Przeciwwskazania stosowania
Wapnia cukrzan

Przeciwwskazania stosowania wapnia cukrzanu

Wapnia cukrzan jest substancją pomocniczą obecną w preparacie Calsiosol (95,5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji), gdzie występuje w ilości 3 mg/ml roztworu (0,01 mmol jonów wapnia/ml). W ampułce 5 ml znajduje się 15 mg wapnia cukrzanu (0,05 mmol jonów wapnia), natomiast w ampułce 10 ml – 30 mg (0,09 mmol jonów wapnia). Jako składnik preparatu zawierającego głównie wapnia glukonian, przeciwwskazania do stosowania wapnia cukrzanu pokrywają się z przeciwwskazaniami do stosowania całego produktu leczniczego.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania wapnia cukrzanu jest nadwrażliwość na tę substancję lub którąkolwiek inną substancję pomocniczą zawartą w produkcie. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości należy bezwzględnie odstąpić od podania preparatu zawierającego wapnia cukrzan.²

Zaburzenia gospodarki wapniowej

Preparaty zawierające wapnia cukrzan są przeciwwskazane u pacjentów z hiperkalcemią i hiperkalciurią. Stany te mogą występować w przebiegu różnych jednostek chorobowych, takich jak:³

• Nadczynność przytarczyc – zwiększone wydzielanie parathormonu prowadzi do nadmiernego uwalniania wapnia z kości
• Przedawkowanie witaminy D – powoduje zwiększone wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego
• Nowotwory, np. szpiczak mnogi – osteolityczne działanie komórek nowotworowych uwalnia wapń z tkanki kostnej
• Przerzuty nowotworowe do kości – prowadzą do zwiększonej resorpcji tkanki kostnej i uwalniania jonów wapnia

⁴

Choroba nerek

U pacjentów z ciężką chorobą nerek stosowanie preparatów zawierających wapnia cukrzan jest przeciwwskazane. Wynika to z zaburzonej zdolności nerek do wydalania nadmiaru wapnia, co może prowadzić do hiperkalcemii i nasilenia uszkodzenia nerek.⁵

Unieruchomienie pacjenta

Przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających wapnia cukrzan jest również stan pacjenta, w którym występuje utrata wapnia związana z unieruchomieniem. U pacjentów długotrwale unieruchomionych dochodzi do zwiększonej resorpcji wapnia z kości do krwi, co może prowadzić do hiperkalcemii.⁶

Jednoczesne stosowanie glikozydów nasercowych

Dożylne podawanie preparatów zawierających wapń, w tym wapnia cukrzan, jest ściśle przeciwwskazane u pacjentów przyjmujących digoksynę lub inne glikozydy nasercowe. Wapń nasila działanie digoksyny na mięsień sercowy, co może prowadzić do zatrucia digoksyną i poważnych zaburzeń rytmu serca.⁷

Galaktozemią

Chociaż nie ma jednoznacznych dowodów naukowych na istnienie konkretnego procesu metabolicznego związanego z galaktozą, zaleca się, aby nie podawać preparatów zawierających wapnia cukrzan pacjentom z galaktozemią. Jest to wrodzone zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się niedoborem enzymów odpowiedzialnych za metabolizm galaktozy.⁸

Podwyższone stężenie wapnia w surowicy

Dożylne podawanie preparatów zawierających wapnia cukrzan jest przeciwwskazane, gdy stężenie wapnia w surowicy przekracza wartości prawidłowe. Za wartości prawidłowe przyjmuje się zakres 4,5-5,5 mEq/l lub 2,25-2,75 mmol/l. Podanie wapnia w takiej sytuacji może prowadzić do niebezpiecznego dla życia nasilenia hiperkalcemii.⁹

Niewłaściwe drogi podania

Należy bezwzględnie unikać podawania preparatów zawierających wapnia cukrzan drogą domięśniową lub podskórną. Takie drogi podania mogą prowadzić do wystąpienia miejscowej martwicy lub złuszczenia tkanek w miejscu podania, co stanowi poważne powikłanie terapii.¹⁰

Szczególne uwagi dotyczące monitorowania pacjenta

Przed podaniem preparatu zawierającego wapnia cukrzan należy dokładnie ocenić stan pacjenta, zwracając szczególną uwagę na:¹¹

• Aktualny poziom wapnia w surowicy krwi – wartości powyżej 2,75 mmol/l stanowią przeciwwskazanie do podania
• Funkcję nerek – szczególnie u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek
• Jednoczesne stosowanie glikozydów nasercowych – bezwzględne przeciwwskazanie do dożylnego podania wapnia
• Objawy hiperkalcemii – nudności, wymioty, zaparcia, ból brzucha, osłabienie mięśniowe, zaburzenia psychiczne, wielomocz, pragnienie

¹²