guz głowy i szyi
Wskazanie

Guzy głowy i szyi to grupa nowotworów obejmująca zmiany złośliwe zlokalizowane w obrębie górnych dróg oddechowych i pokarmowych, w tym jamy ustnej, gardła, krtani, zatok przynosowych, ślinianek oraz innych struktur tej okolicy. Najczęściej mamy do czynienia z rakiem płaskonabłonkowym, stanowiącym około 90% wszystkich przypadków. Głównymi czynnikami ryzyka są palenie tytoniu, spożywanie alkoholu oraz zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

Leczenie guzów głowy i szyi ma charakter wielodyscyplinarny i jest uzależnione od lokalizacji, wielkości i zaawansowania nowotworu. W przypadku terapii systemowej stosuje się chemioterapię, często w skojarzeniu z radioterapią. W Polsce wykorzystuje się takie leki jak cisplatyna (Cisplatin-Ebewe), karboplatyna (Carboplatin Accord), docetaksel (Docetaxel Accord), 5-fluorouracyl (Fluorouracil Accord) czy metotreksat (Methotrexat-Ebewe). W immunoterapii stosuje się przeciwciała monoklonalne jak pembrolizumab (Keytruda), niwolumab (Opdivo) czy cetuksymab (Erbitux).

W zaawansowanych przypadkach coraz częściej stosuje się leczenie ukierunkowane molekularnie, wykorzystując inhibitory kinaz tyrozynowych, jak afatynib (Giotrif). Terapia metronomiczna z zastosowaniem cyklofosfamidu (Endoxan) czy kapecytabiny (Xeloda) może być opcją dla pacjentów z przeciwwskazaniami do intensywnego leczenia.

Główne trudności w leczeniu guzów głowy i szyi wiążą się z ich skomplikowaną anatomią oraz bliskością ważnych struktur, co utrudnia radykalne leczenie chirurgiczne. Istotnym problemem jest też późne rozpoznanie – około 60% pacjentów zgłasza się już w zaawansowanym stadium choroby. Leczenie wiąże się często z upośledzeniem podstawowych funkcji życiowych, jak połykanie, mowa czy oddychanie, co znacząco wpływa na jakość życia pacjentów. Dodatkowo, wysoki odsetek wznów miejscowych i przerzutów odległych oraz narastająca oporność na chemioterapię stanowią poważne wyzwanie terapeutyczne. Powikłania polekowe, szczególnie nefrotoksyczność po cisplatynie oraz mielotoksyczność, również komplikują proces leczenia.