duży epizod depresyjny w przebiegu choroby dwubiegunowej
Wskazanie

Duży epizod depresyjny w przebiegu choroby dwubiegunowej to stan klinicznie istotnego obniżenia nastroju, występujący u pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą afektywną dwubiegunową. Charakteryzuje się obniżeniem nastroju, utratą zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności (anhedonią), spadkiem energii, zaburzeniami snu (najczęściej hipersomnią), zmianami apetytu, spowolnieniem psychoruchowym, trudnościami z koncentracją oraz myślami samobójczymi. W przeciwieństwie do depresji jednobiegunowej, pacjenci mają w wywiadzie epizody maniakalne, hipomaniakalne lub mieszane.

Leczenie dużego epizodu depresyjnego w chorobie dwubiegunowej wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ niektóre leki przeciwdepresyjne mogą indukować zmianę fazy na maniakalną lub przyspieszyć cyklowanie. Podstawą terapii są stabilizatory nastroju, często w połączeniu z lekami przeciwdepresyjnymi. Z leków dostępnych w Polsce stosuje się: lamotrygina (Lamitrin, Lamotrix, Epitrigine), kwetiapina (Ketrel, Kventiax, Bonogren), olanzapina w połączeniu z fluoksetyną (Olzapin, Zolafren, Zalasta z Seronil, Bioxetin), lit (Lithium Carbonicum GSK), walproiniany (Depakine, Convulex) oraz aripiprazol (Abilify, Aryzalera, Aribit).

W leczeniu depresji dwubiegunowej nie zaleca się stosowania monoterapii lekami przeciwdepresyjnymi. Szczególnie TLPD (trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) oraz wenlafaksyna (Efectin, Velaxin) wiążą się z wysokim ryzykiem zmiany fazy. Preferuje się leki z grupy SSRI (Seronil, Bioxetin, Sertraline Aurovitas) w połączeniu ze stabilizatorami nastroju, choć i w tym przypadku konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem objawów maniakalnych.

Największymi trudnościami w leczeniu dużego epizodu depresyjnego w chorobie dwubiegunowej są: ryzyko indukcji manii przez leki przeciwdepresyjne, wysoki wskaźnik samobójstw (20-30 razy wyższy niż w populacji ogólnej), problemy z przestrzeganiem zaleceń przez pacjentów, szczególnie po ustąpieniu objawów, oraz konieczność długoterminowego (często dożywotniego) przyjmowania leków stabilizujących nastrój. Dodatkowo, część pacjentów wykazuje oporność na leczenie, co może wymagać zastosowania terapii elektrowstrząsowej (EW) lub innych metod niefarmakologicznych jak przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS).

Istotnym elementem terapii jest również psychoedukacja pacjenta i jego rodziny, regulacja rytmu dobowego, psychoterapia (zwłaszcza poznawczo-behawioralna) oraz pomoc w rozpoznawaniu wczesnych objawów nawrotu. Odpowiednie wsparcie psychospołeczne może znacząco poprawić rokowanie i jakość życia pacjentów z depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej.