnie 5253:
- Bez leczenia infekcja zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 2-3 tygodni 5455
- Z odpowiednim leczeniem objawy ustępują zwykle w ciągu 7-10 dni 5657
- Zmiany skórne goją się powoli, ale rzadko pozostawiają blizny, chyba że jest to ecthyma 58
- Po wyschnięciu strupów pozostają czerwonawe ślady, które zwykle bledną bez pozostawiania blizn 59
Ważne jest monitorowanie postępu leczenia. Jeśli zmiany nie zaczynają goić się po 3 dniach leczenia, powiększają się lub pojawiają się nowe wykwity mimo stosowania antybiotyków, należy skontaktować się z lekarzem 6061.
Objawy ogólnoustrojowe
W większości przypadków liszajec zakaźny ma przebieg łagodny i ogranicza się do zmian skórnych. Jednak w niektórych, zwłaszcza cięższych przypadkach, mogą wystąpić objawy ogólnoustrojowe 6263:
- Gorączka – rzadka w niepęcherzowej postaci liszajca, częstsza w postaci pęcherzowej 64
- Powiększone węzły chłonne w okolicy zakażenia 6566
- Ogólne złe samopoczucie (osłabienie) 67
- W przypadku liszajca pęcherzowego u niemowląt mogą wystąpić również biegunka i osłabienie 68
Objawy ogólnoustrojowe są częstsze w przypadku rozległych zmian skórnych lub gdy zakażenie jest wywołane przez paciorkowce 69.
Powikłania liszajca zakaźnego
Chociaż liszajec zakaźny jest zazwyczaj łagodnym schorzeniem, które ustępuje bez trwałych następstw, w niektórych przypadkach mogą wystąpić powikłania 7071:
- Pogłębienie infekcji – nieleczony liszajec może prowadzić do głębszych zakażeń skóry, takich jak zapalenie tkanki łącznej (cellulitis) 72
- Zakażenie układu limfatycznego (limfangitis) 73
- Bakteriemia – obecność bakterii we krwi 74
- Poinfekcyjne kłębuszkowe zapalenie nerek – rzadkie powikłanie występujące u około 1-5% pacjentów z liszajcem niepęcherzowym wywołanym przez paciorkowce 7576
- Płonica – choroba charakteryzująca się gorączką, wysypką i czerwonym językiem, wywoływana przez paciorkowce grupy A 77
- Gorączka reumatyczna – która może uszkodzić serce 78
Ryzyko wystąpienia powikłań jest znacznie mniejsze, jeśli liszajec jest odpowiednio i szybko leczony. Nawet przy zastosowaniu leczenia, istnieje jednak niewielkie ryzyko nawrotu infekcji, szczególnie u małych dzieci 7980.
W przypadku liszajca zakaźnego leczonego odpowiednio i we wczesnym stadium, rokowanie jest bardzo dobre. Większość pacjentów doświadcza całkowitego wyleczenia bez żadnych trwałych następstw 81.
Kiedy skontaktować się z lekarzem
Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli zaobserwujesz którykolwiek z następujących objawów 8283:
- Zmiany skórne, które nie zaczynają goić się po 3 dniach leczenia 84
- Pojawienie się gorączki 85
- Zmiany, które powiększają się lub rozprzestrzeniają pomimo leczenia 86
- Pojawienie się nowych zmian po rozpoczęciu leczenia antybiotykami 87
- Obszar wokół zmian staje się czerwony, ciepły lub tkliwy przy dotyku 88
- Zmiany nie goją się całkowicie po tygodniu leczenia 89
- Nawracające epizody liszajca zakaźnego 90
Natychmiastowej pomocy medycznej wymaga pojawienie się takich objawów jak: zaburzenia świadomości, trudności w oddychaniu, wysoka gorączka (powyżej 38,5°C) 91.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.