Leki w grupie
„wyciągi alergenowe”

Wyciągi alergenowe to preparaty zawierające alergeny pochodzące z różnych źródeł, takich jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt, pleśnie czy jady owadów. Są stosowane zarówno w diagnostyce alergii (testy skórne, testy laboratoryjne), jak i w leczeniu chorób alergicznych w ramach immunoterapii swoistej (odczulania).

Immunoterapia alergenowa działa poprzez stopniowe podawanie zwiększających się dawek alergenu, co prowadzi do modyfikacji odpowiedzi immunologicznej organizmu. W efekcie dochodzi do indukcji tolerancji immunologicznej, zmniejszenia produkcji przeciwciał IgE specyficznych dla alergenu oraz zwiększenia poziomu przeciwciał blokujących IgG4, a także modulacji odpowiedzi limfocytów T.

Do najważniejszych wyciągów alergenowych stosowanych w immunoterapii należą preparaty zawierające alergeny roztoczy kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus, Dermatophagoides farinae), pyłków traw (mieszanki traw z rodziny wiechlinowatych), pyłków drzew (brzoza, olcha, leszczyna), pyłków chwastów (bylica), a także jady owadów błonkoskrzydłych (pszczoła miodna, osy).

W Polsce dostępne są preparaty do immunoterapii w formie podskórnej (SCIT) i podjęzykowej (SLIT). Do najważniejszych preparatów na rynku polskim należą: Allergovit, Alutard SQ, Pollinex, Purethal (do podań podskórnych) oraz Staloral, Oralair, Grazax, Acarizax (do podań podjęzykowych). Preparaty różnią się między sobą źródłem alergenów, stopniem standaryzacji, zawartością adiuwantów oraz schematami podawania.

Największą zaletą immunoterapii alergenowej jest to, że jako jedyna metoda leczenia chorób alergicznych wpływa na przyczynę choroby, a nie tylko na jej objawy. Efekty leczenia utrzymują się przez wiele lat po zakończeniu terapii. Zmniejsza zużycie leków objawowych, poprawia jakość życia pacjentów i może zapobiegać rozwinięciu się astmy u pacjentów z alergicznym nieżytem nosa oraz rozwojowi uczulenia na nowe alergeny.

Główne niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem wyciągów alergenowych to ryzyko reakcji niepożądanych, w tym reakcji miejscowych (obrzęk, zaczerwienienie) oraz ogólnoustrojowych (pokrzywka, skurcz oskrzeli, a w najcięższych przypadkach wstrząs anafilaktyczny). Z tego powodu immunoterapia podskórna powinna być prowadzona przez doświadczonego alergologa, w gabinecie wyposażonym w sprzęt do udzielania pomocy w przypadku reakcji anafilaktycznej.

Ze względu na źródło alergenów, wyciągi alergenowe można podzielić na: wyciągi alergenów wziewnych (pyłki roślin, roztocza, sierść zwierząt, pleśnie), wyciągi alergenów jadu owadów (pszczoła, osa, szerszeń) oraz wyciągi alergenów pokarmowych (stosowane głównie w diagnostyce). Ze względu na postać farmaceutyczną dzielą się na preparaty do podania podskórnego (zawierające zazwyczaj adiuwanty, np. wodorotlenek glinu) oraz preparaty do podania podjęzykowego (roztwory wodne lub tabletki podjęzykowe).