Leki w grupie
„testy skórne punktowe”

Testy skórne punktowe (prick testy) to jedna z najczęściej stosowanych metod diagnostyki alergicznej, polegająca na wprowadzeniu minimalnej ilości alergenu do naskórka. Są one stosowane przede wszystkim w diagnostyce alergii IgE-zależnej, szczególnie alergii wziewnych, pokarmowych i kontaktowych. Testy skórne punktowe opierają się na reakcji nadwrażliwości typu I, w której po kontakcie z alergenem dochodzi do degranulacji komórek tucznych i uwolnienia mediatorów zapalnych, co objawia się powstaniem bąbla i rumienia w miejscu aplikacji.

Procedura wykonania testów skórnych punktowych obejmuje naniesienie kropli roztworu alergenu na skórę przedramienia lub pleców, a następnie nakłucie naskórka przez kroplę roztworu za pomocą specjalnej lancy. Odczyt wyniku następuje po 15-20 minutach i polega na pomiarze średnicy powstałego bąbla. Za wynik dodatni uznaje się bąbel o średnicy co najmniej 3 mm większy niż kontrola ujemna.

Do największych zalet testów skórnych punktowych należy ich wysoka czułość i swoistość, szybkie uzyskanie wyniku, niski koszt oraz możliwość jednoczesnego badania wielu alergenów. Testy te są stosunkowo bezpieczne i mało inwazyjne, co pozwala na ich wykonywanie także u dzieci. Ponadto, wykazują dobrą korelację z objawami klinicznymi, co czyni je wartościowym narzędziem w codziennej praktyce alergologicznej.

Niebezpieczeństwa związane z wykonywaniem testów skórnych punktowych obejmują przede wszystkim ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej, choć jest ono bardzo niskie (poniżej 0,02%). Mogą również wystąpić reakcje fałszywie dodatnie (np. u pacjentów z dermografizmem) lub fałszywie ujemne (np. podczas przyjmowania leków przeciwhistaminowych, glikokortykosteroidów). Z tego powodu przed wykonaniem testów konieczne jest odstawienie niektórych leków oraz wykluczenie przeciwwskazań, takich jak ciężkie choroby skóry w miejscu badania, zaostrzenie choroby alergicznej czy ciąża.

W zależności od rodzaju diagnozowanej alergii, stosuje się różne zestawy alergenów do testów punktowych. Najczęściej wykorzystywane to alergeny pyłków roślin (trawy, drzewa, chwasty), roztoczy kurzu domowego, pleśni, naskórków zwierząt, a także alergeny pokarmowe (mleko, jaja, orzechy, pszenica). Na rynku dostępne są standaryzowane ekstrakty alergenowe od różnych producentów, takich jak Allergopharme, ALK-Abelló czy Stallergenes Greer.

Testy skórne punktowe można podzielić na standardowe (z gotowymi wyciągami alergenowymi) oraz niestandardowe, wykonywane z materiałem dostarczonym przez pacjenta (np. prick-by-prick z surowymi owocami czy warzywami). Te drugie są szczególnie przydatne w diagnostyce alergii pokarmowych, gdy podejrzewa się uczulenie na alergeny termolabilne, które mogą ulec denaturacji w gotowych ekstraktach.