Dawkowanie i sposób podawania
Urofolitropina

Dawkowanie i sposób podawania urofolitropiny

Leczenie z zastosowaniem urofolitropiny (FSH) powinno odbywać się wyłącznie pod nadzorem lekarza specjalizującego się w leczeniu niepłodności. Ze względu na znaczną zmienność reakcji jajników na egzogenne gonadotropiny, niemożliwe jest ustalenie uniwersalnego schematu dawkowania. Dobór dawki musi być dostosowany indywidualnie do pacjentki w oparciu o ocenę reakcji jajników, co wymaga regularnego monitorowania za pomocą badań ultrasonograficznych oraz pomiarów stężenia estradiolu.¹

Dawkowanie w braku owulacji

W przypadku braku owulacji (w tym u pacjentek z zespołem policystycznych jajników – PCOS), terapia urofolitropiną ma na celu doprowadzenie do rozwoju pojedynczego, dojrzałego pęcherzyka Graafa, z którego po podaniu gonadotropiny kosmówkowej (hCG) nastąpi uwolnienie komórki jajowej. Preparat Fostimon należy stosować raz na dobę. U pacjentek z zachowanymi cyklami miesiączkowymi leczenie powinno rozpocząć się w ciągu pierwszych 7 dni cyklu.²

Zazwyczaj zalecana dawka początkowa wynosi od 75 do 150 j.m. FSH na dobę. W razie konieczności można ją zwiększać o 37,5 j.m. do 75 j.m. w odstępach 7-14 dni, dążąc do osiągnięcia optymalnej, lecz nie nadmiernej, dawki terapeutycznej. Indywidualne dawkowanie powinno opierać się na analizie odpowiedzi pacjentki na leczenie, ocenianej za pomocą USG i/lub oznaczeń stężenia estradiolu.³

Ustaloną dawkę dobową należy utrzymać do momentu osiągnięcia wielkości pęcherzyka owulacyjnego wynoszącej 17-19 mm. Zazwyczaj wystarczy 7-14 dni leczenia, aby osiągnąć ten stan. Po uzyskaniu optymalnego rozmiaru pęcherzyka, należy przerwać podawanie urofolitropiny i można wywołać owulację poprzez podanie gonadotropiny kosmówkowej (hCG).⁴

W przypadku nadmiernej odpowiedzi, objawiającej się zbyt dużą liczbą pęcherzyków lub zbyt szybkim wzrostem stężenia estradiolu (np. podwojenie stężenia w ciągu doby przez 2-3 dni), należy zmniejszyć dawkę dobową urofolitropiny. Stwierdzenie w fazie przedowulacyjnej więcej niż jednego pęcherzyka o średnicy powyżej 14 mm zwiększa ryzyko ciąży mnogiej. W takiej sytuacji nie należy podawać hCG i zaleca się unikanie zapłodnienia poprzez stosowanie mechanicznych metod antykoncepcji lub powstrzymanie się od stosunków płciowych do czasu wystąpienia kolejnej miesiączki.⁵

Leczenie w kolejnym cyklu należy wznowić od dawki mniejszej niż stosowana w poprzednim cyklu. Maksymalna zalecana dawka dobowa FSH zwykle nie przekracza 225 j.m. Jeśli po 4 tygodniach leczenia nie uzyskano odpowiedniej odpowiedzi, należy przerwać cykl terapeutyczny i wznowić go w następnym cyklu od większej dawki początkowej.⁶

Po uzyskaniu optymalnej odpowiedzi na leczenie, w celu wywołania owulacji należy wykonać pojedyncze wstrzyknięcie 5 000-10 000 j.m. hCG, 24-48 godzin po ostatnim podaniu urofolitropiny. Pacjentka powinna odbyć stosunek w dniu wstrzyknięcia hCG oraz w dniu następnym. Alternatywnym rozwiązaniem jest przeprowadzenie inseminacji domacicznej.⁷

Stymulacja wielopęcherzykowa w procedurach wspomaganego rozrodu (ART)

W protokołach stymulacji wielopęcherzykowej u pacjentek poddawanych technikom wspomaganego rozrodu (ART), w celu zahamowania endogennego wyrzutu LH i kontroli jego tonicznego poziomu, stosuje się najczęściej leczenie skojarzone z agonistami GnRH. W standardowo stosowanym protokole, podawanie urofolitropiny rozpoczyna się około 2 tygodnie po rozpoczęciu terapii agonistą GnRH i oba leki podaje się do momentu osiągnięcia odpowiedniego rozwoju pęcherzyków.⁸

Przykładowo, po dwóch tygodniach downregulacji przysadki, stosuje się dawkę 150-225 j.m. FSH przez siedem dni, a następnie dostosowuje się ją do indywidualnej odpowiedzi pacjentki. Alternatywnym schematem stymulacji jajeczkowania mnogiego jest podawanie 150-225 j.m. FSH dziennie, począwszy od 2. lub 3. dnia cyklu. Terapię kontynuuje się do momentu uzyskania odpowiedniego rozwoju pęcherzyków, ocenianego na podstawie stężenia estradiolu i/lub badania USG, z dawką dostosowaną do reakcji pacjentki (zazwyczaj nie większą niż 450 j.m. na dobę).⁹

Odpowiedni rozwój pęcherzyków następuje zazwyczaj około dziesiątego dnia leczenia (zakres od 5 do 20 dni). Po osiągnięciu optymalnej odpowiedzi, w celu wywołania ostatecznego dojrzewania pęcherzyka, podaje się pojedyncze wstrzyknięcie 5 000-10 000 j.m. hCG, 24-48 godzin po ostatnim wstrzyknięciu urofolitropiny. Uwolnienie komórki jajowej (owulacja) następuje 34-35 godzin później.¹⁰

Sposób podawania urofolitropiny

Urofolitropina (Fostimon) może być podawana zarówno domięśniowo, jak i podskórnie. Przed podaniem, proszek należy rozpuścić w dołączonym rozpuszczalniku bezpośrednio przed wstrzyknięciem.¹¹

Aby zminimalizować dyskomfort podczas wstrzykiwania oraz ograniczyć wyciek z miejsca podania, urofolitropinę należy podawać powoli zarówno w przypadku iniekcji domięśniowej, jak i podskórnej. Podczas wstrzyknięć podskórnych zaleca się regularne zmienianie miejsca iniekcji w celu zapobiegania lipoatrofii. Wstrzyknięcia podskórne mogą być wykonywane samodzielnie przez pacjentki pod warunkiem dokładnego przestrzegania instrukcji i zaleceń lekarza.¹²

Szczegółowa tabela dawkowania urofolitropiny

Dodatkowe zalecenia dotyczące dawkowania

Podczas stosowania urofolitropiny należy uwzględnić następujące dodatkowe zalecenia dotyczące dawkowania:¹³

• W przypadku braku owulacji, jeśli pacjentka wykazuje nadmierną odpowiedź, kolejny cykl leczenia należy rozpocząć od dawki mniejszej niż stosowana w poprzednim cyklu
• W przypadku braku odpowiedzi po 4 tygodniach terapii, kolejny cykl leczenia należy rozpocząć od dawki większej niż stosowana w poprzednim cyklu
• W przypadku stymulacji wielopęcherzykowej, dawkę urofolitropiny należy dostosowywać na podstawie regularnych badań USG i oznaczeń stężenia estradiolu
• Po podaniu hCG, do uwolnienia komórki jajowej dochodzi po około 34-35 godzinach

¹⁴

Monitorowanie leczenia urofolitropiną

Podczas leczenia urofolitropiną niezbędne jest systematyczne monitorowanie odpowiedzi jajników za pomocą:¹⁵

• Badania ultrasonograficznego – ocena liczby i wielkości rozwijających się pęcherzyków
• Oznaczania stężenia estradiolu w surowicy – ocena czynnościowa pęcherzyków i monitorowanie ryzyka nadmiernej stymulacji

¹⁶

Prawidłowe monitorowanie jest kluczowe dla bezpieczeństwa i skuteczności leczenia, gdyż pozwala na:¹⁷

• Wczesne wykrycie nadmiernej odpowiedzi i modyfikację dawki w celu zapobiegania zespołowi hiperstymulacji jajników
• Wykrycie zbyt dużej liczby rozwijających się pęcherzyków, co zwiększa ryzyko ciąży mnogiej
• Optymalne zaplanowanie momentu podania hCG w celu wywołania owulacji
• Identyfikację pacjentek nieodpowiadających na leczenie, u których konieczna jest modyfikacja dawki lub przerwanie nieskutecznego leczenia

¹⁸