Leki w grupie
„leki na przebarwienia”
Leki na przebarwienia to grupa preparatów stosowanych w terapii hiperpigmentacji skóry, które działają poprzez hamowanie produkcji melaniny, złuszczanie komórek naskórka zawierających nagromadzony pigment lub blokowanie transferu melaniny do keratynocytów. Pozwalają na zmniejszenie widoczności plam posłonecznych, melasmy, piegów, przebarwień pozapalnych i innych zaburzeń pigmentacyjnych.
Do najważniejszych substancji czynnych należą: hydrochinon (złoty standard w leczeniu przebarwień), retinoidy (tretynoina, adapalen), kwas azelainowy, kwas kojowy, arbutyna, witamina C (kwas askorbinowy), niacynamid oraz kwasy AHA (glikolowy, mlekowy). Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak: Pigmentclar (La Roche-Posay), Dermamelan (Mesoestetic), Lightening (Sesderma), Cosmelan (Mesoestetic), Cera-C (SVR), Spot Control (Eucerin) czy Melascreen (Ducray).
Leki z tej grupy dzielą się na kilka podgrup ze względu na mechanizm działania: inhibitory tyrozynazy (hydrochinon, kwas azelainowy, kwas kojowy), substancje złuszczające (retinoidy, kwasy AHA), antyoksydanty hamujące oksydację melaniny (witamina C, niacynamid) oraz składniki blokujące transfer melanosomów (retinoidy, niacynamid).
Największą zaletą leków na przebarwienia jest ich skuteczność potwierdzona klinicznie, szczególnie w przypadku terapii łączonych. Ponadto, wiele z nich może być stosowanych długoterminowo bez rozwoju tachyfilaksji (zmniejszenia skuteczności w czasie). Niektóre substancje, jak niacynamid czy witamina C, wykazują dodatkowe działanie przeciwstarzeniowe i ochronne.
Niebezpieczeństwa stosowania obejmują możliwość podrażnienia skóry, szczególnie w przypadku retinoidów i kwasów złuszczających. Hydrochinon, choć skuteczny, niesie ryzyko ochronozy (nieodwracalnego przebarwienia skóry) przy długotrwałym stosowaniu. Wiele substancji zwiększa wrażliwość na promieniowanie UV, co może paradoksalnie nasilić przebarwienia przy nieodpowiedniej fotoprotekcji. Dlatego stosowanie leków na przebarwienia powinno być zawsze połączone z codzienną aplikacją fotoprotekcji o wysokim SPF.