Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tymolol

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tymololu

Tymolol należący do grupy beta-adrenolityków wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania w postaci kropli do oczu ze względu na możliwość wchłaniania ogólnoustrojowego i związanych z tym działań niepożądanych. Mimo że częstość występowania działań ogólnoustrojowych po miejscowym podaniu do oka jest mniejsza niż po podaniu ogólnoustrojowym, pacjenci powinni być świadomi potencjalnych zagrożeń¹².

Zaburzenia układu krążenia

U pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak choroba wieńcowa, dławica Prinzmetala i niewydolność serca, stosowanie tymololu wymaga szczególnie starannej oceny. Terapia powinna być rozważona i poddana krytycznej analizie pod kątem potencjalnych korzyści i ryzyka. U tych pacjentów zaleca się rozważenie zastosowania alternatywnych metod leczenia³⁴.

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z blokiem serca pierwszego stopnia ze względu na negatywny wpływ beta-adrenolityków na przewodnictwo. Beta-adrenolityki mogą wydłużać czas przewodzenia, co może prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta⁵⁶.

Po zastosowaniu tymololu zgłaszano przypadki objawów ze strony serca, a nawet zgonów w wyniku niewydolności serca. Dlatego pacjenci z ciężką niewydolnością serca w wywiadzie powinni być obserwowani pod kątem wystąpienia objawów niewydolności serca i należy kontrolować ich tętno⁷⁸.

Zaburzenia naczyniowe

Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami krążenia obwodowego, takimi jak ciężka postać choroby Raynauda lub zespół Raynauda, powinni być leczeni z zachowaniem szczególnej ostrożności. Beta-adrenolityki mogą nasilać objawy niedokrwienia w tych grupach pacjentów⁹¹⁰.

Zaburzenia układu oddechowego

Po podaniu niektórych beta-adrenolityków do oka zgłaszano występowanie reakcji ze strony układu oddechowego, w tym zgonów z powodu skurczu oskrzeli u pacjentów z astmą. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą w wywiadzie oraz z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Produkt można stosować u tych pacjentów tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają potencjalne ryzyko¹¹¹².

Zaburzenia endokrynologiczne

Hipoglikemia i cukrzyca: Beta-adrenolityki należy stosować ostrożnie u pacjentów narażonych na wystąpienie samoistnej hipoglikemii lub chorych z cukrzycą, zwłaszcza z cukrzycą chwiejną, ponieważ mogą one maskować objawy przedmiotowe i podmiotowe ostrej hipoglikemii, takie jak tachykardia, drżenie czy pocenie się¹³¹⁴.

Nadczynność tarczycy: Beta-adrenolityki mogą również maskować niektóre objawy nadczynności tarczycy, takie jak tachykardia. Gwałtowne przerwanie leczenia beta-adrenolitykami może spowodować nasilenie objawów nadczynności¹⁵¹⁶.

Choroby rogówki

Beta-adrenolityki stosowane miejscowo do oka mogą powodować suchość oczu. Z tego powodu należy zachować ostrożność podczas stosowania tymololu u pacjentów z chorobami rogówki, ponieważ mogą one ulec nasileniu¹⁷¹⁸.

Jednoczesne stosowanie innych beta-adrenolityków

U pacjentów otrzymujących jednocześnie ogólnie działające beta-adrenolityki, stosowanie tymololu miejscowo może prowadzić do nasilenia działania zmniejszającego ciśnienie wewnątrzgałkowe lub znanych działań związanych z ogólnoustrojową blokadą receptorów beta-adrenergicznych. Należy ściśle monitorować odpowiedź na leczenie u tych pacjentów. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania dwóch miejscowo działających beta-adrenolityków¹⁹²⁰.

Reakcje anafilaktyczne

Podczas stosowania beta-adrenolityków pacjenci z chorobą atopową w wywiadzie lub z ciężkimi reakcjami anafilaktycznymi wywołanymi przez różne alergeny w wywiadzie mogą wykazywać większą wrażliwość na powtórną ekspozycję na alergeny oraz mogą wykazywać brak odpowiedzi na standardowe dawki adrenaliny stosowane w leczeniu reakcji anafilaktycznych²¹²².

Odwarstwienie naczyniówki

Opisywano przypadki odwarstwienia naczyniówki po podawaniu leków hamujących wytwarzanie cieczy wodnistej (np. tymololu, acetazolamidu) po zabiegach filtracyjnych. Z tego powodu należy monitorować pacjentów po zabiegach operacyjnych jaskry²³²⁴.

Znieczulenie do operacji

Beta-adrenolityki podawane do oka mogą blokować działanie ogólnoustrojowe beta-agonistów, takich jak adrenalina. Dlatego anestezjolog powinien być poinformowany o tym, że pacjent otrzymuje tymolol²⁵²⁶.

Osłabienie mięśni

Po zastosowaniu beta-adrenolityków zgłaszano przypadki nasilenia osłabienia mięśniowego, typowego dla pewnych objawów związanych z miastenią (np. podwójne widzenie, opadanie powiek oraz uogólnione osłabienie). Należy zachować ostrożność u pacjentów z miastenią²⁷²⁸.

Środki ostrożności związane z produktami zawierającymi tymolol

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie chorobą wątroby o łagodnym nasileniu, lub wyjściowo nieprawidłowymi wartościami aminotransferazy alaninowej (AlAT), aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) i (lub) bilirubiny, w ciągu 24 miesięcy nie stwierdzono niepożądanego wpływu tymololu na czynność wątroby. Mimo to u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby zaleca się zachowanie ostrożności²⁹³⁰.

Stosowanie soczewek kontaktowych

Produkty zawierające tymolol często zawierają także chlorek benzalkoniowy jako środek konserwujący, który może być absorbowany przez miękkie soczewki kontaktowe i zmieniać ich zabarwienie. Przed zakropleniem należy zdjąć soczewki kontaktowe i nie zakładać ich ponownie przed upływem co najmniej 15 minut od podania kropli³¹³².

Chlorek benzalkoniowy może powodować także podrażnienie oczu, objawy zespołu suchego oka lub wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki. Należy zachować ostrożność u pacjentów z zespołem suchego oka lub z uszkodzeniami rogówki. Pacjenci leczeni długotrwale powinni być kontrolowani³³³⁴.

Dzieci i młodzież

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tymololu u młodych pacjentów z jaskrą. Rodzice powinni być poinformowani o możliwych działaniach niepożądanych, aby mogli natychmiast przerwać stosowanie produktu w przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak kaszel i świszczący oddech³⁵³⁶.

Specjalne ostrzeżenia dla produktów kombinowanych zawierających tymolol

Latanoprost + tymolol

Produkty zawierające latanoprost w połączeniu z tymololem mogą powodować zmiany w pigmentacji tęczówki, powiek i rzęs. Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować pacjentów o możliwości zmiany zabarwienia tęczówki leczonego oka³⁷.

Zmiana koloru tęczówki następuje powoli i może pozostawać niezauważona przez wiele miesięcy, a nawet lat. Nie wiąże się ona z wystąpieniem żadnych objawów lub zmian patologicznych. Po zaprzestaniu leczenia nie obserwuje się dalszego nasilania brązowej pigmentacji tęczówki, ale zmiana zabarwienia może być trwała³⁸³⁹.

Leczenie jednego oka może prowadzić do trwałej heterochromii. W związku ze stosowaniem latanoprostu zgłaszano także przypadki ciemnienia skóry powiek, które może być odwracalne, oraz zmiany dotyczące rzęs, takie jak wydłużenie, pogrubienie, zmiana zabarwienia i ilości rzęs lub włosów oraz nieprawidłowy kierunek wzrostu rzęs. Zmiany te ustępują po zakończeniu terapii⁴⁰⁴¹.

Latanoprost należy stosować ostrożnie u pacjentów z opryszczkowym zapaleniem rogówki w wywiadzie oraz unikać jego stosowania u pacjentów z czynnym opryszczkowym zapaleniem rogówki. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nawracającym opryszczkowym zapaleniem rogówki związanym ze stosowaniem analogów prostaglandyn⁴²⁴³.

Brak doświadczenia w zakresie stosowania latanoprostu w jaskrze zapalnej, neowaskularnej lub przewlekłej zamkniętego kąta przesączania, jaskrze z otwartym kątem przesączania u pacjentów z pseudofakią oraz jaskrze barwnikowej⁴⁴⁴⁵.

W trakcie leczenia latanoprostem obserwowano przypadki obrzęku plamki, w tym również jego torbielowatą postać. Objaw ten był wykrywany głównie u pacjentów z afakią, pseudofakią z przerwaną tylną torebką soczewki, jak również u pacjentów z grupy ryzyka wystąpienia obrzęku plamki. Produkt należy ostrożnie stosować u tych pacjentów⁴⁶⁴⁷.

Bimatoprost + tymolol

Produkty zawierające bimatoprost w połączeniu z tymololem mogą powodować podobne zmiany w pigmentacji tęczówki, powiek i rzęs jak latanoprost. Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować pacjentów o możliwości periorbitopatii po zastosowaniu analogu prostaglandyn (PAP) oraz wzmożenia pigmentacji tęczówki⁴⁸⁴⁹.

Podczas stosowania produktów zawierających bimatoprost i tymolol zgłaszano przypadki obrzęku plamki, w tym torbielowatego obrzęku plamki. Dlatego produkty te należy ostrożnie stosować u pacjentów z bezsoczewkowością, pacjentów z pseudofakią i rozerwaniem tylnej torebki soczewki oraz u pacjentów z rozpoznanymi czynnikami ryzyka obrzęku plamki⁵⁰⁵¹.

Produkty zawierające bimatoprost i tymolol należy stosować z ostrożnością u pacjentów z czynnym zapaleniem wewnątrzgałkowym (np. z zapaleniem błony naczyniowej) z uwagi na ryzyko zaostrzenia stanu zapalnego⁵²⁵³.

Trawoprost + tymolol

Podobnie jak inne analogi prostaglandyn, trawoprost może powodować stopniową zmianę koloru oka poprzez zwiększanie liczby melanosomów (ziarnistości barwnikowych) w melanocytach. Zmiany w zabarwieniu tęczówki postępują powoli i mogą pozostawać niezauważone przez wiele miesięcy lub lat⁵⁴⁵⁵.

W kontrolowanych badaniach klinicznych opisywano przyciemnienie skóry wokół gałek ocznych i (lub) na powiekach oraz zmiany w obrębie gałek ocznych i powiek, w tym pogłębienie bruzdy powiek. Trawoprost może powodować także stopniową zmianę wyglądu rzęs leczonego oka lub oczu, obejmującą zwiększenie długości, grubości, zabarwienia i (lub) liczby rzęs⁵⁶⁵⁷.

Podczas leczenia analogami prostaglandyny F2α opisywano obrzęk plamki. Należy zachować ostrożność podczas stosowania produktów zawierających trawoprost u pacjentów z bezsoczewkowością, bezsoczewkowością rzekomą z rozdarciem tylnej części torebki soczewki lub zaimplantowaną soczewką przedniokomorową, a także u chorych ze znanymi czynnikami ryzyka powstania torbielowatego obrzęku plamki⁵⁸⁵⁹.

Brak jest doświadczeń ze stosowaniem produktów zawierających trawoprost i tymolol u chorych ze stanem zapalnym oczu, jak również w przypadkach jaskry neowaskularnej, jaskry z zamkniętym kątem przesączania, jaskry z wąskim kątem przesączania czy jaskry wrodzonej. Ograniczone doświadczenia zebrano u pacjentów ze schorzeniami oczu na tle chorób tarczycy, chorych na jaskrę z otwartym kątem przesączania u pacjentów z bezsoczewkowością rzekomą oraz w jaskrze barwnikowej lub jaskrze w przebiegu zespołu pseudoeksfoliacji⁶⁰⁶¹.

Tafluprost + tymolol

Tafluprost, podobnie jak inne analogi prostaglandyn, może powodować zmiany pigmentacji tęczówki, skóry powiek i rzęs. Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować pacjentów o możliwości wzrostu rzęs, ściemnienia skóry powiek i nasilenia zabarwienia tęczówki⁶²⁶³.

Zmiany w zabarwieniu tęczówki pojawiają się powoli i mogą pozostać niezauważone przez kilka miesięcy. Zmiany zabarwienia oczu obserwowano głównie u pacjentów o mieszanym kolorze tęczórek, np. niebiesko-brązowym, szaro-brązowym, żółto-brązowym i zielono-brązowym. Ryzyko trwałej różnobarwności oczu w przypadku jednostronnego leczenia jest oczywiste⁶⁴⁶⁵.

Istnieje możliwość wzrostu włosów w miejscach, w których roztwór tafluprostu wchodzi wielokrotnie w kontakt ze skórą⁶⁶⁶⁷.

Nie ma doświadczenia w stosowaniu tafluprostu w leczeniu jaskry neowaskularnej, jaskry z zamkniętym lub wąskim kątem przesączania oraz jaskry wrodzonej. Doświadczenie w stosowaniu tafluprostu u pacjentów z bezsoczewkowatością (afakią) oraz w leczeniu jaskry barwnikowej i torebkowej jest ograniczone⁶⁸⁶⁹.

Należy zachować ostrożność, stosując tafluprost u pacjentów z bezsoczewkowatością, bezsoczewkowatością rzekomą z rozdarciem tylnej części torebki soczewki lub po wszczepieniu soczewki przedniokomorowej, oraz u pacjentów ze znanymi czynnikami ryzyka rozwoju torbielowatego obrzęku plamki żółtej lub zapalenia tęczówki/błony naczyniowej oka⁷⁰⁷¹.

Dorzolamid + tymolol

Dorzolamid zawiera grupę sulfonamidową, charakterystyczną dla wszystkich sulfonamidów. Z tego względu te same działania niepożądane, które występują po podaniu ogólnoustrojowym sulfonamidów, mogą wystąpić po zastosowaniu miejscowym, w tym ciężkie reakcje np. w postaci zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznej martwicy naskórka⁷²⁷³.

Obserwowano miejscowe działania niepożądane ze strony oczu, podobne do tych obserwowanych podczas stosowania kropli do oczu zawierających chlorowodorek dorzolamidu. W razie wystąpienia tego typu reakcji należy rozważyć przerwanie stosowania produktu⁷⁴⁷⁵.

Leczenie doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej jest związane z występowaniem kamicy układu moczowego wskutek zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, szczególnie u pacjentów z kamicą nerkową w wywiadzie. Pomimo, że podczas stosowania produktów zawierających dorzolamid i tymolol nie zaobserwowano występowania zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, zgłaszane były rzadkie przypadki kamicy układu moczowego⁷⁶⁷⁷.

U pacjentów z istniejącymi przewlekłymi uszkodzeniami rogówki i (lub) po wewnątrzgałkowym zabiegu chirurgicznym, odnotowano obrzęk i nieodwracalną dekompensację rogówki podczas stosowania dorzolamidu. Możliwość rozwoju obrzęku rogówki jest bardziej prawdopodobna u pacjentów ze zmniejszoną liczbą komórek śródbłonka⁷⁸⁷⁹.

⁸⁰