Leki w grupie
„leki miejscowe”
Leki miejscowe to preparaty przeznaczone do aplikacji bezpośrednio na skórę, błony śluzowe lub do jam ciała w celu uzyskania efektu terapeutycznego ograniczonego do miejsca podania. Ich działanie polega na dostarczeniu substancji czynnej bezpośrednio do obszaru docelowego, minimalizując jednocześnie ekspozycję ogólnoustrojową i związane z nią działania niepożądane.
Do głównych grup leków miejscowych należą: leki dermatologiczne (maści, kremy, żele, roztwory, lotiony), preparaty oftalmiczne (krople, maści do oczu), leki donosowe (aerozole, krople), preparaty doodbytnicze (czopki, maści), leki dopochwowe (globulki, kremy, tabletki) oraz preparaty do stosowania w jamie ustnej (płyny, żele, aerozole).
Najczęściej stosowane substancje czynne w lekach miejscowych to: kortykosteroidy (hydrokortyzon, mometazon, klobetazol), antybiotyki (mupirocyna, gentamycyna, neomycyna), leki przeciwgrzybicze (klotrimazol, mikonazol, terbinafina), środki przeciwbólowe i przeciwzapalne (diklofenak, ketoprofen, benzydamina), środki odkażające (oktenidyna, chlorheksydyna) oraz leki przeciwświądowe (dimetynden, prometazyna).
W Polsce dostępne są liczne preparaty miejscowe, w tym m.in.: Bepanthen, Desmoxan, Altacet, Voltaren, Diclac, Alantan, Solcoseryl, Lamisil, Clotrimazolum, Fenistil, Dexak, Neospasmina, Otrivin, Hascosept, Tantum Verde, Dentosept, Panthenol, Vicks VapoRub.
Największymi zaletami stosowania leków miejscowych są: minimalizacja działań ogólnoustrojowych, możliwość uzyskania wysokiego stężenia leku w miejscu docelowym, łatwość aplikacji, mniejsze ryzyko interakcji z innymi lekami oraz możliwość stosowania u pacjentów z przeciwwskazaniami do terapii ogólnoustrojowej.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków miejscowych obejmują: ryzyko reakcji alergicznych i podrażnień, możliwość wchłaniania systemowego przy stosowaniu na dużych powierzchniach lub przy uszkodzonej barierze skórnej, rozwój oporności (w przypadku antybiotyków i leków przeciwgrzybiczych), działania niepożądane specyficzne dla danej grupy leków (np. ścieńczenie skóry przy długotrwałym stosowaniu kortykosteroidów), a także interakcje z innymi lekami stosowanymi miejscowo.
Leki miejscowe można podzielić na podgrupy według postaci farmaceutycznej: maści (podłoże tłuste, nieprzepuszczające wody), kremy (emulsje typu olej w wodzie lub woda w oleju), żele (hydrożele lub oleożele), roztwory, zawiesiny, aerozole, plastry lecznicze, pudry oraz preparaty o przedłużonym uwalnianiu. Inny podział uwzględnia miejsce aplikacji: dermatologiczne, okulistyczne, otologiczne, donosowe, doodbytnicze, dopochwowe oraz do stosowania w jamie ustnej i gardle.
Lista leków w tej grupie
-
Sapoven – Maść – 10 mg glikozydów trójterpenowych w przeliczeniu na escynę/g
Produkt leczniczy zawiera wyciąg z nasion kasztanowca zwyczajnego, bogaty w 10 mg glikozydów trójterpenowych przeliczone na escynę w 100 g maści. Substancje pomocnicze to między innymi alkohol cetostearylowy, glikol propylenowy oraz parabeny. Maść ma zastosowanie tradycyjne w łagodzeniu uczucia ciężkości, obrzęku i zmęczenia nóg spowodowanych łagodnymi zaburzeniami krążenia żylnego. Skuteczność produktu opiera się na długotrwałym stosowaniu i doświadczeniu w lecznictwie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Puder płynny wysuszający – Zawiesina na skórę – 250 mg/g
Produkt leczniczy zawiera 250 mg/g cynku tlenku i jest dostępny w postaci zawiesiny na skórę. Stosuje się go miejscowo jako środek ściągający i wysuszający. Wskazany jest do użycia w stanach zapalnych skóry oraz na trudno gojące się rany. Preparat pomaga przyspieszyć gojenie poprzez wspomaganie procesu wysuszania i ochronę skóry.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Hemorol – Czopki doodbytnicze – –
Lek zawiera benzokainę, wyciągi z ziół takich jak żarnowiec, kora kasztanowca, pięciornik, krwawnik, rumianek oraz korzeń pokrzyku. Jest stosowany u dorosłych w celu łagodzenia objawów związanych z żylakami odbytu, takich jak ból, swędzenie, pieczenie oraz ból podczas wypróżniania. Preparat jest dostępny w formie czopków dopochwowych. Dzięki swoim składnikom działa miejscowo, przynosząc ulgę w dolegliwościach odbytu.
-
Minorga – Roztwór na skórę – 20 mg/ml
Produkt leczniczy w postaci przezroczystego roztworu na skórę zawiera minoksydyl w stężeniu 20 mg/ml oraz glikol propylenowy jako substancję pomocniczą. Preparat stosuje się miejscowo w celu leczenia łysienia u dorosłych osób w wieku od 18 do 65 lat. Jest przeznaczony dla mężczyzn z utratą lub osłabieniem włosów na szczycie głowy oraz dla kobiet z ogólnym osłabieniem włosów. Roztwór pomaga w zahamowaniu utraty włosów oraz wspieraniu ich odrostu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Altażel Oceanic – Żel – 10 mg/g
Produkt leczniczy w postaci żelu zawiera 10 mg octanowinianu glinu w 1 g preparatu oraz substancje pomocnicze, takie jak etylu i propylu parahydroksybenzoesan oraz etanol. Stosowany jest miejscowo w celu łagodzenia objawów związanych ze stłuczeniami oraz obrzękami stawowymi i pourazowymi. Żel pomaga zmniejszyć ból i obrzęk w miejscu urazu. Zalecany jest do stosowania bezpośrednio na skórę w obszarze dotkniętym urazem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Cepan – Krem – –
Preparat w postaci kremu zawiera wyciąg z cebuli, nalewkę z rumianku, heparynę sodową oraz alantoinę. Składniki te działają przeciwzapalnie oraz wspomagają proces regeneracji skóry. Stosuje się go miejscowo w leczeniu blizn i bliznowców powstałych po oparzeniach, zabiegach chirurgicznych oraz innych uszkodzeniach skóry. Może być również używany w terapii przykurczy oraz blizn powiek.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Contractubex – Żel – (50 IU + 100 mg + 10 mg)/g
Preparat w postaci żelu zawiera heparynę sodową, wyciąg z cebuli oraz alantoinę. Składniki te działają przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie oraz wspomagają regenerację skóry, przyczyniając się do poprawy wyglądu blizn. Produkt jest stosowany miejscowo w leczeniu blizn powstałych po urazach, operacjach, oparzeniach oraz w przypadku przykurczów. Zaleca się jego użycie dopiero po całkowitym zagojeniu się rany.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku