zapobieganie nawrotom epizodu maniakalnego u pacjenta z zaburzeniem dwubiegunowym
Wskazanie

Zapobieganie nawrotom epizodu maniakalnego u pacjenta z zaburzeniem dwubiegunowym to istotny element długoterminowego zarządzania chorobą afektywną dwubiegunową. Zaburzenie dwubiegunowe charakteryzuje się występowaniem na przemian epizodów manii lub hipomanii oraz depresji, przedzielonych okresami remisji. Epizody maniakalne objawiają się wzmożonym nastrojem, zwiększoną energią, zmniejszoną potrzebą snu, nadmierną pewnością siebie, przyspieszoną mową i myśleniem oraz podejmowaniem ryzykownych zachowań.

W profilaktyce nawrotów epizodów maniakalnych stosuje się przede wszystkim leki normotymiczne (stabilizatory nastroju). Podstawowymi lekami są sole litu (w Polsce dostępne jako Lithium Carbonicum GSK), które wykazują skuteczność zarówno w zapobieganiu epizodom maniakalnym, jak i depresyjnym. Alternatywnie stosuje się leki przeciwpadaczkowe o działaniu normotymicznym, takie jak walproiniany (Depakine, Convulex), karbamazepina (Tegretol, Amizepin), lamotrygina (Lamitrin, Plexxo) oraz nowsze preparaty jak okskarbazepina (Trileptal, Karbagen).

W terapii podtrzymującej wykorzystuje się również atypowe leki przeciwpsychotyczne, które wykazują działanie normotymiczne. Należą do nich: olanzapina (Zyprexa, Zolafren), kwetiapina (Ketrel, Seroquel), aripiprazol (Abilify, Aryzalera), risperidon (Rispolept, Orizon), ziprasidon (Zeldox) oraz lurazidona (Latuda). Czasem stosuje się kombinacje leków dla osiągnięcia optymalnego efektu terapeutycznego.

Największe trudności w zapobieganiu nawrotom epizodów maniakalnych to przede wszystkim niski poziom współpracy pacjentów w przyjmowaniu leków (non-compliance). Wynika to często z braku wglądu we własną chorobę, zwłaszcza podczas epizodów maniakalnych, kiedy pacjenci czują się dobrze i zaprzeczają potrzebie leczenia. Kolejnym wyzwaniem jest konieczność regularnego monitorowania stężenia niektórych leków we krwi (np. litu) oraz potencjalne działania niepożądane terapii długoterminowej.

Istotnym problemem jest również opóźniona interwencja przy pierwszych sygnałach ostrzegawczych nawrotu. Wczesne rozpoznanie prodromalnych objawów manii wymaga dobrej edukacji pacjenta i jego rodziny oraz ścisłej współpracy z zespołem terapeutycznym. Dlatego kompleksowe podejście do zapobiegania nawrotom powinno obejmować, oprócz farmakoterapii, również psychoedukację, terapię poznawczo-behawioralną oraz regularne wizyty kontrolne u psychiatry.