objawy pozapiramidowe
Objawy pozapiramidowe są zespołem zaburzeń neurologicznych wynikających z dysfunkcji układu pozapiramidowego, który obejmuje jądra podstawy, wzgórze i powiązane z nimi struktury mózgu. Układ ten odpowiada za kontrolę ruchów mimowolnych, regulację napięcia mięśniowego oraz koordynację ruchową.
Do najczęstszych objawów pozapiramidowych należą: parkinsonizm (spowolnienie ruchowe, drżenie spoczynkowe, sztywność mięśniowa), dystonia (nieprawidłowe, mimowolne ruchy skrętne i postawy), akatyzja (subiektywne uczucie niepokoju ruchowego, przymus poruszania się), dyskinezy (mimowolne ruchy, np. pląsawicze) oraz drżenie.
Objawy pozapiramidowe mogą wystąpić w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych (choroba Parkinsona, zanik wieloukładowy), jako skutek uboczny farmakoterapii (szczególnie leków przeciwpsychotycznych, przeciwwymiotnych czy przeciwpadaczkowych), w wyniku zatruć (np. tlenkiem węgla, manganem), jako objaw chorób metabolicznych lub infekcyjnych uszkadzających jądra podstawy mózgu.
Diagnostyka objawów pozapiramidowych obejmuje badanie neurologiczne, badania obrazowe mózgu (CT, MRI), a niekiedy testy farmakologiczne. Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować modyfikację farmakoterapii, zastosowanie leków przeciwparkinsonowskich, toksynę botulinową (w dystonii) czy zaawansowane metody, jak głęboka stymulacja mózgu w wybranych przypadkach.